Orzeczenie · 2024-02-13

I SA/Wa 2016/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2024-02-13

NSAnieruchomościWysokawsa

nieruchomościuwłaszczenieprawo wieczystego użytkowaniaSkarb Państwagminaprzedsiębiorstwo państwoweustawa komercjalizacyjnaustawa komunalizacyjnadecyzja administracyjna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Skarbu Państwa-Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2023 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 czerwca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]". Skarżący podniósł dwa główne zarzuty: po pierwsze, że nieruchomość przeszła na własność gminy z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie ustawy komunalizacyjnej, a zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa i nie mogła podlegać uwłaszczeniu w trybie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego. Po drugie, że w wykazie inwentarzowym ujęto obiekty wybudowane po dacie wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej (27 października 2000 r.). Sąd oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że nabycie mienia przez gminę na podstawie ustawy komunalizacyjnej wymaga wydania decyzji komunalizacyjnej przez wojewodę, która jest aktem deklaratoryjnym, ale koniecznym do wykazania tytułu prawnego. Bez takiej decyzji gmina nie może skutecznie powoływać się na prawo własności. W aktach sprawy brak było dowodów na prowadzenie postępowania komunalizacyjnego, co w świetle księgi wieczystej potwierdzało własność Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r. Sąd wskazał również, że posiadanie gruntu przez Przedsiębiorstwo Państwowe zostało potwierdzone na podstawie wypisu z ewidencji gruntów. Odnosząc się do kwestii budowli i urządzeń, sąd stwierdził, że ustawa komercjalizacyjna nie uzależnia nabycia ich własności od daty wybudowania, a jedynie od tego, czy nabycie to nie narusza praw osób trzecich. W tym przypadku nie stwierdzono naruszenia praw osób trzecich, a urządzenia kolejowe zostały wybudowane przez podmiot powiązany z przedsiębiorstwem. Sąd uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do uwłaszczenia, a zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i Technologii jest zgodna z prawem.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, znaczenie decyzji komunalizacyjnej dla nabycia własności przez gminy, oraz zasady nabywania własności budynków i urządzeń w kontekście ustawy komercjalizacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z transformacją ustrojową i reprywatyzacją/komunalizacją mienia państwowego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy nabycie mienia przez gminę na podstawie ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, czy wymaga wydania decyzji administracyjnej przez wojewodę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nabycie mienia przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa, jednakże stwierdzenie tego przejścia prawa wymaga wydania decyzji komunalizacyjnej przez wojewodę na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy. Bez takiej decyzji gmina nie może skutecznie powoływać się na tytuł prawny do nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo NSA i SN, zgodnie z którym decyzja komunalizacyjna, choć deklaratoryjna, jest niezbędna do wykazania przez gminę prawa własności i stanowi jedyny dowód nabycia mienia państwowego.

Czy grunty będące w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego w dniu 5 grudnia 1990 r. mogą zostać uwłaszczone na rzecz tego przedsiębiorstwa na podstawie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji, jeśli w międzyczasie przeszły na własność gminy na podstawie ustawy komunalizacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pod warunkiem braku wydanej decyzji komunalizacyjnej stwierdzającej nabycie przez gminę prawa własności. W przypadku braku takiej decyzji, własność gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. nadal przypisywana jest Skarbowi Państwa, co pozwala na uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że brak decyzji komunalizacyjnej uniemożliwia gminie skuteczne powoływanie się na tytuł prawny, a tym samym nieruchomość nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa, co otwiera drogę do uwłaszczenia na podstawie ustawy komercjalizacyjnej.

Czy nabycie z mocy prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie uwłaszczanym na podstawie ustawy komercjalizacyjnej uzależnione jest od daty ich wybudowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa nie uzależnia nabycia własności budynków i urządzeń od daty ich wybudowania, pod warunkiem, że nabycie to nie narusza praw osób trzecich.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do art. 34 ust. 3 ustawy komercjalizacyjnej oraz zasady superficies solo cedit (art. 47 § 1 w zw. z art. 48 k.c.), wskazując, że budynki i urządzenia trwale związane z gruntem dzielą jego los prawny, a ustawa komercjalizacyjna nie wprowadza ograniczenia czasowego co do daty ich powstania, o ile nie narusza to praw osób trzecich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę Skarbu Państwa-Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr DO-II.7610.129.2023.AK w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Przepisy (15)

Główne

u.k.r. [...] art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego, co do którego przedsiębiorstwo nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego tego przedsiębiorstwa.

u.k.r. [...] art. 34 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na uwłaszczanym gruncie stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością przedsiębiorstwa państwowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.k.r. [...] art. 34 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Nabycie praw użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków i urządzeń nie może naruszać praw osób trzecich.

p.w.u.s.t art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Nabycie mienia ogólnonarodowego przez gminy następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.).

p.w.u.s.t art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa.

k.p.a. art. 7