II CA 2136/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawcy. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając, że służebność została zasiedziana przez uczestników postępowania (przedsiębiorców przesyłowych). Wnioskodawca złożył apelację, podnosząc szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP, Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Karty Praw Podstawowych UE, a także przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących praw rzeczowych i zasiedzenia. Kwestionował dopuszczalność ustanowienia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305(1) i n. KC, a także prawidłowość ustaleń Sądu I instancji co do spełnienia przesłanek zasiedzenia (daty rozpoczęcia biegu terminu, widoczności urządzeń). Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania w związku z toczącymi się postępowaniami przed Trybunałem Konstytucyjnym, uznając, że rozstrzygnięcie nie zależy od ich wyniku. Potwierdzono utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu możliwe było nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o odpowiadającej jej treści. Sąd szczegółowo omówił ewolucję orzecznictwa w tym zakresie, wskazując na zgodność z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zasiedzenia, Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego co do istnienia urządzeń przesyłowych (linii elektroenergetycznej i gazociągu) w odpowiednich datach, co pozwoliło na stwierdzenie upływu terminu zasiedzenia. Sąd uznał, że istnienie trwałego i widocznego urządzenia oraz korzystanie z niego przez przedsiębiorców przesyłowych stanowiło wystarczający tytuł prawny, eliminujący potrzebę ustanowienia służebności przesyłu. Sąd oddalił również zarzut nierozpoznania istoty sprawy, wskazując, że nie jest konieczne precyzyjne określenie granic zasiedzianej służebności w sytuacji, gdy jej istnienie eliminuje potrzebę ustanowienia nowej służebności. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniono sprzecznością interesów stron i przegraniem sprawy przez wnioskodawcę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu w okresie przed wejściem w życie przepisów regulujących służebność przesyłu oraz analiza przesłanek zasiedzenia i tytułu prawnego do korzystania z urządzeń przesyłowych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu (przed 3 sierpnia 2008 r.) oraz specyfiki konkretnej sprawy, w tym dowodów przedstawionych przez strony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu w okresie przed wejściem w życie przepisów art. 305(1) i n. Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu w okresie przed wejściem w życie przepisów art. 305(1) i n. Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dopuszczało ustanowienie i nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na podstawie przepisów o służebnościach gruntowych (art. 285, 292 KC) w okresie przed wejściem w życie przepisów regulujących służebność przesyłu (art. 305(1) i n. KC). Wykładnia ta była zgodna z potrzebami gospodarczymi i nie naruszała zasad prawa rzeczowego ani przepisów Konstytucji RP.
Czy istnienie urządzeń przesyłowych i ich eksploatacja przez przedsiębiorcę przesyłowego lub jego poprzedników prawnych stanowi wystarczający tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, eliminujący potrzebę ustanowienia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnienie i eksploatacja urządzeń przesyłowych przez przedsiębiorcę przesyłowego lub jego poprzedników prawnych, które doprowadziły do zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, stanowi wystarczający tytuł prawny, co czyni wniosek o ustanowienie służebności przesyłu zbytecznym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasiedzenie służebności gruntowej przez przedsiębiorcę przesyłowego lub jego poprzedników prawnych stanowi tytuł prawny do korzystania z urządzeń przesyłowych. W związku z tym, odpadła przesłanka ustanowienia służebności przesyłu wynikająca z art. 305(2) § 2 KC, a tym samym wniosek o jej ustanowienie został oddalony.
Czy wniosek o zawieszenie postępowania apelacyjnego w związku z toczącymi się postępowaniami przed Trybunałem Konstytucyjnym powinien zostać uwzględniony?
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o zawieszenie postępowania nie został uwzględniony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym, a sama możliwość zakwestionowania przez TK dotychczasowej wykładni przepisów nie stanowi automatycznie stanu prejudycjalności wymagającego zawieszenia postępowania. Sąd jest władny samodzielnie dokonać wykładni prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) spółki z o.o. w T. | spółka | uczestnik |
| (...) spółka z o.o. w P. | spółka | uczestnik |
| (...) S.A w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (24)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
k.c. art. 305(1)
Kodeks cywilny
k.c. art. 305(4)
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
Konst. RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
k.c. art. 244
Kodeks cywilny
k.c. art. 295
Kodeks cywilny
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
u.z.u.g.g. art. 2
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.c. art. 245
Kodeks cywilny
k.c. art. 348
Kodeks cywilny
k.c. art. 287
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 177
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13
Kodeks postępowania cywilnego
P.R. art. 175
Prawo rzeczowe
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszczające nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305(1) i n. KC. • Istnienie trwałego i widocznego urządzenia przesyłowego oraz jego eksploatacja przez przedsiębiorcę przesyłowego lub jego poprzedników prawnych jako wystarczający tytuł prawny. • Oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania ze względu na brak wpływu postępowań przed TK na rozstrzygnięcie. • Zasada, że w postępowaniu nieprocesowym koszty ponosi każdy we własnym zakresie, z wyjątkami uzasadniającymi obciążenie strony przegrywającej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie Konstytucji RP, Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Karty Praw Podstawowych UE poprzez dopuszczenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. • Naruszenie zasady numerus clausus praw rzeczowych. • Brak wykazania spełnienia przesłanek zasiedzenia (daty rozpoczęcia biegu terminu, widoczności urządzeń). • Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd I instancji w zakresie zakresu zasiedzianej służebności. • Błędne obciążenie wnioskodawcy kosztami postępowania.
Godne uwagi sformułowania
możliwe było ustanowienie, a także nabycie w drodze zasiedzenia, służebności gruntowej odpowiadającej swoją treścią obecnej służebności przesyłu • nie jest konieczne wykazywanie przeniesienia posiadania przez Skarb Państwa na poprzednika prawnego uczestnika oraz na samego uczestnika • nie jest potrzebne precyzyjne określenie granic służebności, której zasiedzeniem broni się uczestnik postępowania • odpadnięcie jednej z przesłanek zasadności wniosku o ustanowienie służebności przesyłu, jaką jest konieczność jej ustanowienia do korzystania z urządzeń przesyłowych
Skład orzekający
Anna Kulczewska-Garcia
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu w okresie przed wejściem w życie przepisów regulujących służebność przesyłu oraz analiza przesłanek zasiedzenia i tytułu prawnego do korzystania z urządzeń przesyłowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu (przed 3 sierpnia 2008 r.) oraz specyfiki konkretnej sprawy, w tym dowodów przedstawionych przez strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z zasiedzeniem służebności przesyłu, które ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców przesyłowych, a także odwołuje się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
“Czy służebność przesyłu można zasiedzieć? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.