I SA/Wa 1366/25Uchylenie wyroku odmowa nabycia prawa użytkowania wieczystego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku WSA z dnia 11 grudnia 2025 r., który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie Wojewody Śląskiego odmawiające stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 27 października 2000 r. Podstawą odmowy było ustalenie, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Gminy [...], a nie Skarbu Państwa, co wykluczało zastosowanie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. WSA, działając na podstawie art. 179a P.p.s.a., uchylił swój własny wyrok z 11 grudnia 2025 r. z powodu stwierdzenia nieważności postępowania, polegającej na pozbawieniu Gminy [...] możliwości obrony jej praw, gdyż nie została ona zawiadomiona o rozprawie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy co do istoty, Sąd uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Potwierdził, że skoro grunt w kluczowym dniu 5 grudnia 1990 r. był własnością gminy, a nie Skarbu Państwa, to nie mogło dojść do uwłaszczenia PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji. W związku z tym, decyzja Ministra Rozwoju i Technologii była prawidłowa, a skarga na nią pozbawiona uzasadnionych podstaw. Sąd oddalił skargę i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając sprawę za szczególnie uzasadnioną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej interpretacji przesłanek nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie ustawy o komercjalizacji, zwłaszcza w kontekście kolizji z prawem własności jednostek samorządu terytorialnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i gruntów będących w ich posiadaniu w określonym czasie, z uwzględnieniem statusu własnościowego tych gruntów w 1990 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" mogło nabyć z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego gruntu z dniem 27 października 2000 r. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji, jeśli grunt ten w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność gminy, a nie Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorstwo nie mogło nabyć prawa użytkowania wieczystego, ponieważ warunkiem nabycia było, aby grunt stanowił własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Własność gminy wyklucza zastosowanie art. 34 ustawy o komercjalizacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 34 ustawy o komercjalizacji wymaga, aby grunt był własnością Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Skoro przedmiotowy grunt stanowił własność gminy od 27 maja 1990 r., przesłanka ta nie została spełniona, co uzasadniało odmowę stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A.
Czy naruszono przepisy postępowania poprzez pozbawienie strony możliwości obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzono nieważność postępowania, ponieważ Gmina [...] nie została zawiadomiona o rozprawie, co pozbawiło ją możliwości zajęcia stanowiska i obrony praw.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uchylił swój własny wyrok z powodu stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Uznano, że pozbawienie Gminy [...] możliwości udziału w rozprawie i przedstawienia swojego stanowiska stanowiło naruszenie jej praw do obrony.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia przez WSA własnego wyroku w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania lub oczywistych podstaw skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłankę nieważności postępowania, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy nie narusza ona prawa.
ustawa o komercjalizacji art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Określa warunki nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez PKP, w tym wymóg własności gruntu przez Skarb Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1
Podstawa nabycia z mocy prawa własności przez gminy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
ustawa o komercjalizacji art. 34 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Stanowi, że nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § ust. 1
Wskazuje na tryb stwierdzania nabycia własności przez gminy.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 20 § ust. 1
Określa, że decyzja stwierdzająca nabycie własności jest podstawą do wpisu w księdze wieczystej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego według stanu faktycznego i prawnego.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dopuszczalności dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez WSA poprzez pozbawienie Gminy [...] możności obrony jej praw (niezawiadomienie o rozprawie).
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji (PKP S.A. nabyły prawo użytkowania wieczystego). • Naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji (art. 7, 8, 77, 80 k.p.a.) poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie i art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
"Pozbawiono ją tym samym możliwości zajęcia w sprawie stanowiska i obrony swoich praw." • "Konsekwencji tego naruszenie nie znosi obiektywnie korzystny z punktu widzenia pominiętej strony wynik postępowania." • "Następującym z mocy prawa uwłaszczeniem objęte mogły być jedynie te grunty, które na dzień 5 grudnia 1990 r., będąc w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych, stanowiły własność Skarbu Państwa." • "Okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość stała się przedmiotem własności komunalnej w dniu 27 maja 1990 r., wyłącza możność zastosowania art. 34 ust. 1 tej ustawy."
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Dariusz Pirogowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przesłanek nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie ustawy o komercjalizacji, zwłaszcza w kontekście kolizji z prawem własności jednostek samorządu terytorialnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i gruntów będących w ich posiadaniu w określonym czasie, z uwzględnieniem statusu własnościowego tych gruntów w 1990 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem PKP S.A. i kolizją z prawami własności gmin, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów. Dodatkowo, element proceduralny (uchylenie własnego wyroku przez sąd) dodaje jej intrygi.
“PKP S.A. przegrywają walkę o grunt: sąd uchyla własny wyrok w sprawie uwłaszczenia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.