I SA/Po 158/26Zwrot opłaty karta pojazdu prezydent miasta 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi P. Sp. z o.o. w W. na odmowę Prezydenta Miasta zwrotu 925 zł opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka argumentowała, że opłata została pobrana na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r., który jest niezgodny z Konstytucją (art. 217, art. 92 ust. 1) i ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2, ust. 5), powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2006 r. dotyczący analogicznego rozporządzenia z 2003 r. Prezydent Miasta odmówił zwrotu, twierdząc, że opłata została pobrana zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem, który nie został zakwestionowany przez TK. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że argumentacja TK dotycząca rozporządzenia z 2003 r. ma pełne zastosowanie do rozporządzenia z 2002 r., ponieważ oba przepisy wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadzają daninę publiczną niezgodną z Konstytucją. Sąd, powołując się na art. 178 Konstytucji i orzecznictwo NSA, uznał, że ma prawo odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. W konsekwencji uchylono zaskarżony akt i uznano obowiązek Prezydenta Miasta do zwrotu na rzecz spółki kwoty 925 zł, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości samodzielnej oceny zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją przez sądy administracyjne i odmowy ich stosowania, nawet przed wyrokiem TK, w sprawach dotyczących opłat administracyjnych pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.
Dotyczy konkretnego rozporządzenia i opłaty za kartę pojazdu, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie do innych podobnych sytuacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis rozporządzenia określający wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu, który nie został bezpośrednio zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, może być przez sąd administracyjny uznany za niezgodny z Konstytucją i ustawą, co uzasadnia zwrot pobranej opłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może samodzielnie ocenić zgodność przepisu rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, nawet jeśli nie było bezpośredniego wyroku TK, a następnie odmówić zastosowania takiego przepisu i nakazać zwrot nienależnie pobranej opłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że argumentacja TK dotycząca niezgodności analogicznego rozporządzenia z 2003 r. ma pełne zastosowanie do rozporządzenia z 2002 r., ponieważ oba akty wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadzają daninę publiczną niezgodną z Konstytucją. Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom, co uprawnia ich do odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.
Czy opłata za wydanie karty pojazdu pobrana na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. była zgodna z przepisami Konstytucji RP (art. 217, art. 92 ust. 1) oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2, ust. 5)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata pobrana na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. była niezgodna z Konstytucją i ustawą, ponieważ przepis ten wykraczał poza zakres upoważnienia ustawowego, wprowadzając daninę publiczną o zawyżonej wysokości, nieodzwierciedlającej faktycznych kosztów usługi.
Uzasadnienie
Sąd powtórzył argumentację TK dotyczącą rozporządzenia z 2003 r., wskazując, że § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. również ustalił opłatę w wysokości nieproporcjonalnej do kosztów, co stanowi naruszenie zasady ustawowego nakładania danin publicznych i przekroczenie upoważnienia ustawowego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 2
Niezgodny z Konstytucją i ustawą, wykracza poza zakres upoważnienia, wprowadza daninę publiczną o zawyżonej wysokości.
u.P.r.d. art. 77 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.P.r.d. art. 77 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.P.r.d. art. 77 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Upoważnienie do określenia wysokości opłat za kartę pojazdu.
u.P.r.d. art. 77 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Nakaz uwzględnienia znaczenia karty i kosztów druku/dystrybucji.
Konstytucja art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Nakaz wydawania rozporządzeń w celu wykonania ustawy, zakaz przejmowania uprawnień ustawodawcy.
Konstytucja art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Nakaz ustawowego nakładania podatków i innych danin publicznych.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1
Zakwestionowane przez TK jako niezgodne z Konstytucją i ustawą.
P.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami z zakresu administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 146 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie aktu lub stwierdzenie bezskuteczności czynności.
P.p.s.a. art. 146 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.
P.p.s.a. art. 269 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wiążąca moc uchwał NSA dla składów orzekających.
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Prawo do kwestionowania rozstrzygnięć opartych na niekonstytucyjnym przepisie przed orzeczeniem TK.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Podstawa zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. z Konstytucją RP (art. 217, art. 92 ust. 1) i ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2, ust. 5) z uwagi na wyjście poza zakres upoważnienia ustawowego i ustalenie zawyżonej opłaty. • Analogia do wyroku TK U 6/04 dotyczącego niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z tymi samymi przepisami. • Uprawnienie sądu administracyjnego do odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia i nakazania zwrotu nienależnie pobranej opłaty.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o konieczności stosowania przepisu obowiązującego w dacie pobrania opłaty, który nie został bezpośrednio zakwestionowany przez TK. • Twierdzenie, że wyrok TK dotyczący rozporządzenia z 2003 r. nie ma zastosowania do rozporządzenia z 2002 r.
Godne uwagi sformułowania
argumentacja TK zawarta w cytowanym wyroku ma pełne zastosowanie również do § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. • wysokość opłaty określona w rozporządzeniu z 2002 r. nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, a tym samym stanowi w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych wyrażonej w art. 217 Konstytucji. • sądy administracyjne orzekające w analogicznych do niniejszej sprawach są uprawnione nie tylko do zbadania zgodności z Konstytucją i przepisami ustawowymi § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., lecz także do stwierdzenia, że przepis [...] jako niezgodny [...] nie może być stosowany, a uiszczone na jego podstawie opłaty podlegają zwrotowi. • sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Marek Sachajko
członek
Piotr Ławrynowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości samodzielnej oceny zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją przez sądy administracyjne i odmowy ich stosowania, nawet przed wyrokiem TK, w sprawach dotyczących opłat administracyjnych pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego rozporządzenia i opłaty za kartę pojazdu, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie do innych podobnych sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne mogą samodzielnie chronić obywateli przed niekonstytucyjnymi przepisami, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny jeszcze się nimi nie zajął. Jest to przykład egzekwowania praworządności.
“Czy opłata pobrana niezgodnie z Konstytucją zawsze podlega zwrotowi? Sąd administracyjny odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 925 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.