II AKA 145/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z wniosku A. K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za pobyt w Ośrodku Przystosowania Społecznego, po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie, uznając, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie rozdziału 58 k.p.k. nie można dochodzić roszczeń z innych tytułów niż te enumeratywnie wymienione w art. 552 k.p.k. Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy opierała się na zarzutach obrazy przepisów postępowania (art. 552 § 1-3 k.p.k.) i prawa materialnego (art. 29 Prawa o adwokaturze). Pełnomocnik argumentował, że warunki bytowe w ośrodku były zbliżone do warunków w zakładzie karnym, co powinno uzasadniać dochodzenie roszczeń, oraz kwestionował sposób ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, sąd podkreślił, że art. 552 k.p.k. określa wyczerpujący katalog sytuacji, w których można dochodzić odszkodowania przed sądem karnym, a pobyt w ośrodku przystosowania społecznego nie jest jedną z nich. Sąd zaznaczył, że ustawodawca kierował się kryterium sytuacji procesowych, a nie charakterem szkód. W kwestii kosztów pomocy prawnej, sąd odrzucił zarzut pełnomocnika, wskazując na niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. (powinien być stosowany poprzedni akt prawny) oraz na logiczny błąd w rozumowaniu skarżącego. Sąd wyjaśnił, że tryb, w jakim wnioskodawca dochodzi ochrony prawnej przed sądem karnym, decyduje o charakterze sprawy i sposobie ustalania opłaty dla pełnomocnika z urzędu, niezależnie od merytorycznej zasadności roszczenia. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. G. kwotę 147,60 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu odwoławczym i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zakresu zastosowania art. 552 k.p.k. w kontekście roszczeń o odszkodowanie za pobyt w ośrodkach przystosowania społecznego oraz zasady ustalania kosztów pomocy prawnej z urzędu w sprawach karnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pobytu w ośrodku przystosowania społecznego i interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących odszkodowań.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w ramach postępowania prowadzonego na podstawie rozdziału 58 k.p.k. można dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia za pobyt w Ośrodku Przystosowania Społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie na podstawie art. 552 k.p.k. obejmuje wyłącznie ściśle określone sytuacje procesowe, a pobyt w ośrodku przystosowania społecznego nie jest jedną z nich.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawodawca określił katalog sytuacji procesowych, a nie charakter szkód, które uprawniają do dochodzenia odszkodowania przed sądem karnym w trybie nadzwyczajnym. Brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji art. 552 k.p.k.
Jakie przepisy regulują ustalanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w sprawie o odszkodowanie dochodzone przed sądem karnym w trybie rozdziału 58 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu ustala się na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a nie na podstawie przepisów o kosztach postępowania cywilnego, nawet jeśli roszczenie mogłoby być dochodzone w tym trybie.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że tryb, w jakim sprawa jest rozpoznawana (tutaj: przed sądem karnym w oparciu o przepisy k.p.k.), decyduje o zastosowaniu właściwych przepisów dotyczących kosztów pomocy prawnej, a nie hipotetyczna możliwość dochodzenia roszczenia w innym postępowaniu. Sąd wskazał również na niewłaściwe zastosowanie przez skarżącego przepisów rozporządzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| M. G. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 1-3
Kodeks postępowania karnego
Określa enumeratywnie sytuacje procesowe uprawniające do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia przed sądem karnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 17 pkt 6
Określa stawkę wynagrodzenia dla adwokata z urzędu w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub ukaranie, aresztowanie lub zatrzymanie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 11
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku braku możliwości jego merytorycznego rozpoznania.
Prawo o adwokaturze art. 29
Ustawa Prawo o adwokaturze
Dotyczy zasad ustalania wynagrodzenia adwokata.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 20
Umożliwia podwyższenie opłaty za pomoc prawną z urzędu w zależności od liczby terminów rozprawy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 4 ust. 3
Reguluje doliczanie podatku VAT do opłaty za pomoc prawną z urzędu.
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku.
k.p.k. art. 554 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Reguluje rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o odszkodowanie na podstawie art. 552 k.p.k. ma ściśle określony katalog sytuacji procesowych i nie obejmuje pobytu w ośrodku przystosowania społecznego. • Tryb rozpoznania sprawy przed sądem karnym determinuje zastosowanie przepisów o kosztach pomocy prawnej z urzędu, a nie hipotetyczna możliwość dochodzenia roszczeń w postępowaniu cywilnym. • Zastosowane przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące kosztów pomocy prawnej były prawidłowe, a zarzuty apelacji w tym zakresie są chybione.
Odrzucone argumenty
Możliwość dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za pobyt w Ośrodku Przystosowania Społecznego w postępowaniu karnym na podstawie art. 552 k.p.k. • Niewłaściwe ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu przez Sąd Okręgowy, z pominięciem wartości przedmiotu sporu i nakładu pracy.
Godne uwagi sformułowania
Nie można w ramach postępowania prowadzonego na podstawie rozdziału 58 k.p.k. dochodzić przed sądem karnym roszczeń z innych tytułów, aniżeli enumeratywnie wymienione w art. 552 k.p.k. • Ustawodawca określając warunki dochodzenia odszkodowania przed sądem karnym nie posłużył się kryterium charakteru szkód i krzywd, jakie w tym trybie mają być rekompensowane, ale kryterium sytuacji procesowych, w jakich doszło do zdarzeń skutkujących tymi dolegliwościami. • To nie merytoryczna zasadność dochodzonego roszczenia warunkuje charakter sprawy (z konsekwencjami odnoszącymi się np. do stawki opłaty dla pełnomocnika z urzędu) ale tryb, w jakim wnioskodawca zabiega o ochronę prawną.
Skład orzekający
Piotr Pośpiech
przewodniczący
Arkadiusz Cichocki
sędzia sprawozdawca
Gwidon Jaworski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zastosowania art. 552 k.p.k. w kontekście roszczeń o odszkodowanie za pobyt w ośrodkach przystosowania społecznego oraz zasady ustalania kosztów pomocy prawnej z urzędu w sprawach karnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pobytu w ośrodku przystosowania społecznego i interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących odszkodowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjną wykładnię przepisów dotyczących odszkodowań w postępowaniu karnym oraz kwestii kosztów zastępstwa procesowego z urzędu.
“Kiedy można dochodzić odszkodowania za pobyt w ośrodku przystosowania społecznego? Sąd Apelacyjny wyjaśnia granice postępowania karnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.