II CA 326/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa R. Ż. przeciwko M. N. (1) o zapłatę kwoty 55 773 zł, wywodzonego z ceny sprzedaży udziału w nieruchomościach spadkowych. Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał, aby strony łączyła umowa przechowania, depozytu nieprawidłowego, ani aby pozwana pozostawała w bezpodstawnym wzbogaceniu. Powód zaskarżył wyrok apelacją, podnosząc szereg zarzutów dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych, naruszenia przepisów prawa materialnego (m.in. art. 1037 § 1 i 2 KC, art. 405 KC) oraz naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 kpc). Apelujący kwestionował m.in. ustalenia sądu co do porozumienia między spadkobiercami w kwestii podziału spadku i rozliczeń, a także sposób dysponowania przez pozwaną środkami ze sprzedaży nieruchomości. Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd Okręgowy przyjął ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego za własne, uznając je za prawidłowe i wyczerpujące. Podkreślono, że powód nie sprostał obowiązkowi dowodowemu wykazania, iż na koncie pozwanej znajduje się dochodzona kwota, która wypłynęła w związku ze sprzedażą jego udziału w nieruchomościach. Sąd wskazał, że pozwana, której konto zostało użyte grzecznościowo, przekazała większość środków swojej matce, która miała dokonać rozliczeń z rodzeństwem. Kwestie dotyczące wewnętrznych rozliczeń między spadkobiercami oraz ewentualnego korzystania przez powoda z mieszkania po rodzicach, a także zarzuty dotyczące naruszenia art. 1037 KC, uznano za nieistotne dla oceny zasadności dochodzonego roszczenia o zapłatę od pozwanej. Zarzut naruszenia art. 405 KC również uznano za niezasadny, gdyż powód nie udowodnił, że pozwana dysponuje kwotą 40 317,50 zł, a wręcz przeciwnie – wykazano jej przekazanie matce. Sąd Okręgowy oddalił apelację i zasądził od powoda na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaUstalenie, że brak dowodu na dysponowanie środkami przez pozwaną wyłącza odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, nawet jeśli środki te pochodziły ze sprzedaży udziału w nieruchomości spadkowej.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie konto pozwanej było użyte jedynie jako pośrednik w przekazaniu środków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozwana pozostaje w bezpodstawnym wzbogaceniu względem powoda w kwocie 40 317,50 zł, która wpłynęła na jej konto z tytułu sprzedaży nieruchomości spadkowych, a następnie została przekazana jej matce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwana nie pozostaje w bezpodstawnym wzbogaceniu, ponieważ powód nie udowodnił, że pozwana dysponuje tą kwotą, a wręcz przeciwnie – wykazano, że przekazała ją swojej matce.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, że powód nie wykazał, aby pozwana dysponowała dochodzoną kwotą. Pozwana użyczyła swoje konto grzecznościowo, a dysponentem środków była jej matka, która miała dokonać rozliczeń z rodzeństwem. Pozwana przekazała środki swojej matce, co wyłącza jej odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Czy ustalenia między spadkobiercami dotyczące podziału spadku i rozliczeń z tytułu korzystania ze spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość, mogą być zawarte w formie ustnej lub innej niż akt notarialny?
Odpowiedź sądu
Kwestie te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia o zasadności powództwa o zapłatę od pozwanej, która nie należy do grona spadkobierców.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 1037 § 1 i 2 KC oraz błędów w ustaleniach faktycznych w zakresie porozumień między spadkobiercami, nie mają znaczenia dla oceny zasadności roszczenia powoda wobec pozwanej, ponieważ pozwana nie była stroną tych ustaleń.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrane dowody, w szczególności zeznania świadka M. N. (2) i pozwanej, przy ustalaniu sposobu rozdysponowania środków ze sprzedaży nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że kwestionowanie wiarygodności zeznań świadka M. N. (2) tylko na podstawie tego, że jest matką pozwanej, jest chybione. Sąd Rejonowy wnikliwie ocenił zeznania świadka i pozwanej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ż. | osoba_fizyczna | powód |
| M. N. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Niezastosowanie poprzez przyjęcie, że Pozwana co do kwoty 40.317,50 zł nie pozostaje wzbogacona względem Powoda i nie jest zobowiązana do zwrotu ww. kwoty.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji jako bezzasadnej.
Pomocnicze
k.c. art. 1037 § § 1
Kodeks cywilny
Niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że doszło do dokonania przez wszystkich spadkobierców ustaleń co do zasad działu spadku i rozliczeń z tytułu korzystania ze spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość.
k.c. art. 1037 § § 2
Kodeks cywilny
Niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że umowa której przedmiotem są ustalenia dotyczące działu spadku i rozliczeń między spadkobiercami z tytułu korzystania ze spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość mogła być zawarta w formie innej niż forma aktu notarialnego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez przeprowadzenie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego.
k.p.c. art. 233 § w zw. z art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez przeprowadzenie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Niezastosowanie pomimo zaistnienia ku temu przesłanek w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kwoty 5417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie wykazał, że pozwana dysponuje dochodzoną kwotą. • Pozwana przekazała środki swojej matce, która miała dokonać rozliczeń. • Ustalenia między spadkobiercami nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o zapłatę od pozwanej.
Odrzucone argumenty
Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący porozumienia między spadkobiercami i rozliczeń. • Naruszenie art. 1037 § 1 i 2 KC. • Naruszenie art. 405 KC poprzez niezastosowanie. • Naruszenie art. 233 kpc w zakresie oceny dowodów. • Naruszenie art. 102 kpc poprzez niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Pozwana udzieliła konta matce i jej rodzeństwu grzecznościowo – i jak wynika z jej zeznań i z zeznań jej matki – świadka M. N. (2) , dysponentem pieniędzy była świadek M. N. (2) i to ona rozliczała się z rodzeństwem, a pozwana nie brała w tych rozliczeniach udziału. • Kwestie ujęte w dwóch pierwszych zarzutach apelacji dotyczą tego jak po dokonaniu transakcji sprzedaży rozliczało się rodzeństwo – powód i jego siostry, a w szczególności dotyczą kwestii możliwości korzystania przez powoda z mieszkania po rodzicach. Z punktu widzenia okoliczności podnoszonych, jako uzasadnienie żądania pozwu i rozważanej przez sąd materialnoprawnej podstawy powództwa ( umowa przechowania, depozytu nieprawidłowego i bezpodstawnego wzbogacenia) - nie maja znaczenia.
Skład orzekający
Maria Antecka
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak dowodu na dysponowanie środkami przez pozwaną wyłącza odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, nawet jeśli środki te pochodziły ze sprzedaży udziału w nieruchomości spadkowej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie konto pozwanej było użyte jedynie jako pośrednik w przekazaniu środków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rozliczeń spadkowych i finansowych, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na braku dowodów po stronie powoda, co czyni ją mniej interesującą z punktu widzenia nowatorskich zagadnień prawnych.
Dane finansowe
WPS: 55 773 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.