I SA/Wa 793/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skarg na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 lutego 2021 r., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji z 1973 r. i 1972 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego z uwagi na jego opuszczenie. Skarżący podnosili zarzuty rażącego naruszenia prawa, w tym brak udziału spadkobierców zmarłych współwłaścicieli, a także kwestionowali spełnienie przesłanek opuszczenia i braku uprawy gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi. Sąd uznał, że choć brak uwzględnienia spadkobierców zmarłych współwłaścicieli stanowił naruszenie przepisów proceduralnych, nie jest to przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji, a raczej do wznowienia postępowania. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego, zgodnie z przepisami o opuszczonych gospodarstwach rolnych, zostały spełnione. W szczególności, H. K., która zamieszkiwała na nieruchomości, nie była jej posiadaczem w rozumieniu przepisów, a jedynie dzierżycielem na podstawie upoważnienia. Ponadto, sama H. K. przyznała, że przez 10 lat poprzedzających wydanie decyzji nie użytkowała działki. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia nieważności decyzji wymagane jest rażące naruszenie prawa, które ma charakter oczywisty i rażący, a wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść legalności decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, a także kwestie proceduralne związane z udziałem spadkobierców w postępowaniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej materii reformy rolnej i przejmowania gospodarstw rolnych, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie do innych dziedzin prawa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzje z 1972 i 1973 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje te nie były obarczone wadami kwalifikowanymi z art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak uwzględnienia spadkobierców zmarłych współwłaścicieli stanowił uchybienie proceduralne, ale nie przesłankę nieważności. Przesłanki przejęcia gospodarstwa (opuszczenie, brak uprawy) zostały spełnione, a H. K. nie była jego posiadaczem.
Czy brak uwzględnienia w postępowaniu spadkobierców zmarłych współwłaścicieli nieruchomości stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stanowi to uchybienie proceduralne, które może być podstawą do wznowienia postępowania, ale nie do stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne kwalifikują brak udziału strony bez jej winy jako przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie stwierdzenia nieważności decyzji.
Czy H. K. była posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o opuszczonych gospodarstwach rolnych, a jej zamieszkiwanie na nieruchomości wykluczało jej przejęcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, H. K. była jedynie dzierżycielem na podstawie upoważnienia, a nie posiadaczem w rozumieniu przepisów, co nie miało wpływu na kwalifikację gospodarstwa jako opuszczonego.
Uzasadnienie
Źródłem władztwa H. K. było upoważnienie od współwłaściciela, a nie umowa przewidziana w przepisach (użytkowanie, zastaw, najem, dzierżawa), co wykluczało jej status posiadacza.
Czy brak uprawy i zabiegów agrotechnicznych przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę był spełniony w przypadku przejmowanego gospodarstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przesłanka ta została spełniona, co potwierdziło m.in. oświadczenie H. K. o nieużytkowaniu działki przez 10 lat.
Uzasadnienie
Organ nadzoru uznał za kluczowe stwierdzenie H. K. o nieużytkowaniu działki przez 10 lat poprzedzających wydanie decyzji.
Przepisy (19)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym art. 2 § 1
Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym art. 2 § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych art. 1 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych art. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych art. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych art. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych art. 6 § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych art. 6 § 3
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 111 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przesłanki przejęcia gospodarstwa rolnego (opuszczenie, brak uprawy) zostały spełnione zgodnie z przepisami. • H. K. nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów, a jedynie dzierżycielem. • Brak uwzględnienia spadkobierców zmarłych współwłaścicieli jest uchybieniem proceduralnym, ale nie przesłanką nieważności decyzji. • Decyzje z 1972 i 1973 r. nie były obarczone rażącym naruszeniem prawa.
Odrzucone argumenty
Decyzje z 1972 i 1973 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. • W dacie wydania decyzji z 20 grudnia 1972 r. nie żyli R. H., A. P. i Z. B. - współwłaściciele nieruchomości, a wobec nich ani ich spadkobierców nie została wydana ani doręczona decyzja. • Sporna nieruchomość nie była gospodarstwem rolnym. • Sporna nieruchomość była zamieszkiwana przez H. K. - posiadacza w dobrej wierze. • Brak dowodów na okoliczność, że sporna nieruchomość nie była uprawiana i poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym. • Sporna nieruchomość w dacie wydania decyzji o przejęciu była własnością Skarbu Państwa.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. • Wszelkie wątpliwości co do tego, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności tej decyzji, w myśl wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. • Brak uwzględnienia w charakterze stron następców prawnych wskazanych wyżej zmarłych osób stanowi naruszenie przez organy przepisów procedury administracyjnej. Wskazane uchybienie jest jednak kwalifikowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jako przesłanka do ewentualnego wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), nie zaś jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji.
Skład orzekający
Anna Fyda-Kawula
sprawozdawca
Elżbieta Lenart
przewodniczący
Łukasz Trochym
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, a także kwestie proceduralne związane z udziałem spadkobierców w postępowaniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii reformy rolnej i przejmowania gospodarstw rolnych, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie do innych dziedzin prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznego przejęcia własności ziemi i interpretacji przepisów sprzed lat, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historii prawa.
“Czy decyzje sprzed pół wieku o przejęciu ziemi były legalne? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.