II C 352/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód D. R., przebywający w Zakładzie Karnym w R. w latach 2004-2011, wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R., domagając się zobowiązania do zaniechania naruszania dóbr osobistych, usunięcia skutków naruszenia (poprzez przeniesienie do innej jednostki lub celi), przeprosin, zadośćuczynienia w kwocie 25.000 zł oraz 5.000 zł na cel społeczny. Powód podnosił zarzuty dotyczące warunków bytowych, w tym niedostatecznej powierzchni celi, braku odpowiednich warunków higienicznych (zagrzybienie, zarobaczenie), niewłaściwej wentylacji i oświetlenia, ograniczeń w dostępie do ciepłej wody i opieki medycznej. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczeń dotyczących okresu sprzed grudnia 2009 roku oraz twierdząc, że warunki osadzenia spełniały wymogi prawne. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił powództwo. Sąd uznał, że roszczenia majątkowe powoda uległy przedawnieniu w zakresie obejmującym okres sprzed 04.12.2009 roku, zgodnie z art. 442¹ § 1 k.c. W odniesieniu do pozostałego okresu (04.12.2009-18.08.2011), sąd stwierdził, że warunki osadzenia nie naruszały dóbr osobistych powoda w stopniu uzasadniającym odpowiedzialność. Choć występowały okresowe niedogodności, takie jak przeludnienie cel (zgodne z decyzjami dyrektora na podstawie art. 110 § 2b kkw) czy ograniczenia w dostępie do energii elektrycznej, nie osiągnęły one skali poniżającego lub nieludzkiego traktowania. Sąd podkreślił, że kara pozbawienia wolności z natury rzeczy wiąże się z dolegliwościami, a opisane przez powoda warunki nie przekraczały dopuszczalnych norm. Sąd oddalił również wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry, uznając go za niepotrzebny i kosztowny. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 kpc, odstępując od obciążania powoda z uwagi na jego sytuację osobistą i majątkową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w kontekście warunków odbywania kary pozbawienia wolności oraz ocena, jakie warunki w zakładzie karnym mogą być uznane za naruszające dobra osobiste.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i warunków w konkretnym zakładzie karnym. Ocena naruszenia dóbr osobistych jest zawsze indywidualna i zależy od całokształtu okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy warunki osadzenia w zakładzie karnym, w tym przeludnienie, niewłaściwe warunki sanitarne, ograniczenia w dostępie do mediów i opieki medycznej, stanowią naruszenie dóbr osobistych skazanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie osiągają one skali poniżającego lub nieludzkiego traktowania i nie przekraczają dopuszczalnych norm wynikających z charakteru kary pozbawienia wolności oraz ograniczeń organizacyjno-technicznych zakładu.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że choć warunki w zakładzie karnym mogą wiązać się z niedogodnościami, to opisane przez powoda sytuacje (np. okresowe przeludnienie, ograniczenia w dostępie do ciepłej wody, wentylacja grawitacyjna) nie osiągnęły poziomu naruszającego godność ludzką ani nie stanowiły poniżającego lub nieludzkiego traktowania. Podkreślono, że kara pozbawienia wolności z natury rzeczy jest dolegliwością, a pewne ograniczenia są uzasadnione względami bezpieczeństwa, organizacyjnymi lub ekonomicznymi.
Czy roszczenia o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych związane z warunkami pobytu w zakładzie karnym podlegają przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia majątkowe o zadośćuczynienie za krzywdę niemajątkową, wynikające z czynów niedozwolonych, podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia, liczonemu od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, z dziesięcioletnim terminem maksymalnym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 442¹ § 1 k.c. oraz orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach, wskazując, że termin przedawnienia dotyczy wszelkich roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w tym roszczeń o zadośćuczynienie z art. 445 i 448 k.c. Ponieważ powód miał wiedzę o warunkach pobytu i osobie odpowiedzialnej już w trakcie odbywania kary, roszczenia dotyczące okresu sprzed 04.12.2009 roku uległy przedawnieniu.
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego Skarb Państwa w sprawie dotyczącej warunków w zakładzie karnym może być uznane za nadużycie prawa (art. 5 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy, gdzie powód sam znalazł się w zakładzie karnym na skutek popełnienia przestępstwa, podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego nie stanowi nadużycia prawa.
Uzasadnienie
Sąd, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa, stwierdził, że osoba, która sama narusza zasady współżycia społecznego (poprzez popełnienie przestępstwa), nie może skutecznie powoływać się na ochronę z art. 5 k.c. w sytuacji, gdy druga strona podnosi zarzut przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w R. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania zaniechania naruszenia dóbr osobistych lub usunięcia jego skutków.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określa trzyletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego i możliwości odmowy udzielenia ochrony prawnej w przypadku nadużycia prawa.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia odstąpienie od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.k.w. art. 110 § § 2b
Kodeks karny wykonawczy
Reguluje możliwość umieszczenia skazanego w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m² w określonych sytuacjach.
Dz.U. 2003 nr 167 poz. 1629 art. 30
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 25.08.2003r.
Dotyczy regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonania kary pozbawienia wolności, w tym kwestii kąpieli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczeń powoda dotyczących okresu sprzed 04.12.2009 roku. • Warunki osadzenia nie naruszały dóbr osobistych powoda w stopniu uzasadniającym odpowiedzialność Skarbu Państwa. • Okresowe przeludnienie cel było zgodne z przepisami k.k.w. i decyzjami dyrektora. • Ograniczenia w dostępie do mediów i ciepłej wody były uzasadnione względami organizacyjnymi, bezpieczeństwa lub ekonomicznymi. • Powód sam złożył oświadczenie o woli przebywania w celi z innymi osadzonymi, co wpływa na ocenę jego sytuacji. • Zarzuty dotyczące warunków sanitarnych, wentylacji i oświetlenia nie znalazły potwierdzenia w stopniu uzasadniającym naruszenie dóbr osobistych.
Odrzucone argumenty
Warunki bytowe w zakładzie karnym naruszały dobra osobiste powoda. • Niewłaściwa wentylacja, oświetlenie i warunki sanitarne. • Brak odpowiedniej opieki medycznej. • Ograniczenia w dostępie do ciepłej wody i energii elektrycznej były bezprawne. • Przeludnienie cel stanowiło naruszenie dóbr osobistych.
Godne uwagi sformułowania
Kara spełnia funkcję represyjną jako odpłata za dokonane przestępstwo i dolegliwość dla skazanego (dyskomfort) stanowi jej istotę. • O bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności godności może być mowa dopiero, gdy dochodzi do poniżającego i nieludzkiego traktowania, sprzecznego z zasadą humanitaryzmu. • Subiektywne zatem przekonanie powoda, że nastąpiło przy tym naruszenie jego dóbr osobistych, jest bezpodstawne i nie może znaleźć ochrony prawnej.
Skład orzekający
Renata Kopala
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w kontekście warunków odbywania kary pozbawienia wolności oraz ocena, jakie warunki w zakładzie karnym mogą być uznane za naruszające dobra osobiste."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i warunków w konkretnym zakładzie karnym. Ocena naruszenia dóbr osobistych jest zawsze indywidualna i zależy od całokształtu okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy warunków w zakładach karnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje granice ochrony dóbr osobistych w kontekście odbywania kary.
“Czy warunki w polskim więzieniu naruszają Twoje dobra osobiste? Sąd rozstrzyga, gdzie leży granica.”
Dane finansowe
WPS: 30 000 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.