Orzeczenie · 2018-09-05

I SA/Wr 460/18Uchylenie decyzji podatkowej nadużycie prawa VAT

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2018-09-05

NSAPodatkoweWysokawsa

VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATnadużycie prawatransakcje pozornenieruchomościtowary spożywczeart. 108 uVATart. 88 uVAT

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) dotyczącą określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2015 r. Organy podatkowe zakwestionowały dwie główne transakcje: 1) sprzedaż towarów spożywczych przez stronę na rzecz firm B i C, uznając je za nieodzwierciedlające transakcji gospodarczych i zmierzające do uzyskania korzyści podatkowych, co skutkowało zastosowaniem art. 108 ust. 1 ustawy o VAT; 2) nabycie przez stronę prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z budynkiem oraz działki gruntu zabudowanej budynkiem mieszkalno-użytkowym od firmy F, uznając tę transakcję za nadużycie prawa do odliczenia podatku naliczonego (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c uVAT w zw. z art. 58 § 2 kc). Strona skarżąca kwestionowała te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości. Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały w wystarczającym stopniu, iż zasadniczym celem transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej, a pominęły okoliczności wskazujące na istnienie celu gospodarczego, takie jak spłata wierzycieli spółki F. WSA nie podzielił również stanowiska organów co do niejasności dotyczących jednej z nieruchomości i sposobu rozliczenia transakcji. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych w zakresie zakwestionowania transakcji sprzedaży towarów spożywczych, uznając, że nie miały one celu gospodarczego, a jedynie służyły korzyściom podatkowym, co uzasadniało zastosowanie art. 108 ust. 1 uVAT. W konsekwencji Sąd uchylił decyzję DIAS w całości, nakazując ponowne postępowanie w zakresie nabycia nieruchomości, z uwzględnieniem wskazań sądu co do konieczności wykazania zasadniczego celu transakcji jako korzyści podatkowej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja klauzuli nadużycia prawa w VAT, zwłaszcza w kontekście transakcji nieruchomościowych i konieczności wykazania przez organy podatkowe zasadniczego celu transakcji jako korzyści podatkowej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może wymagać adaptacji do innych sytuacji. Kluczowe jest wykazanie braku innego uzasadnienia gospodarczego poza korzyścią podatkową.

Zagadnienia prawne (3)

Czy transakcja nabycia nieruchomości, pomimo spełnienia warunków formalnych, może zostać uznana za nadużycie prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli jej zasadniczym celem jest uzyskanie korzyści podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli z ogółu obiektywnych czynników wynika, że zasadniczym celem spornych czynności jest uzyskanie korzyści podatkowej, a korzyść ta byłaby sprzeczna z celem przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały w wystarczającym stopniu, iż zasadniczym celem transakcji nabycia nieruchomości była korzyść podatkowa, pomijając okoliczności wskazujące na cel gospodarczy, takie jak spłata wierzycieli.

Czy transakcje sprzedaży towarów spożywczych, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych i zmierzają do uzyskania korzyści podatkowych, powinny skutkować zastosowaniem art. 108 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli kompleks umów zawartych pomiędzy stronami transakcji nie miał żadnych celów gospodarczych, a jedynie korzystne skutki podatkowe.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że sprzedaż towarów spożywczych nie miała celu gospodarczego, a jedynie służyła korzyściom podatkowym, co uzasadnia zastosowanie art. 108 ust. 1 uVAT.

Czy organ podatkowy, kwestionując transakcję jako nadużycie prawa, musi wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego?

Odpowiedź sądu

Obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego powstaje jedynie wówczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy pozostawia wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, a organy podatkowe samodzielnie ustalają istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa w każdym innym przypadku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w zakresie rozliczenia podatku należnego nie było podstaw do stosowania art. 199a § 3 O.p., a w zakresie podatku naliczonego, decyzja ostateczna zależeć będzie od wyników ponownego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w części dotyczącej zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości z uwagi na brak wystarczającego wykazania nadużycia prawa. Utrzymanie w mocy stanowiska organów w zakresie zakwestionowania transakcji sprzedaży towarów spożywczych i zastosowania art. 108 ust. 1 uVAT.

Przepisy (21)

Główne

uVAT art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zastosowanie w przypadku, gdy faktury dokumentują czynności sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub czynności pozorne, a podatek VAT wykazany na tych fakturach nie jest podatkiem deklaracyjnym.

uVAT art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Lit. c - Odliczenie podatku naliczonego jest niedostępne, gdy transakcja stanowi nadużycie prawa.

uVAT art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do odliczenia podatku naliczonego.

uVAT art. 5 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja czynności podlegających opodatkowaniu VAT.

uVAT art. 43 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Lit. 10 - Zwolnienie od opodatkowania dostawy nieruchomości.

k.c. art. 58 § 2

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.

k.c. art. 83 § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna dokonana dla pozoru jest nieważna.

Pomocnicze

O.p. art. 2 § a