I SA/Kr 231/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku M.K. o umorzenie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wójt Gminy Liszki decyzją z 15 czerwca 2023 r. odmówił umorzenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 7 grudnia 2023 r. utrzymało tę decyzję w mocy. Kolegium argumentowało, że materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia, wskazując na nieprawidłowe zarządzanie finansami przez skarżącą, zakupy produktów niebędnych do życia oraz nieścisłości w oświadczeniach. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej z urzędu rozszerzył zarzuty o naruszenie prawa materialnego (art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej) poprzez błędną wykładnię, kwestionowanie zakupów produktów codziennej potrzeby, naruszenie przepisów postępowania (art. 122, 187 § 1, 191 O.p.) przez wybiórczą ocenę dowodów, brak przekonującego uzasadnienia (art. 121, 124 O.p.), brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego (art. 210 § 1 pkt 4 O.p.) oraz wadliwe pouczenie o dowodach (art. 180 § 1 O.p.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta. Sąd uznał skargę za usprawiedliwioną, wskazując na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez SKO, które nie rozpoznało sprawy merytorycznie, lecz jedynie kontrolowało decyzję organu I instancji. Ponadto, Sąd stwierdził brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez oba organy, naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zasady wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Sąd podkreślił, że organy nie zbadały genezy zadłużenia, nie przeanalizowały sytuacji materialnej skarżącej w poszczególnych miesiącach, nie skonfrontowały dochodów z wydatkami i nie oceniły dowodów samodzielnie (naruszenie art. 191 O.p.). Uzasadnienie decyzji SKO zostało uznane za niewystarczające (naruszenie art. 210 § 4 O.p.), a argumentacja dotycząca zakupów produktów codziennej potrzeby (np. lody, balony) została uznana za absurdalną i naruszającą godność człowieka. Sąd wskazał również na brak weryfikacji przez SKO nieścisłości dotyczącej posiadania samochodu oraz na ogólnikowe stwierdzenia o braku współpracy skarżącej. Sąd nakazał Wójtowi ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem przesłanek z art. 67a § 1 O.p., wartości konstytucyjnych (art. 30, 71 ust. 1 Konstytucji RP) oraz nowej okoliczności pożaru w domu skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w kontekście spraw dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych; ocena przesłanek umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika, interes publiczny); analiza uzasadnienia decyzji administracyjnych; znaczenie wartości konstytucyjnych w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednak jego argumentacja dotycząca procedury i oceny przesłanek ma szersze zastosowanie w sprawach o ulgi podatkowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy administracji prawidłowo oceniły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uwzględniając ważny interes podatnika i interes publiczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nieprawidłowo oceniły przesłanki umorzenia, naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania i nie rozpatrując wszechstronnie materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że SKO nie rozpoznało sprawy merytorycznie, a oba organy nie zbadały wystarczająco genezy zadłużenia, sytuacji materialnej skarżącej oraz nie oceniły dowodów w sposób wszechstronny, co narusza przepisy Ordynacji podatkowej i zasadę dwuinstancyjności.
Czy naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ odwoławczy skutkuje uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach niniejszej sprawy, ze względu na stwierdzone uchybienia w zakresie prawidłowości rozpoznania wniosku skarżącej przez organ odwoławczy, sąd uchylił również decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchybienia stwierdzone w postępowaniu odwoławczym miały wpływ na prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji, dlatego zastosował art. 135 p.p.s.a. i uchylił obie decyzje.
Czy zakupy produktów codziennej potrzeby, takich jak słodycze czy balony, mogą stanowić podstawę do odmowy umorzenia zaległości podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie mogą w sposób absurdalny kwestionować zakupu produktów codziennej potrzeby, które zapewniają minimum godnej egzystencji i drobne radości życia, a także nie mogą odmawiać umorzenia bez analizy wpływu takich wydatków na możliwość uregulowania zaległości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie oceniły zakupy produktów codziennej potrzeby jako podstawę do odmowy umorzenia, naruszając tym samym konstytucyjne zasady godności człowieka i pomocy rodzinom w trudnej sytuacji.
Przepisy (19)
Główne
O.p. art. 67A § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten stanowi podstawę prawną do umorzenia zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Instytucja umorzenia ma charakter uznaniowy, ale organ musi najpierw ustalić, czy przesłanki (ważny interes podatnika lub interes publiczny) zachodzą.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję administracyjną w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.
u.o.u.c.g. art. 6q § ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach
W sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada nakazująca zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów, nakazująca dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 7 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego
Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Samorządowe kolegium odwoławcze może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i wydać decyzję merytoryczną, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji.
O.p. art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności dowodom, podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania strony.
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowody i ich dopuszczalność.
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela; jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej udzielają pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez SKO. • Brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy obu instancji. • Niewłaściwa ocena przesłanek umorzenia zaległości (ważny interes podatnika, interes publiczny). • Błędna interpretacja przepisów dotyczących oceny wydatków skarżącej. • Niewystarczające uzasadnienie decyzji organów. • Nowa okoliczność pożaru w domu skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
Organy w istocie dążą zatem do tego, aby Skarżącą i jej dzieci pozbawić prawa do choćby najmniejszych i najbardziej marginalnych radości życia codziennego, jak np. balony czy słodycze, które i tak, sądząc po przedstawionych paragonach, pojawiają się w ich życiu jedynie incydentalnie. • Umorzenie zaległości jawić się będzie negatywnie w społecznym odczuciu i tym samym naruszać zasady sprawiedliwości społecznej. • Sama sytuacja życiowa i materialna podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia) – to wszystko może mieć wpływ na ocenę przesłanki ważnego interesu podatnika. • Nie można pewnych zakupów traktować jako zbędnych, gdyż każdemu powinno zapewnić się minimum godnej egzystencji i drobnych, skromnych radości dnia codziennego.
Skład orzekający
Paweł Dąbek
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Głowacki
członek
Urszula Zięba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w kontekście spraw dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych; ocena przesłanek umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika, interes publiczny); analiza uzasadnienia decyzji administracyjnych; znaczenie wartości konstytucyjnych w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednak jego argumentacja dotycząca procedury i oceny przesłanek ma szersze zastosowanie w sprawach o ulgi podatkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego i wszechstronne badanie sytuacji strony, nawet w pozornie rutynowych sprawach dotyczących opłat. Pokazuje też, jak sąd może interweniować w obronie praw obywatela przed nadmiernym rygoryzmem organów.
“Czy kupowanie lodów dzieciom może być podstawą do odmowy umorzenia długu? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.