I SA/Go 271/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka S. z o.o. wniosła o zmianę ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na 2022 rok, argumentując, że nastąpiła zmiana w wykładni prawa unijnego dotyczącego tworzenia sztucznych warunków gospodarstwa w celu obejścia przepisów. Organy administracji, zarówno I, jak i II instancji, odmówiły zmiany decyzji, wskazując, że tryb z art. 154 Kpa nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, a wcześniejsza decyzja była zgodna z prawem obowiązującym w momencie jej wydania i została prawomocnie utrzymana w mocy przez sąd administracyjny. Spółka zaskarżyła decyzję odmowną do WSA w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie przepisów Kpa i prawa unijnego, w tym błędną wykładnię pojęcia "korzyści" oraz nieuwzględnienie zasady proporcjonalności. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie jest kolejną instancją, a wcześniejszy prawomocny wyrok oddalający skargę na pierwotną decyzję wiąże sąd. Sąd wskazał również, że przepis art. 62 rozporządzenia 2021/2016, na który powoływała się spółka, nie miał zastosowania do płatności za 2022 rok. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego przez TSUE, uznając brak celowości takiego zawieszenia w kontekście niniejszej sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWszelkie sprawy dotyczące próby zmiany decyzji ostatecznych w trybie art. 154 Kpa, gdy pierwotna decyzja została prawomocnie utrzymana w mocy przez sąd administracyjny, a strona powołuje się na zmiany w prawie lub wątpliwości interpretacyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z płatnościami rolnymi i trybem nadzwyczajnym zmiany decyzji ostatecznych. Kluczowe jest związanie sądu prawomocnym wyrokiem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 Kpa może być uwzględniony z uwagi na zmianę wykładni prawa unijnego lub pojawienie się wątpliwości interpretacyjnych, nawet jeśli pierwotna decyzja została prawomocnie utrzymana w mocy przez sąd administracyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, a wcześniejszy prawomocny wyrok oddalający skargę na pierwotną decyzję wiąże sąd, uniemożliwiając zmianę decyzji w sposób sprzeczny z tym wyrokiem.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 154 Kpa nie jest kolejną instancją administracyjną. Zmiana decyzji ostatecznej jest dopuszczalna tylko o tyle, o ile nie narusza związania oceną prawną wynikającą z prawomocnego wyroku sądu. W tym przypadku, proponowana wykładnia przepisów prawa unijnego przez stronę skarżącą pozostawała w sprzeczności z prawomocnym wyrokiem sądu.
Czy przepis art. 62 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116, który zastąpił art. 60 Rozporządzenia 1306/2013, ma zastosowanie do płatności za rok 2022?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 62 Rozporządzenia 2021/2016 wszedł w życie 1 stycznia 2023 r. i nie dotyczy płatności za rok 2022.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 62 rozporządzenia 2021/2016 wszedł w życie po okresie, którego dotyczyły wnioskowane płatności (2022 rok), co czyni zarzut naruszenia tego przepisu chybionym.
Czy "słuszny interes strony" w rozumieniu art. 154 § 1 Kpa może obejmować próbę zmiany prawomocnie orzeczonej decyzji w oparciu o argumenty dotyczące potencjalnej zmiany wykładni prawa unijnego, wątpliwości interpretacyjnych czy stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich, zwłaszcza gdy TSUE nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia w tej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prezentowana przez stronę wykładnia przepisów prawa wspólnotowego oraz okoliczność skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE nie mieszczą się w kategorii słusznego interesu strony uzasadniającego zmianę decyzji ostatecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że słuszny interes strony musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie może być sprzeczny z prawomocnym orzeczeniem sądu. Samo oczekiwanie na rozstrzygnięcie TSUE lub powoływanie się na wątpliwości interpretacyjne nie stanowi wystarczającej przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa, zwłaszcza gdy wcześniejsza decyzja została prawomocnie utrzymana w mocy.
Przepisy (11)
Główne
Kpa art. 154 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w trybie art. 154 § 1 Kpa jest samodzielnym postępowaniem, którego istotą jest ocena, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest to ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Zmiana decyzji ostatecznej jest dopuszczalna o tyle, o ile nie prowadzi do naruszenia związania oceną prawną wynikającą z prawomocnego wyroku.
Rozporządzenie 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Przepis dotyczący przyznawania płatności, który stanowił podstawę odmowy przyznania płatności skarżącej spółce z uwagi na stworzenie sztucznych warunków gospodarstwa. Sąd uznał, że interpretacja tego przepisu przez stronę skarżącą była niezgodna z jego literalnym brzmieniem i wcześniejszym orzecznictwem.
Pomocnicze
Kpa art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólna zasada trwałości decyzji administracyjnych, zgodnie z którą uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kpa lub ustawach szczególnych.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 171
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że wyklucza ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy.
P.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy i inne organy państwowe są związane oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 125 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, w tym przed TSUE.
Rozporządzenie 2021/2116 art. 62
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116
Przepis, który zastąpił art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Sąd uznał, że nie miał on zastosowania do sprawy, ponieważ wszedł w życie po okresie, którego dotyczyły wnioskowane płatności.
Rozporządzenie Rady nr 2988/95 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95
Przepis dotyczący ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, powołany w kontekście tworzenia sztucznych warunków.
Rozporządzenie Rady nr 2988/95 art. 5
Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95
Przepis dotyczący możliwości odebrania korzyści przyznawanych zgodnie z prawem wspólnotowym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
Rozporządzenie 1307/2013 art. 11 § ust. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013
Przepis powołany przez stronę skarżącą w kontekście zasady proporcjonalności i odmowy wypłaty jedynie korzyści wynikającej z naruszenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie jest kolejną instancją administracyjną i nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy. • Prawomocny wyrok sądu oddalający skargę na pierwotną decyzję wiąże sąd administracyjny, uniemożliwiając zmianę decyzji w sposób sprzeczny z tym wyrokiem. • Przepis art. 62 Rozporządzenia 2021/2016 nie miał zastosowania do płatności za rok 2022. • Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 Kpa musi mieć oparcie w prawie i nie może być sprzeczny z prawomocnym orzeczeniem sądu.
Odrzucone argumenty
Zmiana wykładni prawa unijnego, wątpliwości interpretacyjne, stanowisko RPO i Polskiej Federacji Rolnej uzasadniają zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa. • Przepisy art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 i art. 62 Rozporządzenia 2021/2016 powinny być interpretowane w sposób umożliwiający przyznanie płatności w zredukowanym wymiarze, a nie całkowite pozbawienie wsparcia. • Należy zastosować zasadę proporcjonalności i odmówić wypłaty jedynie korzyści wynikającej z naruszenia, a nie całego wsparcia.
Godne uwagi sformułowania
"Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną." • "Prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 171 P.p.s.a.), którą należy rozumieć jako moc prawną orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczającą ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy." • "Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa jest dopuszczalna o tyle, o ile nie prowadzi do naruszenia związania oceną prawną wynikającą z prawomocnego wyroku oddalającego skargę na tę decyzję." • "Słuszny interes strony, o którym mowa w komentowanym przepisie, należy zatem rozumieć jako interes prawny, a nie jako interes faktyczny. Musi on mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa." • "W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie tej celowości brak [zawieszenia postępowania]."
Skład orzekający
Alina Rzepecka
sędzia
Jacek Niedzielski
przewodniczący sprawozdawca
Kamila Karwatowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące próby zmiany decyzji ostatecznych w trybie art. 154 Kpa, gdy pierwotna decyzja została prawomocnie utrzymana w mocy przez sąd administracyjny, a strona powołuje się na zmiany w prawie lub wątpliwości interpretacyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z płatnościami rolnymi i trybem nadzwyczajnym zmiany decyzji ostatecznych. Kluczowe jest związanie sądu prawomocnym wyrokiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – możliwości wzruszenia prawomocnych decyzji administracyjnych w kontekście zmian w prawie unijnym i wątpliwości interpretacyjnych. Pokazuje, jak sądy podchodzą do takich prób, zwłaszcza gdy istnieje już prawomocny wyrok.
“Czy można zmienić prawomocną decyzję, gdy prawo się zmienia? Sąd administracyjny wyjaśnia granice art. 154 Kpa.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.