II CA 1768/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Krakowie rozpoznał sprawę z powództwa M. W. (1) przeciwko M. W. (2) i innym o eksmisję i zapłatę, z interwencją uboczną Gminy P. Sąd pierwszej instancji nakazał eksmisję pozwanych, zasądził odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz przyznał prawo do lokalu socjalnego małoletnim pozwanym. Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację pozwanych, zmienił zaskarżony wyrok. W pierwszej kolejności nakazano eksmisję pozwanej B. D. (1), ustalając, że nie przysługuje jej prawo do lokalu socjalnego. Powództwo wobec pozostałych pozwanych (M. W. (2), (...) W., N. W.) w zakresie eksmisji i zapłaty zostało oddalone. Sąd Okręgowy uznał, że żądanie eksmisji stanowi nadużycie prawa podmiotowego ze strony powoda, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrem małoletnich dzieci, które zamieszkują w nieruchomości od urodzenia i dla których stanowi ona centrum życiowe i poczucie bezpieczeństwa. Oddalono również powództwo o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie, ponieważ pozwani nie utracili tytułu prawnego do nieruchomości w okresie objętym żądaniem. Sąd uchylił również część wyroku zasądzającą od pozwanych kwotę 35 000 zł z odsetkami, uznając, że orzeczenie to wykraczało poza granice żądania pozwu w stosunku do części pozwanych. Postępowanie apelacyjne w zakresie apelacji interwenienta ubocznego umorzono. Zasądzono koszty postępowania odwoławczego od powoda na rzecz pozwanej M. W. (2).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenie prawa własności w imię zasad współżycia społecznego i ochrony dóbr osobistych, zwłaszcza w kontekście ochrony praw dzieci.
Orzeczenie ma charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w sytuacjach o zbliżonym stanie faktycznym, gdzie interesy słabszych stron (dzieci, osoby niepełnosprawne) kolidują z prawem własności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie eksmisji właściciela nieruchomości, mimo braku tytułu prawnego do niej przez pozwanych, może zostać oddalone z uwagi na zasady współżycia społecznego i dobro małoletnich dzieci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie eksmisji może zostać oddalone, jeśli stanowi nadużycie prawa podmiotowego, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrem dziecka, zwłaszcza gdy nieruchomość stanowi centrum życiowe pozwanych i nie jest niezbędna powodowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ochrona prawa własności musi ustąpić przed nadrzędnym dobrem dziecka i zasadami współżycia społecznego w wyjątkowych okolicznościach, gdy eksmisja pozbawiłaby dzieci i ich matkę jedynego miejsca zamieszkania, a powód nie potrzebuje nieruchomości dla własnych celów.
Czy pozwani utracili tytuł prawny do nieruchomości w okresie objętym żądaniem zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwani nie utracili tytułu prawnego do nieruchomości w okresie objętym żądaniem zapłaty (grudzień 2015 - czerwiec 2016), ponieważ umowa użyczenia wygasła najwcześniej z końcem października 2016 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo zbycia nieruchomości przez pierwotnego właściciela (syna powoda), umowa użyczenia mogła trwać nadal, ponieważ powoda łączyły z pozwanymi więzi osobiste i potencjalny obowiązek alimentacyjny wobec wnuków. Wypowiedzenie umowy nastąpiło w czerwcu 2016 r., a wygasło po 3 miesiącach.
Czy sąd drugiej instancji może z urzędu uchylić wyrok sądu pierwszej instancji w części, w której orzeczono poza granicami żądania pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może z urzędu uchylić wyrok sądu pierwszej instancji w części, w której orzeczono poza granicami żądania pozwu, nawet jeśli nie zostało to podniesione w apelacji.
Uzasadnienie
Sąd drugiej instancji ma obowiązek czuwać nad dopuszczalnością postępowania i może z urzędu rozpoznać sprawę w zakresie wadliwego orzeczenia sądu pierwszej instancji, w tym orzeczenia poza granicami żądania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina P. | instytucja | interwenient uboczny |
| M. W. (2) | osoba_fizyczna | pozwana |
| N. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| (...) W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| B. D. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 222 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia windykacyjnego (eksmisji). Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Definicja umowy użyczenia. Użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.
u.o.p.l. art. 18
Ustawa o ochronie praw lokatorów
Podstawa żądania odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nadużycia prawa podmiotowego. Sąd może oddalić powództwo, jeśli żądanie jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 678 § § 1
Kodeks cywilny
W przypadku zbycia rzeczy najętej w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy. Sąd analizował analogię do umowy użyczenia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wyjątkowych wypadkach sąd może zasądzić od strony zwrot kosztów procesu na rzecz przeciwnika, niezależnie od wyniku sprawy, lub nie obciążać strony kosztami w całości, jeżeli przemawiają za tym zasady słuszności.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi brak dalszych potrzeb prowadzenia postępowania w przedmiocie orzeczenia.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu. Orzekanie ponad żądanie lub o coś, czego nie żądano, stanowi naruszenie tego przepisu.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów
Określa przesłanki przyznania prawa do lokalu socjalnego.
k.r.o. art. 28 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Uprawnienie małżonka do korzystania z mieszkania przysługującego drugiemu małżonkowi w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny dziadków wobec wnuków w przypadku niedostatku rodziców.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie eksmisji stanowi nadużycie prawa podmiotowego ze strony powoda. • Uwzględnienie żądania eksmisji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrem małoletnich dzieci. • Pozwani nie utracili tytułu prawnego do nieruchomości w okresie objętym żądaniem zapłaty odszkodowania. • Sąd pierwszej instancji orzekł poza granicami żądania pozwu w zakresie odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Powód jest właścicielem nieruchomości i pozwani nie posiadają tytułu prawnego do jej zajmowania (argumentacja sądu pierwszej instancji).
Godne uwagi sformułowania
żądanie eksmisji pozwanych w aktualnych realiach stanowi nadużycie prawa podmiotowego ze strony powoda • sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i szeroko rozumianych dobrych obyczajów • elementarne, stanowiące o moralnym trzonie społeczeństwa w którym funkcjonujemy, zasady dobra dziecka, ochrony rodziny, ochrony praw osób niepełnosprawnych • dobro dziecka jest wartością nadrzędną • ochrona własności jest zasadą konstytucyjną • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego
Skład orzekający
Krzysztof Wąsik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenie prawa własności w imię zasad współżycia społecznego i ochrony dóbr osobistych, zwłaszcza w kontekście ochrony praw dzieci."
Ograniczenia: Orzeczenie ma charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w sytuacjach o zbliżonym stanie faktycznym, gdzie interesy słabszych stron (dzieci, osoby niepełnosprawne) kolidują z prawem własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza konflikt między prawem własności a zasadami współżycia społecznego i dobrem dziecka, pokazując, że prawo nie zawsze jest ślepe na ludzki wymiar sytuacji.
“Czy prawo własności zawsze zwycięży? Sąd Okręgowy stanął w obronie rodziny przed żądaniami dziadka.”
Dane finansowe
WPS: 35 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.