Orzeczenie · 2023-10-26

II CA 36/23

Sąd
Sąd Okręgowy w Świdnicy
Miejsce
Warszawa
Data
2023-10-26
SAOSCywilneprawo spadkoweŚredniaokręgowy
spadekodrzucenie spadkumałoletniterminsąd opiekuńczypostanowienieapelacja

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia (...) stwierdził, że spadek po W.C. nabył na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza małoletni M.K. W apelacji uczestnik postępowania M.K. zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na uznaniu, że mimo złożenia przez matkę małoletniego oświadczenia o odrzuceniu spadku, został on uznany za spadkobiercę. Podniesiono również błąd co do faktu, że oświadczenie złożone po terminie nie było usprawiedliwione. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że zarzuty apelacji nie podważyły skutecznie ustaleń i oceny Sądu pierwszej instancji, stanowiąc jedynie polemikę. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na spóźnione powołanie nowych okoliczności i dowodów w postępowaniu apelacyjnym (art. 381 kpc), które nie zostały usprawiedliwione. Nawet rozważając podniesione w apelacji okoliczności (śmierci bliskich, choroby, ciąża, nauka do egzaminów, kwarantanny, zabieg operacyjny), Sąd Okręgowy uznał, że nie usprawiedliwiają one ponad trzyletniej zwłoki w podjęciu czynności zmierzających do uzyskania zezwolenia na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego i złożenia takiego oświadczenia. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2018r., III CZP 102/17, wskazując, że terminy te nie mogą prowadzić do nadmiernego uprzywilejowania małoletniego ani ograniczenia jego praw, a także że nie można wykluczyć możliwości ponawiania wniosków. Sąd Okręgowy stwierdził, że dalsza zwłoka w złożeniu oświadczenia o odrzuceniu spadku od maja 2022r. (po uzyskaniu prawomocnego postanowienia zezwalającego) do (...) była nieuzasadniona. W konsekwencji, apelacja została oddalona na podstawie art. 385 w zw. z art. 13 § 2 kpc.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja terminów do odrzucenia spadku przez małoletniego, dopuszczalność powoływania nowych dowodów w apelacji.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji zwłoki w postępowaniu spadkowym i oceny usprawiedliwienia tej zwłoki.

Zagadnienia prawne (2)

Czy oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego, złożone przez przedstawiciela ustawowego po upływie sześciomiesięcznego terminu, może zostać uznane za skuteczne, jeśli zwłoka była usprawiedliwiona okolicznościami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie złożone po terminie nie może zostać uznane za skuteczne, nawet jeśli przedstawiciel ustawowy powołuje się na okoliczności mające usprawiedliwić zwłokę, jeśli zwłoka ta była nadmierna i nieuzasadniona.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ponad trzyletnia zwłoka w podjęciu czynności procesowych zmierzających do odrzucenia spadku w imieniu małoletniego, pomimo powołania się na trudne okoliczności życiowe, była nieuzasadniona i naruszała zasady należytej staranności. Dodatkowo, nowe dowody i fakty zostały powołane w apelacji bez usprawiedliwienia, co stanowiło podstawę do ich nieuwzględnienia.

Czy sąd drugiej instancji powinien dopuścić nowe dowody i fakty powołane w apelacji, które miały usprawiedliwić przekroczenie terminu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli pełnomocnik skarżącego miał świadomość istnienia przekroczenia terminu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a skarżący nie wskazał żadnych przyczyn zaniechania powołania tych faktów i dowodów na wcześniejszym etapie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy zastosował art. 381 kpc, uznając, że nowe okoliczności i dowody zostały powołane w apelacji bez usprawiedliwionej przyczyny, co czyni zarzuty apelacji chybionymi.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Sąd Rejonowy (utrzymanie w mocy postanowienia)

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznauczestnik postępowania
W. C.osoba_fizycznaspadkodawca

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 1015 § § 1

Kodeks cywilny

Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Pomocnicze

k.p.c. art. 387 § § 2^1

Kodeks postępowania cywilnego

Przyjęcie ustaleń faktycznych i ocen Sądu pierwszej instancji za własne.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

k.p.c. art. 381

Kodeks postępowania cywilnego

Nowe fakty i dowody w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Apelacja nie podważa skutecznie ustaleń i oceny Sądu pierwszej instancji. • Nowe okoliczności i dowody powołane w apelacji były spóźnione i nieuzasadnione. • Ponad trzyletnia zwłoka w podjęciu czynności procesowych nie była usprawiedliwiona. • Brak należytej staranności przedstawicieli ustawowych małoletniego.

Odrzucone argumenty

Oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez matkę małoletniego po terminie było usprawiedliwione okolicznościami sprawy. • Błąd co do faktu, że oświadczenie złożone po terminie nie jest usprawiedliwione.

Godne uwagi sformułowania

stanowiąc w istocie jedynie bezpodstawną polemikę z powyższymi ocenami i argumentacją uzasadnienia skarżonego postanowienia • nie można także wykluczyć możliwości ponawiania wniosku o zezwolenie, a nawet manipulowania terminami • Trudno bowiem ocenić zachowanie przedstawicieli ustawowych w tak długiej jednak przestrzeni czasowej, mimo wyżej wskazanych okoliczności, jako usprawiedliwione i mające przymiot należytej staranności.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów do odrzucenia spadku przez małoletniego, dopuszczalność powoływania nowych dowodów w apelacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwłoki w postępowaniu spadkowym i oceny usprawiedliwienia tej zwłoki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z dziedziczeniem przez małoletnich i terminami procesowymi, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego.

Czy zwłoka w odrzuceniu spadku przez małoletniego zawsze oznacza jego nabycie? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst