Orzeczenie · 2025-11-06

I SA/Go 273/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.

Miejsce

Gorzów Wielkopolski

Data

2025-11-06

NSAinnewsa

płatności bezpośredniewsparcie rolneARiMRKodeks postępowania administracyjnegoart. 154 Kpaprawo unijneochrona interesów finansowychsztuczne warunkisłuszny interes strony

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi S.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok. Skarżący wniósł o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 Kpa, argumentując zmianą wykładni prawa unijnego i słusznym interesem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie jest kolejną instancją administracyjną i nie może prowadzić do naruszenia mocy wiążącej prawomocnego wyroku oddalającego skargę na pierwotną decyzję. Sąd wskazał, że zmiana decyzji ostatecznej musi być zgodna z prawem, a interes strony musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że nowe przepisy unijne (art. 62 rozporządzenia 2021/2116) nie miały zastosowania do płatności za rok 2022, a kwestia wykładni przepisów dotyczących sztucznego tworzenia warunków do uzyskania płatności pozostawała nierozstrzygnięta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mimo skierowania pytania prejudycjalnego. Sąd oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania, uznając brak celowości takiego działania dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (3)

Czy wniosek o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 Kpa może być uwzględniony w sytuacji, gdy skarżący powołuje się na zmianę wykładni prawa unijnego, a pierwotna decyzja została już prawomocnie utrzymana w mocy przez sąd administracyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki nie może być uwzględniony, ponieważ postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie jest kolejną instancją administracyjną i nie może prowadzić do naruszenia mocy wiążącej prawomocnego wyroku sądu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że prawomocny wyrok sądu korzysta z powagi rzeczy osądzonej i wiąże inne sądy i organy. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa jest dopuszczalna tylko o tyle, o ile nie narusza tej mocy wiążącej. Ponadto, sąd wskazał, że nowe przepisy unijne nie miały zastosowania do sprawy z 2022 roku, a kwestia wykładni prawa unijnego pozostawała nierozstrzygnięta przez TSUE.

Czy zmiana przepisów unijnych lub zmiana wykładni prawa unijnego może stanowić podstawę do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 Kpa, nawet jeśli pierwotna decyzja była zgodna z ówcześnie obowiązującym prawem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zmiana wykładni prawa unijnego lub nowe stanowisko doktryny/rzecznika praw obywatelskich nie stanowi automatycznie podstawy do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa, zwłaszcza gdy nie zostało to potwierdzone orzeczeniem TSUE i gdy pierwotna decyzja była zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania.

Uzasadnienie

Sąd zaznaczył, że postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie służy weryfikacji ustaleń czy prawidłowości wykładni przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji jest możliwa, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, który musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa. W sytuacji braku rozstrzygnięcia TSUE i zastosowania przepisów obowiązujących w 2022 roku, sąd uznał, że nie zaktualizowały się przesłanki do zmiany decyzji.

Czy w przypadku stwierdzenia sztucznego tworzenia warunków do uzyskania płatności rolnych, organ jest zobowiązany do odmowy przyznania jakichkolwiek korzyści, czy jedynie tej części, która wynika ze stworzenia sztucznych warunków?

Odpowiedź sądu

Sąd nie rozstrzygnął tej kwestii w niniejszym postępowaniu, wskazując, że sprawa dotyczy oceny zastosowania art. 154 Kpa, a nie ponownej weryfikacji decyzji ostatecznej. Sąd zaznaczył, że w przypadku zmiany wykładni prawa unijnego, strona będzie mogła skorzystać z trybu wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że niniejsza sprawa dotyczy oceny rozstrzygnięcia wydanego w trybie nadzwyczajnym (art. 154 Kpa), a nie ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Kwestia wykładni przepisów unijnych pozostaje otwarta do czasu orzeczenia TSUE, a wówczas strona będzie mogła skorzystać z trybu wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę w całości.

Przepisy (12)

Główne

Kpa art. 154 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość zmiany decyzji ostatecznej, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd podkreślił, że nie jest to kolejna instancja i nie może naruszać mocy wiążącej prawomocnego wyroku.

rozporządzenie 1306/2013 art. 60

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

Przepis obowiązujący w 2022 roku, dotyczący odmowy przyznania korzyści w przypadku sztucznego tworzenia warunków. Sąd uznał, że jego treść jest analogiczna do art. 62 rozporządzenia 2021/2116, choć skarżący argumentował inaczej.

Pomocnicze

Kpa art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnych, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych tylko w przypadkach przewidzianych w Kpa lub ustawach szczególnych.

Kpa art. 145aa

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość skorzystania z trybu wznowienia postępowania w przypadku zmiany wykładni prawa unijnego.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 171

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej.

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie oceną prawną sądów oraz organów wynikające z prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania.

rozporządzenie 2021/2116 art. 62

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego (UE) 2021/2116

Przepis zastępujący art. 60 rozporządzenia 1306/2013, wszedł w życie 1 stycznia 2023 r. Sąd uznał, że nie miał zastosowania do sprawy dotyczącej płatności za 2022 rok.

rozporządzenie Rady nr 2988/95 art. 4 § ust. 3

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95

Dotyczy ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, wspomniane w kontekście sztucznego tworzenia warunków.

rozporządzenie Rady nr 2988/95 art. 5

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95

Wspomniane przez skarżącego w kontekście możliwości częściowego lub całkowitego odebrania korzyści.

rozporządzenie 1307/2013 art. 11 § ust. 4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Wspomniane przez skarżącego w kontekście zasady proporcjonalności i odmowy wypłaty jedynie korzyści wynikającej z naruszenia.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego oparta na zmianie wykładni prawa unijnego i słusznym interesie strony jako podstawa do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa. • Argumentacja skarżącego dotycząca zastosowania art. 62 rozporządzenia 2021/2116 do płatności za rok 2022. • Argumentacja skarżącego dotycząca interpretacji pojęcia 'korzyści' w przepisach unijnych, sugerująca możliwość przyznania części płatności.

Godne uwagi sformułowania

nie można mówić, że decyzja numer [...] z dnia [...] września 2023 r. jest błędna i obarczona wadami. • decyzji prawidłowych, których treść jest zgodna z przepisami prawa, nie można zmienić w trybie art. 154 Kpa. • Słuszny interes strony musi zatem być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. • nie można mówić, że decyzja numer [...