Orzeczenie · 2026-03-20

I SA/Lu 26/26Oddalenie skargi VAT lublin 7

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Miejsce
Lublin
Data
2026-03-20
NSAPodatkoweŚredniawsa
VATusługi budowlaneobowiązek podatkowymoment powstania obowiązku podatkowegofakturarozliczenieszacowanienierzetelność ksiągpodwykonawcakontrahent

Sprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie. Organy podatkowe zakwestionowały prawidłowość rozliczenia podatku od towarów i usług przez podatnika za okres od stycznia do września 2020 r. Zarzucono podatnikowi niewystawienie faktury i nieopodatkowanie usług budowlanych wykonanych na podstawie umowy z firmą S. M. Zakład R. na kwotę netto 894.701,31 zł, co skutkowało zaniżeniem podatku należnego za luty 2020 r. Ponadto, podatnik nie ujął w rejestrze sprzedaży faktury z marca 2020 r. na kwotę netto 2.646 zł. Organy stwierdziły również zawyżenie podatku naliczonego przez podatnika w związku z odliczeniem podatku od towarów i usług. Podatnik w odwołaniu podniósł zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dotyczących ciężaru dowodu i oceny dowodów, a także zarzucił naruszenie art. 29a ustawy o VAT. Wskazywał na spór sądowy dotyczący wielkości należności, która powinna stanowić podstawę opodatkowania, oraz na śmierć kontrahenta i brak możliwości rozliczenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając ustalenia za prawidłowe i zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że materiał dowodowy został zebrany i oceniony prawidłowo. Sąd potwierdził, że skarżący wykonywał roboty budowlane jako podwykonawca, a obowiązek podatkowy powstał w lutym 2020 r. zgodnie z przepisami ustawy o VAT, mimo braku ostatecznego rozliczenia z kontrahentem. Sąd uznał za prawidłowe zastosowanie szacowania podstawy opodatkowania oraz stawki 8% VAT. Stwierdzono również nierzetelność ewidencji sprzedaży i brak związku z działalnością opodatkowaną niektórych zakupów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT przy usługach budowlanych, zwłaszcza w sytuacji braku rozliczenia z kontrahentem i śmierci jednej ze stron umowy.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego ze śmiercią kontrahenta i sporem o koszty, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.

Zagadnienia prawne (3)

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu wykonania usług budowlanych, w sytuacji gdy strony umowy nie dokonały ostatecznego rozliczenia, a jeden z kontrahentów zmarł?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Obowiązek podatkowy z tytułu wykonania usług budowlanych powstaje z chwilą wystawienia faktury lub, w przypadku jej braku, z chwilą upływu terminu na jej wystawienie, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a i ust. 7 ustawy o VAT. Brak ostatecznego rozliczenia między stronami nie jest przeszkodą do stwierdzenia wykonania usługi i powstania obowiązku podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w usługach budowlanych kluczowa jest data wykonania usługi, a niekoniecznie ostateczne rozliczenie finansowe między stronami, zwłaszcza gdy umowa nie stanowi inaczej. W analizowanej sprawie, mimo śmierci jednego z kontrahentów i braku formalnego rozliczenia, usługi zostały wykonane w określonym terminie, co skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego.

Czy organ podatkowy może określić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, gdy księgi podatkowe są nierzetelne i nie pozwalają na ustalenie rzeczywistej podstawy opodatkowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy może określić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, zgodnie z art. 23 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeśli dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Metoda szacowania powinna zmierzać do określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej do rzeczywistej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zastosowana przez organ metoda oszacowania podstawy opodatkowania była prawidłowa, ponieważ nawiązywała do zasad rozliczenia między stronami umowy oraz uwzględniała dane dotyczące przychodów i kosztów inwestycji, zweryfikowane na podstawie dostępnego materiału dowodowego, w tym protokołów odbioru robót.

Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił prawa do odliczenia podatku naliczonego od zakupów nieudokumentowanych lub niezwiązanych z działalnością opodatkowaną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy prawidłowo pozbawił podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego od nabyć, dla których nie wykazano związku z działalnością opodatkowaną, zgodnie z art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 4b ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego dotyczące nierzetelności ewidencji sprzedaży i konieczności pozbawienia prawa do odliczenia podatku naliczonego od zakupów, takich jak okulary korekcyjne, woda gazowana czy usługi hotelowe, dla których nie wykazano związku z czynnościami opodatkowanymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2020 r.

Przepisy (18)

Główne

u.p.t.u. art. 19a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Ogólna zasada powstania obowiązku podatkowego z chwilą dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi.

u.p.t.u. art. 19a § ust. 5 pkt 3 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Obowiązek podatkowy z tytułu usług budowlanych powstaje z chwilą wystawienia faktury.

u.p.t.u. art. 19a § ust. 7

Ustawa o podatku od towarów i usług

W przypadku braku faktury lub wystawienia jej z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu wystawienia faktury.

u.p.t.u. art. 41 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Stawka podatku 8% dla usług budowlanych.

u.p.t.u. art. 41 § ust. 12

Ustawa o podatku od towarów i usług

Stawka podatku 8% dla usług budowlanych.

u.p.t.u. art. 106i § ust. 3 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Termin wystawienia faktury dla usług budowlanych - nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usług.

u.p.t.u. art. 29a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania.

u.p.t.u. art. Dz.U. 2020 poz 106

Ustawa o podatku od towarów i usług

o.p. art. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1, ust. 2 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Warunek związku nabyć z działalnością opodatkowaną dla prawa do odliczenia.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 1 pkt 4b

Ustawa o podatku od towarów i usług

Wyłączenie prawa do odliczenia podatku naliczonego w określonych przypadkach.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

o.p. art. 193 § § 4

Ordynacja podatkowa

Nierzetelność ksiąg podatkowych.

o.p. art. 23 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.

o.p. art. 23 § § 5

Ordynacja podatkowa

Metoda szacowania podstawy opodatkowania.

o.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek podatkowy z tytułu usług budowlanych powstaje z chwilą wykonania usługi, a niekoniecznie z chwilą ostatecznego rozliczenia finansowego. • Organ podatkowy ma prawo do oszacowania podstawy opodatkowania w przypadku nierzetelności ksiąg podatkowych. • Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego (art. 122, 127, 187, 191, 192, 210 § 4 o.p.). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 19a ust. 1, 7, art. 29a u.p.t.u.) w zakresie określenia momentu powstania obowiązku podatkowego i podstawy opodatkowania. • Argumentacja oparta na braku rozliczenia z kontrahentem i spornej wielkości należności jako przeszkodzie do powstania obowiązku podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

rzeczywistość gospodarcza i handlowa stanowi podstawowe kryterium dla stosowania wspólnego systemu VAT • brak rozliczenia nie jest przeszkodą do stwierdzenia, że wskazane wyżej usługi budowlane przez skarżącego nie zostały wykonane • nie jest oderwane od "realiów gospodarczych i kontraktowych" rozpoznawanej sprawy

Skład orzekający

Andrzej Niezgoda

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Wałejko

sędzia

Jakub Polanowski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT przy usługach budowlanych, zwłaszcza w sytuacji braku rozliczenia z kontrahentem i śmierci jednej ze stron umowy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego ze śmiercią kontrahenta i sporem o koszty, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń VAT przy usługach budowlanych, szczególnie w trudnych sytuacjach kontraktowych, takich jak śmierć kontrahenta. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego i szacowania podstawy opodatkowania.

“Śmierć kontrahenta a VAT: Kiedy powstaje obowiązek podatkowy za usługi budowlane?”

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst