Orzeczenie · 2026-04-14

I SA/Gl 1131/25Oprocentowanie nadpłaty VAT po przedawnieniu zobowiązania

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Miejsce

Gliwice

Data

2026-04-14

NSAPodatkoweWysokawsa

VATnadpłataoprocentowanieprzedawnienieegzekucjaOrdynacja podatkowazasada praworządnościprawo własnościkompensacja szkody

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku M. Sp. z o.o. o stwierdzenie i wypłatę oprocentowania od nadpłaty w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. Nadpłata powstała w związku z wyegzekwowaniem przez organy podatkowe kwoty zobowiązania podatkowego, które następnie zostało uznane za przedawnione prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach (sygn. akt I SA/Gl 179/24). Organy podatkowe odmówiły oprocentowania, argumentując, że art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty katalog przypadków, w których oprocentowanie nadpłaty przysługuje, a sytuacja opisana we wniosku nie była w nim wymieniona. Spółka podnosiła, że art. 78 § 1 o.p. ustanawia ogólną zasadę oprocentowania nadpłat, a także powoływała się na zasady prawa unijnego dotyczące ochrony prawa własności i zasady skuteczności. WSA w Gliwicach, analizując przepisy Ordynacji podatkowej oraz orzecznictwo, uznał, że mimo braku literalnego wskazania w art. 78 § 3 o.p., oprocentowanie nadpłaty przysługuje w tym przypadku. Sąd stwierdził, że działania organów podatkowych polegające na egzekwowaniu przedawnionego zobowiązania były niezgodne z prawem i stanowiły nadużycie prawa. W związku z tym, w celu zapewnienia kompensacji szkody i ochrony wartości konstytucyjnych, Sąd zastosował wykładnię analogiczną do art. 78 § 3 pkt 1 o.p., uznając, że nadpłata powstała w okolicznościach odpowiadających sytuacji uchylenia decyzji. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie przyznania oprocentowania nadpłaty w sytuacjach nieujętych wprost w Ordynacji podatkowej, gdy działania organów były niezgodne z prawem i naruszyły prawa podatnika.

Ograniczenia stosowania

Wymaga wykazania niezgodności z prawem działań organów podatkowych oraz szkody po stronie podatnika. Wykładnia analogiczna jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy oprocentowanie nadpłaty podatku od towarów i usług przysługuje w sytuacji, gdy nadpłata powstała w wyniku wyegzekwowania przez organy podatkowe środków po przedawnieniu zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, oprocentowanie nadpłaty przysługuje, nawet jeśli sytuacja nie jest wprost wymieniona w art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej, na zasadzie analogii i w celu kompensacji szkody spowodowanej niezgodnym z prawem działaniem organów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że działania organów podatkowych polegające na egzekwowaniu przedawnionego zobowiązania były niezgodne z prawem i stanowiły nadużycie prawa. W celu ochrony wartości konstytucyjnych i kompensacji szkody, Sąd zastosował wykładnię analogiczną do art. 78 § 3 pkt 1 o.p., uznając, że nadpłata powstała w okolicznościach odpowiadających sytuacji uchylenia decyzji.

Czy art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia ogólną zasadę oprocentowania wszystkich nadpłat, czy też katalog przypadków z art. 78 § 3 o.p. jest wyczerpujący?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Katalog przypadków z art. 78 § 3 o.p. jest co do zasady wyczerpujący, jednakże w wyjątkowych sytuacjach, w celu ochrony wartości konstytucyjnych i kompensacji szkody, dopuszczalna jest wykładnia analogiczna.

Uzasadnienie

Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej opartej na literalnym brzmieniu art. 78 § 1 o.p. jako ogólnej zasadzie. Podkreślono, że art. 78 § 3 o.p. zawiera zamknięty katalog przypadków, w których oprocentowanie przysługuje. Niemniej jednak, w sytuacjach naruszenia prawa przez organy i powstania szkody, dopuszczalne jest stosowanie wykładni analogicznej.

Czy działania organów podatkowych polegające na egzekwowaniu zobowiązania podatkowego po terminie jego przedawnienia, które zostały uznane za instrumentalne, mogą stanowić podstawę do wypłaty oprocentowania nadpłaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, działania organów podatkowych uznane za instrumentalne i niezgodne z prawem, które doprowadziły do wyegzekwowania przedawnionego zobowiązania, stanowią podstawę do wypłaty oprocentowania nadpłaty.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że odpowiedzialność organów podatkowych w tym przypadku opiera się na obiektywnym związku przyczynowo-skutkowym między niezgodnym z prawem zachowaniem a powstaniem nadpłaty, a nie na zasadzie winy. Egzekwowanie nieistniejącego zobowiązania podatkowego było niezgodne z prawem i uzasadnia wypłatę oprocentowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B.

Przepisy (20)

Główne

o.p. art. 78 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten ustanawia wysokość oprocentowania nadpłaty, ale nie stanowi samodzielnej podstawy do jego naliczenia we wszystkich przypadkach.

o.p. art. 78 § 3

Ordynacja podatkowa

Zawiera katalog przypadków, w których przysługuje oprocentowanie nadpłaty. Sąd zastosował wykładnię analogiczną do pkt 1.

Pomocnicze

o.p. art. 77 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy przypadków uchylenia lub zmiany decyzji, do których Sąd nawiązał w drodze analogii.

o.p. art. 73 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 112b

Ustawa o podatku od towarów i usług

o.p. art. 70 § 6

Ordynacja podatkowa

Dotyczy zawieszenia biegu terminu przedawnienia, którego instrumentalne zastosowanie zostało uznane przez sąd.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania do organów władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równego traktowania przez organy władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

p.p.s.a. art. 134 § 1