I SA/Lu 329/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lubartowie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 5 sierpnia 2021 r. na karę pieniężną w wysokości 25 000 zł, nałożoną na D. B. za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), wskazując na śmierć zobowiązanego i ścisły związek obowiązku z jego osobą. Skarżący zarzucił naruszenie tego przepisu, argumentując, że administracyjne kary pieniężne podlegają dziedziczeniu jako niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej (art. 97 § 1 i art. 98 § 1). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, podkreślając publicznoprawny i osobisty charakter administracyjnej kary pieniężnej, która nie wchodzi do spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że administracyjne kary pieniężne, w tym kara za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego, nie podlegają dziedziczeniu, ponieważ nie wchodzą do spadku jako prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Sąd podkreślił, że przejście obowiązków publicznoprawnych na następców prawnych może być przewidziane wyłącznie w przepisach szczególnych, których w tym przypadku brak. Obowiązek zapłaty kary pieniężnej został uznany za ściśle związany ze zobowiązanym w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 4 lit. a u.p.e.a., ponieważ w systemie prawnym nie istnieje norma pozwalająca na stwierdzenie istnienia następcy prawnego w zakresie egzekwowanego obowiązku. Sąd wyjaśnił również, że kary pieniężne nie są niepodatkowymi należnościami budżetowymi w rozumieniu art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej ani art. 60 ustawy o finansach publicznych, co wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących dziedziczenia. Nawet gdyby uznać kary pieniężne za należności objęte art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, sąd uznał, że przepisy art. 97 i 98 Ordynacji podatkowej nie mogą być stosowane odpowiednio do kar pieniężnych ze względu na ich odmienną konstrukcję i charakter sankcyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie braku dziedziczenia administracyjnych kar pieniężnych i umorzenia postępowania egzekucyjnego po śmierci zobowiązanego.
Dotyczy specyficznej sytuacji kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego, ale zasady mogą być stosowane do innych administracyjnych kar pieniężnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy administracyjna kara pieniężna, nałożona na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, podlega dziedziczeniu po śmierci zobowiązanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, administracyjna kara pieniężna nie podlega dziedziczeniu, ponieważ nie wchodzi do spadku i jest obowiązkiem ściśle związanym ze zmarłym zobowiązanym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kary pieniężne mają charakter publicznoprawny i osobisty, nie są należnościami cywilnoprawnymi ani podatkowymi, a przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące dziedziczenia nie mają do nich zastosowania. Brak jest przepisów szczególnych przewidujących następstwo prawne w zakresie kar pieniężnych, co uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 lit. a u.p.e.a.
Czy administracyjne kary pieniężne są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, administracyjne kary pieniężne, będące sankcją za delikt administracyjny, nie wynikają ze stosunków publicznoprawnych w rozumieniu art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej i nie są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym muszą wynikać ze stosunków publicznoprawnych, czyli z realizacji przepisów prawa, a nie z naruszenia tych przepisów. Kary pieniężne są sankcją za naruszenie prawa, a nie realizacją obowiązku wynikającego ze stosunku publicznoprawnego.
Czy w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek nie jest ściśle związany z jego osobą, postępowanie egzekucyjne powinno być zawieszone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku gdy obowiązek jest ściśle związany ze zobowiązanym (np. ze względu na brak następcy prawnego), postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, a nie zawieszeniu.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił sytuację umorzenia postępowania (art. 59 § 1 pkt 4 lit. a u.p.e.a.) od zawieszenia (art. 6 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W przypadku braku następcy prawnego dla obowiązku o charakterze publicznoprawnym, obowiązek ten jest ściśle związany ze zobowiązanym, co prowadzi do umorzenia postępowania.
Przepisy (14)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany ze zobowiązanym.
u.p.n. art. 52a § 1-3
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
Podstawa nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 44 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Instytucja fikcji doręczenia.
u.f.p. art. 60
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 67 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Do należności z art. 60 stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
u.f.p. art. 67 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy k.p.a.
o.p. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Spadkobiercy podatnika przejmują majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
o.p. art. 98 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy.
o.p. art. 3 § pkt 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Definicja niepodatkowych należności budżetowych.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 922 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców, z wyjątkiem tych ściśle związanych z osobą zmarłego.
k.c. art. 926 § 2 i 3
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Administracyjna kara pieniężna nie podlega dziedziczeniu, ponieważ nie wchodzi do spadku i jest obowiązkiem osobistym. • Brak jest przepisów szczególnych przewidujących następstwo prawne w zakresie kar pieniężnych. • Kary pieniężne nie są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych. • Przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące dziedziczenia nie mają zastosowania do kar pieniężnych.
Odrzucone argumenty
Administracyjne kary pieniężne podlegają dziedziczeniu jako niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej (art. 97 § 1 i art. 98 § 1).
Godne uwagi sformułowania
ani zobowiązania podatkowe ani kary pieniężne nie wchodzą w skład spadku, a więc nie mogą podlegać dziedziczeniu. • w systemie prawnym nie ma normy prawnej pozwalającej na stwierdzenie, że istnieje lub może istnieć następca prawny zobowiązanego w zakresie egzekwowanego obowiązku. • administracyjne kary pieniężne nakładane za popełnienie deliktu administracyjnego nie są niepodatkową należnością budżetową w rozumieniu art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
Grzegorz Wałejko
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Drwal
sędzia
Ewa Ibrom
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku dziedziczenia administracyjnych kar pieniężnych i umorzenia postępowania egzekucyjnego po śmierci zobowiązanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego, ale zasady mogą być stosowane do innych administracyjnych kar pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważną kwestię dziedziczenia długów publicznoprawnych, która ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i stanowi ciekawy przykład interpretacji przepisów przez sąd.
“Czy długi po karach administracyjnych przechodzą na spadkobierców? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.