I UK 270/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 maja 2016 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Sprawa dotyczyła B. K., która od lat pobierała rentę z powodu całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej schorzeniem okulistycznym. Organ rentowy, w trybie nadzoru, zakwestionował prawo do renty, twierdząc, że stan zdrowia ubezpieczonej się poprawił i jest ona zdolna do pracy. Sądy niższych instancji, opierając się na opiniach biegłych i analizie kwalifikacji zawodowych, przywróciły prawo do renty, uznając, że stan zdrowia B. K. nie uległ zmianie, a jej podstawowe wykształcenie i brak możliwości przekwalifikowania uniemożliwiają podjęcie innej pracy. Sąd Apelacyjny podkreślił, że organ rentowy nie miał podstaw do zastosowania trybu nadzorczego (art. 107 ustawy emerytalnej) w sytuacji braku zmiany stanu zdrowia, a powinien był rozważyć procedurę wznowienia postępowania (art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej). Skarga kasacyjna organu rentowego została uznana za wadliwie sporządzoną, ponieważ nie wykazała oczywistej zasadności ani potrzeby merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy, co skutkowało odmową jej przyjęcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących trybu korygowania błędnych decyzji rentowych (art. 107 vs art. 114 ustawy emerytalnej) oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku zmiany stanu zdrowia i braku możliwości przekwalifikowania, a także wadliwie sporządzonej skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ rentowy może w trybie nadzoru (art. 107 ustawy emerytalnej) odmówić prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, jeśli stan zdrowia ubezpieczonego nie uległ zmianie od momentu przyznania renty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie może w trybie nadzoru (art. 107 ustawy emerytalnej) odmówić prawa do renty, jeśli stan zdrowia ubezpieczonego nie uległ zmianie. W takiej sytuacji, gdy istnieje podejrzenie, że decyzja przyznająca prawo była od początku nieprawidłowa, należy uruchomić procedurę określoną w art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 107 ustawy emerytalnej dotyczy zmian wtórnych (zmiana stopnia niezdolności, brak niezdolności, ponowne powstanie), podczas gdy art. 114 ust. 1 dotyczy sytuacji, gdy decyzja była od początku nieprawidłowa z powodu błędnego orzeczenia lub nieznanych okoliczności. Tryb nadzorczy nie jest odpowiedni, gdy stan zdrowia się nie zmienił.
Jak należy interpretować pojęcie 'kwalifikacji rzeczywistych' przy ocenie niezdolności do pracy dla celów rentowych?
Odpowiedź sądu
Przy ocenie niezdolności do pracy należy uwzględniać kwalifikacje rzeczywiste, czyli faktyczną wiedzę i umiejętności, które można wykorzystać mimo ograniczeń sprawności. Jednakże, wykonywanie pracy na stanowisku specjalnie dostosowanym nie oznacza odzyskania zdolności do pracy ani uzyskania nowych kwalifikacji.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo, wyjaśnił, że kwalifikacje rzeczywiste to wiedza i umiejętności faktyczne. Podkreślono, że nawet jeśli praca jest dostosowana, nie świadczy to o odzyskaniu zdolności do pracy, a jedynie o możliwości jej wykonywania w specyficznych warunkach.
Czy osoba z wykształceniem podstawowym i schorzeniem okulistycznym uniemożliwiającym pracę przy maszynach w ruchu jest całkowicie niezdolna do pracy, jeśli nie ma możliwości przekwalifikowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli osoba ma wykształcenie podstawowe, nie posiada wyuczonego zawodu, a jej schorzenie uniemożliwia wykonywanie dotychczasowej pracy (np. krawcowej przy maszynie do szycia) i nie ma możliwości przekwalifikowania się, może być uznana za całkowicie niezdolną do pracy.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji uznały, że B. K. z wykształceniem podstawowym i schorzeniem oczu, które uniemożliwia pracę przy maszynach w ruchu (w tym maszynie do szycia), nie ma możliwości przekwalifikowania się. W związku z tym, mimo pewnych zdolności do pracy z ograniczeniami, została uznana za całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów.
Czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne dla jej przyjęcia do rozpoznania, w szczególności w zakresie przesłanki 'oczywistej zasadności'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych dla jej przyjęcia do rozpoznania, jeśli nie wykazuje kwalifikowanego oczywistego naruszenia prawa widocznego prima facie i oczywiście wadliwego wyroku, a jedynie przedstawia polemikę faktyczną i prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazał oczywistego naruszenia prawa ani oczywiście wadliwego wyroku. Skarga zawierała kontrowersje faktyczne i prawne, ale nie sformułowano wniosków o przyjęcie skargi do rozpoznania wymagających merytorycznej interwencji, co skutkowało odmową przyjęcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.r. FUS art. 12 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja całkowitej niezdolności do pracy.
u.e.r. FUS art. 107
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zmiana prawa do świadczeń w wyniku badania lekarskiego.
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności.
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 14 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Tryb nadzoru nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy.
u.e.r. FUS art. 12 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja zdolności do pracy.
k.p.c. art. 130 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy w granicach apelacji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie miał podstaw do zastosowania art. 107 ustawy emerytalnej, gdy stan zdrowia ubezpieczonej nie uległ zmianie. • W przypadku podejrzenia błędu w pierwotnej decyzji, należy stosować art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. • Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych dla jej przyjęcia do rozpoznania, w szczególności nie wykazuje oczywistej zasadności.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy argumentował, że nastąpiła zmiana stopnia niezdolności do pracy, co potwierdzili biegli. • Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących niezdolności do pracy, procedury wznowienia postępowania oraz wadliwe uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
tryb nadzorczy określony w art. 14 ust 4 w związku z art. 14 ust 5 pkt 1 i 3 ustawy emerytalnej nie jest odpowiedni w sytuacji, gdy stan zdrowia ubezpieczonego nie uległ zmianie • instrumentem umożliwiającym skorygowanie błędu jest uruchomienie procedury określonej w art. 114 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS • polemiczna skarga kasacyjna zawiera rozmaite kontrowersje faktyczne i prawne, które wszakże nie zostały objęte adekwatnymi - innymi niż rzekomo oczywista zasadność wniesionej skargi - wnioskami o przyjęcie jej do merytorycznego rozpoznania • Oczywistość naruszenia przepisów prawa powinna być widoczna od razu, bez wnikania w szczegóły sprawy
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących trybu korygowania błędnych decyzji rentowych (art. 107 vs art. 114 ustawy emerytalnej) oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku zmiany stanu zdrowia i braku możliwości przekwalifikowania, a także wadliwie sporządzonej skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i sądowych w sprawach rentowych, a także jak Sąd Najwyższy dba o formalną stronę postępowań kasacyjnych. Pokazuje też ludzki wymiar sprawy – walkę o rentę z powodu niepełnosprawności.
“Czy ZUS może odebrać rentę, jeśli stan zdrowia się nie zmienił? Sąd Najwyższy wyjaśnia procedury.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.