II CA 583/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego indeksowanego kursem franka szwajcarskiego, zawartej przez powodów A.O. i G.O. z (...) Bankiem S.A. Sąd Rejonowy w Świdnicy uznał klauzule dotyczące indeksacji kredytu oraz sposobu przeliczania rat za abuzywne, zasądzając od banku na rzecz powodów zwrot nadpłaconych kwot wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Bank wniósł apelację, kwestionując wyrok Sądu Rejonowego w całości. Głównymi zarzutami apelacji były naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 kpc, art. 227 kpc, art. 321 § 1 kpc) oraz prawa materialnego (art. 385(1) § 1 i 3 kc, art. 385(2) kc, art. 4 ustawy antyspreadowej, art. 65 kc, art. 411 pkt 1 kc). Bank argumentował m.in. że klauzule indeksacyjne nie były abuzywne, były uzgodnione indywidualnie, a ich ocena powinna uwzględniać sposób wykonywania umowy. Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił apelację banku jako bezzasadną. Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne zawarte w umowie nie były uzgodnione indywidualnie i kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Sąd podkreślił, że bank jednostronnie i dowolnie ustalał kursy walut, co prowadziło do niepewności i zależności konsumentów. Sąd Okręgowy potwierdził, że eliminacja abuzywnych klauzul nie powoduje nieważności całej umowy, a umowa pozostaje ważna jako kredyt złotówkowy bez mechanizmu indeksacji. Sąd oddalił również zarzut przedawnienia oraz zarzut braku legitymacji czynnej powódki. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych i konsekwencji prawnych ich eliminacji.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty przez bank, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie były indywidualnie negocjowane, kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie negocjowane, ponieważ konsument nie miał na nie wpływu, a umowa była przygotowana przez bank. Bank jednostronnie i dowolnie ustalał kursy walut, co prowadziło do niepewności konsumenta i rażąco naruszało jego interesy, będąc sprzecznym z dobrymi obyczajami.
Jakie są prawne konsekwencje uznania postanowień umowy kredytu za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Abuzywne postanowienia umowy nie wiążą konsumenta (są bezskuteczne z mocą wsteczną), a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części, bez tych postanowień.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że eliminacja abuzywnych klauzul nie powoduje nieważności całej umowy, a umowa staje się kredytem złotówkowym bez mechanizmu indeksacji. Sąd nie może modyfikować treści umowy ani zastępować abuzywnych klauzul przepisami dyspozytywnymi, chyba że prowadziłoby to do upadku całej umowy i naruszenia interesów konsumenta.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia banku jest zasadny w przypadku stosowania abuzywnych klauzul umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia jest chybiony, ponieważ powodowie dochodzą roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia banku na skutek stosowania niedozwolonych postanowień umownych, a nie z tytułu rachunku bankowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie wynika z bezpodstawnego wzbogacenia banku wynikającego ze stosowania klauzul abuzywnych, a nie z umowy rachunku bankowego, dla którego przewidziany jest krótszy termin przedawnienia. Rachunek bankowy był jedynie technicznym środkiem realizacji spłat.
Czy powodowie posiadają legitymację czynną do dochodzenia zwrotu nadpłaconych kwot, mimo że spłaty kredytu były dokonywane z rachunku jednego z powodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie posiadają legitymację czynną, ponieważ oboje podpisali umowę i aneksy, a spłaty dokonywano z majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że oboje powodowie byli stronami umowy i aneksów, a spłaty dokonywano z majątku wspólnego. Wystąpienie z roszczeniem przez każdego z nich w wysokości połowy kwoty świadczy o współuprawnieniu do dochodzenia wierzytelności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. O. | osoba_fizyczna | powód |
| G. O. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Za nieuzgodnione indywidualnie uważa się takie postanowienie umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy pod kątem jego tzw. abuzywności dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie to nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 385 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie środki pieniężne z przeznaczeniem na ustalony cel i kredytobiorca zobowiązuje się do zwrotu kwoty kredytu wraz z odsetkami w ustalonych terminach spłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia i rażące naruszenie interesów konsumenta. • Naruszenie dobrych obyczajów przez jednostronne i dowolne ustalanie kursów walut przez bank. • Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia banku, a nie z tytułu rachunku bankowego, co wyklucza zarzut przedawnienia. • Posiadanie legitymacji czynnej przez oboje powodów.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 kpc, art. 227 kpc, art. 321 § 1 kpc). • Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 385(1) § 1 i 3 kc, art. 385(2) kc, art. 4 ustawy antyspreadowej, art. 65 kc, art. 411 pkt 1 kc). • Argument o indywidualnym uzgodnieniu klauzul indeksacyjnych. • Argument o tym, że klauzule indeksacyjne określają główne świadczenia stron i powinny być oceniane pod kątem jednoznaczności. • Argument o konieczności uwzględnienia sposobu wykonywania umowy przy ocenie abuzywności. • Zarzut przedawnienia roszczenia. • Zarzut braku legitymacji czynnej powódki. • Argument o zastosowaniu art. 411 pkt 1 kc (spełnienie świadczenia bez obowiązku zwrotu).
Godne uwagi sformułowania
Bank jednostronnie, w sposób zupełnie dowolny i niczym nieograniczony, kształtować wielkość zobowiązania i świadczenia powodów. • Konsumenci pozostawali w stanie permanentnej niepewności i zależności od strony pozwanej, tak ekonomicznej, jak i prawnej. • Eliminacja abuzywnych klauzul nie powoduje nieważności całej umowy, a umowa pozostaje ważna jako kredyt złotówkowy bez mechanizmu indeksacji. • Sąd nie może modyfikować treści umowy ani zastępować abuzywnych klauzul przepisami dyspozytywnymi.
Skład orzekający
Grażyna Kobus
przewodniczący
Aleksandra Żurawska
sędzia
Maciej Ejsmont
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych i konsekwencji prawnych ich eliminacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.
“Kredyt frankowy: Sąd potwierdza – klauzule indeksacyjne były abuzywne! Bank musi zwrócić pieniądze.”
Dane finansowe
koszty postępowania apelacyjnego: 450 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 450 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.