II C 2597/16Brak interesu prawnego w ustaleniu służebności
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Ł. K. wniósł pozew przeciwko Syndykowi Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. o ustalenie sposobu przebiegu służebności drogi koniecznej na nieruchomościach pozwanego, która miałaby służyć jego działce o numerze ewidencyjnym (...). Powód domagał się ustanowienia nieodpłatnego prawa przechodu i przejazdu pasmem o szerokości 6 metrów, określonym na mapie. W uzasadnieniu wskazał, że posiada prawo przechodu i przejazdu przez wskazane działki na podstawie umowy dzierżawy i wybudował na nich halę magazynową. Obawiał się, że w przypadku uwzględnienia innego powództwa przeciwko spółce, której jest wspólnikiem, utraci dostęp do swojej działki. Pozwany Syndyk wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc brak interesu prawnego powoda, gdyż służebność ustanowiona aktem notarialnym była służebnością gruntową przechodu i przejazdu, a nie drogą konieczną, oraz że wygasła ona wskutek niewykonywania przez 10 lat. Sąd oddalił powództwo, stwierdzając brak interesu prawnego powoda w dochodzeniu ustalenia służebności drogi koniecznej, ponieważ posiadał on już ustanowioną służebność przechodu i przejazdu. Sąd podkreślił, że powództwo o ustalenie nie służy tworzeniu nowego prawa ani zmianie istniejącego, a jedynie potwierdzeniu jego istnienia. Ponadto, sąd wskazał, że obawy powoda miały charakter hipotetyczny, a służebność przechodu i przejazdu może wygasnąć w przyszłości. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy powód posiada już inne, choć odmienne prawo, oraz ograniczenia powództwa o ustalenie.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej powoda i rodzaju ustanowionej służebności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód ma interes prawny w ustaleniu sposobu przebiegu służebności drogi koniecznej, jeśli posiada już ustanowioną służebność przechodu i przejazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu sposobu przebiegu służebności drogi koniecznej, ponieważ posiada już ustanowioną służebność przechodu i przejazdu, a jego obawy dotyczące przyszłości są hipotetyczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. wymaga istnienia interesu prawnego. W tej sprawie powód posiadał już służebność przechodu i przejazdu, a nie służebność drogi koniecznej, której ustalenia się domagał. Zmiana rodzaju służebności lub ustalenie jej przebiegu w drodze powództwa o ustalenie jest niedopuszczalne. Obawy powoda o przyszłe trudności w korzystaniu ze służebności miały charakter hipotetyczny i nie uzasadniały istnienia interesu prawnego.
Czy powództwo o ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego może służyć zmianie lub doprecyzowaniu istniejącego prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powództwo o ustalenie służy jedynie potwierdzeniu istnienia prawa lub stosunku prawnego, a nie jego tworzeniu, zmianie, kształtowaniu czy doprecyzowaniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że celem powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. jest potwierdzenie istniejącego stanu prawnego, a nie ingerencja w ustalenia stron czy tworzenie nowych praw. Uwzględnienie takiego powództwa prowadziłoby do niedopuszczalnej zmiany rodzaju służebności ujawnionej w księdze wieczystej.
Czy brak wykonywania służebności przez okres 10 lat prowadzi do jej wygaśnięcia?
Odpowiedź sądu
Tak, brak wykonywania służebności przez okres 10 lat może prowadzić do jej wygaśnięcia.
Uzasadnienie
Sąd wspomniał, że pozwany podniósł zarzut wygaśnięcia służebności wskutek jej niewykonywania przez 10 lat, co powód nie zaprzeczył. Brak wykonywania służebności przez tak długi okres, zwłaszcza przy braku wskazania jej przebiegu w terenie, może skutkować jej wygaśnięciem.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd ma obowiązek badania z urzędu, czy istnieje interes prawny powoda.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która twierdzi, a nie na osobie, która przeczy.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa polega na obciążeniu nieruchomości (nieruchomości obciążonej) na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść stanowi ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości obciążonej.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa wygasa po dziesięciu latach od daty wpisu jej do księgi wieczystej lub od daty oznaczonej w orzeczeniu o jej ustanowieniu.
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należycych do tej nieruchomości pomieszczeń gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia odpłatnej służebności drogowej (droga konieczna) przez odpowiednią część ich gruntu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 1
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzeniu od strony przegrywającej zwrot kosztów procesu podlega m.in. wynagrodzenie pełnomocnika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie wykazał interesu prawnego w ustaleniu sposobu przebiegu służebności drogi koniecznej, gdyż posiadał już ustanowioną służebność przechodu i przejazdu. • Powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. nie służy zmianie lub doprecyzowaniu istniejącego prawa. • Obawy powoda dotyczące przyszłych trudności w korzystaniu ze służebności miały charakter hipotetyczny. • Służebność przechodu i przejazdu może wygasnąć wskutek niewykonywania jej przez 10 lat.
Odrzucone argumenty
Powód posiadał prawo przechodu i przejazdu przez działki pozwanego, co zapewniało mu dostęp do jego nieruchomości. • Służebność ustanowiona aktem notarialnym była służebnością gruntową przechodu i przejazdu, a nie służebnością drogi koniecznej.
Godne uwagi sformułowania
Powództwo o ustalenie ma na celu potwierdzenie prawnie, że określone prawo istnieje, nie zaś stworzenie nowego prawa, czy też zmianę, ukształtowanie lub doprecyzowanie prawa. • Interes prawny należy rozumieć szeroko, tzn. w sposób uwzględniający ogólną sytuację prawną powoda, a brak interesu prawnego jako przesłanki powództwa z art. 189 k.p.c. zachodzi jedynie wówczas, gdy powód nie ma żadnej potrzeby ustalania prawa lub stosunku prawnego, gdyż jego sfera prawna nie została naruszona ani zagrożona.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy powód posiada już inne, choć odmienne prawo, oraz ograniczenia powództwa o ustalenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej powoda i rodzaju ustanowionej służebności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zagadnienie braku interesu prawnego w postępowaniu cywilnym oraz ograniczenia powództwa o ustalenie, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości.
“Czy można ustalić przebieg służebności, gdy już istnieje inna?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.