II C 1384/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zapłaty kwoty 165 884 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia, które miało wynikać z nakładów poniesionych przez powodów E.B. i D.B. na budowę domu jednorodzinnego na nieruchomości należącej do pozwanej U.S. Powodowie argumentowali, że pozwana wzbogaciła się kosztem ich wydatków. Pozwana kwestionowała zarówno legitymację czynną powodów, jak i samo wzbogacenie, a także podniosła zarzut sprzeczności żądania z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy uznał, że podstawą prawną roszczenia jest art. 405 kc (bezpodstawne wzbogacenie), a nie przepisy dotyczące rozliczeń posiadacza samoistnego czy prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia. Sąd ustalił, że powodowie ponieśli nakłady na budowę domu na nieruchomości pozwanej w uzgodnieniu z nią, a środki na materiały pochodziły od ojca powoda. Wartość nieruchomości pozwanej wzrosła w wyniku budowy. Sąd, opierając się na opinii biegłego, oszacował wzrost wartości nieruchomości na około 196 301 zł. Jednakże, uwzględniając zarzut pozwanej oparty na art. 5 kc, sąd uznał, że zasądzenie pełnej kwoty byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, takie jak pomoc pozwanej w budowie, zamieszkiwanie powodów u teściów, kłótnię między stronami i obraźliwe zachowanie powódki. W konsekwencji, sąd zasądził łącznie 100 000 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięto również o kosztach procesu i wydatkach tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozliczenia nakładów na cudzą nieruchomość w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia, zastosowanie art. 5 kc w sprawach o zwrot nakładów, ustalenie legitymacji czynnej w przypadku finansowania przez osoby trzecie.
Konkretne okoliczności sprawy, w tym relacje rodzinne i zachowanie stron, które wpłynęły na zastosowanie art. 5 kc.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nakłady poniesione na budowę domu na nieruchomości należącej do innej osoby, w sytuacji braku umowy darowizny lub sprzedaży nieruchomości, mogą stanowić podstawę roszczenia o zwrot wartości nakładów na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy strony umówiły się co do nieodpłatnego udostępnienia nieruchomości i poniesienia nakładów, nie regulując zasad zwrotu, a następnie doszło do zwrotu nieruchomości właścicielowi, można żądać zwrotu nakładów w granicach bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy o posiadaczu samoistnym (art. 224-231 kc) i prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (art. 713 kc w zw. z art. 753§2 kc) nie miały zastosowania, ponieważ istniało porozumienie stron co do budowy. Wobec braku możliwości zwrotu nakładów w naturze, zastosowanie znalazł art. 405 kc.
Czy żądanie zwrotu nakładów w całości, mimo braku winy po stronie pozwanej i poniesienia przez nią pewnych niedogodności, może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie zwrotu nakładów w całości może być ograniczone na podstawie art. 5 kc, jeśli jego uwzględnienie kłóciłoby się z poczuciem sprawiedliwości i zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd ograniczył zasądzoną kwotę, biorąc pod uwagę, że pozwana oferowała pomoc, poniosła pewne niedogodności, a zerwanie relacji było częściowo spowodowane zachowaniem powódki. Zasądzenie pełnej kwoty uznał za sprzeczne z zasadami słuszności.
Kto jest legitymowany czynnie do dochodzenia zwrotu nakładów poniesionych na budowę domu na cudzej nieruchomości, jeśli środki finansowe pochodziły od osób trzecich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Legitymowani czynnie są powodowie, jeśli środki finansowe przekazane im przez osoby trzecie (np. rodziców) zostały przez nich wydatkowane na budowę, a oni sami zostali w ten sposób zubożeni.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że środki przekazane powodom przez ojca powoda stanowiły darowizny dla powodów, a zatem to oni ponieśli wydatki i zostali zubożeni, co uzasadnia ich legitymację czynną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | powód |
| D. B. | osoba_fizyczna | powód |
| U. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Podstawa do ograniczenia lub oddalenia powództwa z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
Nie zastosowano, dotyczy rozliczeń posiadacza samoistnego przy wyzucia z posiadania.
k.c. art. 231
Kodeks cywilny
Nie zastosowano, dotyczy rozliczeń posiadacza samoistnego przy wyzucia z posiadania.
k.c. art. 713
Kodeks cywilny
Nie zastosowano, dotyczy prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.
k.c. art. 753 § § 2
Kodeks cywilny
Nie zastosowano, dotyczy prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Określenie daty początkowej biegu odsetek.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa nakazania pobrania od strony nieuiszczonych kosztów sądowych.
u.k.s.c. art. 83 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa rozstrzygnięcia o wydatkach tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.
k.c. art. 47
Kodeks cywilny
Definicja części składowych rzeczy.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Definicja części składowych rzeczy.
k.c. art. 369
Kodeks cywilny
Definicja solidarnej odpowiedzialności dłużników.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zwrot nakładów znajduje podstawę w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc). • Nakłady zostały poniesione przez powodów, którzy zostali w ten sposób zubożeni. • Budowa domu na nieruchomości pozwanej spowodowała wzrost jej wartości.
Odrzucone argumenty
Powodowie nie są legitymowani czynnie do dochodzenia zwrotu nakładów. • Pozwana nie została wzbogacona, a jej nieruchomość uległa zniszczeniu. • Żądanie powodów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (w całości).
Godne uwagi sformułowania
Sąd przychyla się do poglądu, że art. 224 kc – art. 231 kc dotyczą rozliczeń nakładów poczynionych przez samoistnego posiadacza rzeczy w przypadku, gdy jej właściciel został wyzuty z posiadania. • Istnienie porozumienia co do zorganizowania i sfinansowania budowy drugiego budynku mieszkalnego na użyczonej im w tym celu części nieruchomości, wyklucza zastosowanie do oceny żądania powodów art. 713 kc w zw. z art. 753§2 kc. • W ocenie Sądu, skoro strony umówiły się co do nieodpłatnego udostępnienia powodom części nieruchomości i poniesienia przez powodów na tę nieruchomość nakładów, nie regulując przy tym zasad zwrotu (rozliczenia) owych nakładów, a następnie doszło do zwrotu nieruchomości pozwanej – powodowie mogą żądać zwrotu nakładów w granicach bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 kc. • W rozpatrywanej sprawie oczywisty jest brak możliwości wydania korzyści, gdyż posadowiony na nieruchomości pozwanej dom jednorodzinny w stanie surowym otwartym stał się częścią składową te nieruchomości i nie może być samodzielnym przedmiotem obrotu. • Zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie osób wynika, że w 2017 roku budowa domu jednorodzinnego dla powodów była wspierana przez rodziców obojga powodów – pozwana nieodpłatnie udostępniła do zabudowy część swojej nieruchomości gruntowej, a ojciec powoda przekazywał powodom środki finansowe konieczne na zakup materiałów budowlanych i zapłatę za usługi murarskie. […]
Skład orzekający
Małgorzata Dubinowicz – Motyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozliczenia nakładów na cudzą nieruchomość w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia, zastosowanie art. 5 kc w sprawach o zwrot nakładów, ustalenie legitymacji czynnej w przypadku finansowania przez osoby trzecie."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, w tym relacje rodzinne i zachowanie stron, które wpłynęły na zastosowanie art. 5 kc.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń majątkowych w rodzinie, gdzie pomoc finansowa i udostępnienie nieruchomości prowadzi do sporu. Zastosowanie art. 5 kc w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia jest interesujące z praktycznego punktu widzenia.
“Dom na gruncie teściów: czy można odzyskać pieniądze, gdy rodzina się pokłóci?”
Dane finansowe
WPS: 170 105,41 PLN
bezpodstawne wzbogacenie: 100 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.