I SA/Wa 307/18Nieużytki nieruchomościa rolna plan zagospodarowania
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dotyczyła sprzeciwu Gminy na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przedmiotem sporu było stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości rolnej przez Gminę z dniem 1 lipca 2000 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia, uznając, że część działki nr [...] stanowiła nieużytki, które nie kwalifikowały się jako nieruchomości rolne w rozumieniu ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Gmina wniosła odwołanie, podnosząc, że działka ta była nieruchomością rolną, a jej przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wskazywało na cele gospodarki rolnej. Minister Rolnictwa uchylił decyzję Wojewody, wskazując na błędy w określeniu przedmiotu postępowania (nieistniejąca działka) oraz potrzebę zbadania, czy nieruchomość składa się z gruntów rolnych i nierolnych, wymagających wydzielenia geodezyjnego. Gmina wniosła sprzeciw do WSA, zarzucając Ministrowi naruszenie przepisów Kpa i błędną wykładnię przepisów dotyczących komunalizacji nieruchomości rolnych. Gmina argumentowała, że nieużytki, jeśli są przeznaczone w planie miejscowym na cele rolne, powinny być traktowane jako nieruchomości rolne, nawet jeśli wymagają nakładów. WSA uznał sprzeciw za uzasadniony. Sąd stwierdził, że definicja nieruchomości rolnej w art. 461 Kodeksu cywilnego ma charakter funkcjonalny i faktyczny, a nie formalny. Podkreślił, że przepisy prawa administracyjnego oraz orzecznictwo wskazują na możliwość traktowania nieużytków jako gruntów rolnych, jeśli mogą być przystosowane do produkcji rolnej, zwłaszcza gdy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje ich rolnicze wykorzystanie. Sąd uznał, że błędna wykładnia art. 461 Kc przez Ministra, która wykluczała nieużytki z kategorii nieruchomości rolnych, była podstawą do uchylenia jego decyzji. Sąd wskazał również, że wadę decyzji Wojewody dotyczącą oznaczenia nieruchomości można było naprawić na etapie odwoławczym, stosując art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja definicji nieruchomości rolnej w kontekście nieużytków i planów zagospodarowania przestrzennego, a także stosowanie art. 138 Kpa przez organy odwoławcze.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z komunalizacją nieruchomości rolnych na dzień 30 czerwca 2000 r. oraz interpretacji przepisów obowiązujących w tamtym okresie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieużytki, które są przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, mogą być uznane za nieruchomości rolne w rozumieniu art. 461 Kodeksu cywilnego na potrzeby stwierdzenia nabycia własności z mocy prawa przez gminę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieużytki mogą być uznane za nieruchomości rolne, jeśli plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje ich rolnicze wykorzystanie, nawet jeśli wymaga to nakładów na rekultywację.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja nieruchomości rolnej w Kodeksie cywilnym ma charakter funkcjonalny i faktyczny. Analiza przepisów prawa administracyjnego oraz orzecznictwa wskazuje, że nieużytki mogą być przystosowane do produkcji rolnej, a ich przeznaczenie w planie miejscowym na cele rolnicze jest kluczowe dla takiej kwalifikacji.
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa, czy też powinien był orzec co do istoty sprawy lub wydać decyzję reformatoryjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 Kpa, ponieważ wada decyzji organu pierwszej instancji dotycząca oznaczenia nieruchomości mogła być naprawiona na etapie odwoławczym poprzez zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy powinien dążyć do merytorycznego zakończenia sprawy, jeśli materiał dowodowy na to pozwala. W tej sytuacji nie było konieczności ponownego prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
ustawa art. 13 § 1 i 2
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Warunki nabycia nieruchomości rolnej z mocy prawa przez gminę, w tym wymóg, aby nieruchomość stanowiła mienie Skarbu Państwa, nie była przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, stanowiła nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego i była położona na obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej.
k.c. art. 461
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości rolnej jako nieruchomości, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie.
Kpa art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
PPSA art. 151a § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez sąd administracyjny.
PPSA art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez sąd administracyjny.
PPSA art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
Pomocnicze
Kpa art. 138 § 2a
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu odwoławczego do wskazania wytycznych w zakresie wykładni przepisów, jeśli organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni.
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
u.g.n. art. 95 § pkt 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Konieczność wydzielenia geodezyjnego gruntów rolnych z nieruchomości składającej się z gruntów rolnych i nierolnych.
u.g.n. art. 96 § ust. 1b
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Zatwierdzenie podziału gruntu.
u.g.n. art. 92 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Traktowanie nieużytków za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (obowiązujące od 22 października 2007 r.).
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu są ustalone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Ustawa z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym art. 5
Ustalenia w planach zagospodarowania przestrzennego dotyczące przeznaczenia gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze i nieleśne następują po przeprowadzeniu wszechstronnych analiz i uwzględnieniu warunków przyrodniczych oraz techniczno-ekonomicznych.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 25 § ust. 1 pkt 10
Możliwość finansowania rekultywacji nieużytków na potrzeby nowo zakładanych pracowniczych ogrodów działkowych.
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 3 § ust. 1
Nadawanie nieużytkom rolniczych wartości użytkowych jako przejaw działań ochronnych.
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 15
Obowiązek zrekultywowania nieużytków na cele rolne przed wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów
Klasyfikacja nieużytków do użytków zielonych Klasy VI, które można było wykorzystać pod łąki i pastwiska.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1971 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów art. § 9 § ust. 2 pkt 1
Możliwość finansowania przystosowania nieużytków i bagien do potrzeb produkcji rolniczej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów art. § 5 § ust. 3 pkt 6
Rekultywacja nieużytków jako działania ochronne, przeciwerozyjne.
Rozporządzenie Ministrów Rolnictwa oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 26 października 1972 r. w sprawie sposobu określania gruntów rolnych i leśnych zagrożonych erozją oraz zasad i trybu przeciwdziałania erozji
Rekultywacja nieużytków jako działania ochronne.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. § 18 § ust. 2 pkt 1, § 31 pkt 2
Rekultywacja nieużytków.
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne art. 91 § ust. 5 pkt 2
Możliwość zagospodarowania zmeliorowanych i niewymagających melioracji nieużytków przeznaczonych na trwałe łąki i pastwiska.
Uchwała Nr 140 Rady Ministrów z dnia 9 września 1977 r. w sprawie funduszu ochrony i rekultywacji gruntów rolnych art. § 2 § pkt 2
Przeznaczenie środków funduszu na przystosowanie nieużytków i bagien do potrzeb produkcji rolniczej.
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym art. 12
Zwolnienia podatkowe z tytułu zagospodarowania nieużytków.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1987 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony powierzchni ziemi art. § 5
Określenie założeń biologicznego zagospodarowania nieużytków nieprzeznaczonych do rekultywacji na cele rolnicze w projektach planów miejscowych.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 stycznia 1990 r. w sprawie podatku rolnego art. § 4 § ust. 1 w zw. z Załącznikiem Nr 2, lp. 1-7
Znaczenie normatywne funkcji "uprawy polowe" w planach miejscowych.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. § 68 § ust. 1 pkt 2
Zaliczenie nieużytków do gruntów rolnych (obowiązujące od 31 grudnia 2013 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieużytki mogą być uznane za nieruchomości rolne, jeśli plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje ich rolnicze wykorzystanie. • Organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 Kpa, zamiast orzec co do istoty sprawy lub zastosować art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.
Godne uwagi sformułowania
definicja nieruchomości rolnej zastosowana przez ustawodawcę w art. 461 Kc jest definicją, gdzie decydujące znaczenie mają kryteria funkcjonalne i faktyczne, a nie formalne. • nie ma przy tym znaczenia kryterium zdolności produkcyjnej takiego gruntu (możliwa do uzyskania ilość plonów). • nie jest tak jak twierdzi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że w każdym przypadku ewidencyjne zakwalifikowanie określonych gruntów jako nieużytków (N), niejako z automatu, świadczy o tym, że tego rodzaju grunty nie mogą być w jakiejś perspektywie czasowej faktycznie wykorzystane do prowadzenia produkcji rolniczej. • nie można tracić z pola widzenia także tego, że decyzje komunalizacyjne stają się wykonalne po ich uostatecznieniu się.
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji nieruchomości rolnej w kontekście nieużytków i planów zagospodarowania przestrzennego, a także stosowanie art. 138 Kpa przez organy odwoławcze."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z komunalizacją nieruchomości rolnych na dzień 30 czerwca 2000 r. oraz interpretacji przepisów obowiązujących w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów dotyczących nieruchomości rolnych i ich komunalizacji, z praktycznym znaczeniem dla gmin i właścicieli gruntów. Wyjaśnia, jak plany zagospodarowania przestrzennego wpływają na kwalifikację gruntów.
“Nieużytki mogą być Twoją nieruchomością rolną! Kluczowy wyrok WSA w sprawie komunalizacji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.