I SA/GL 1091/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) odmawiające uchylenia postanowienia o kosztach egzekucyjnych. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, który uznał przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) za niezgodne z Konstytucją RP w zakresie nieokreślenia maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej. Organ egzekucyjny (NUS) wznowił postępowanie, ale odmówił uchylenia pierwotnego postanowienia o kosztach, argumentując, że przepisy te nadal obowiązują, a uchylenie decyzji nie jest możliwe, gdyby skutkowało to wydaniem decyzji identycznej. DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS, dodając jako przesłankę upływ pięcioletniego terminu od doręczenia postanowienia do złożenia wniosku o wznowienie, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że choć wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu, to upłynął termin do uchylenia postanowienia na podstawie art. 146 § 1 k.p.a. Niemniej jednak, sąd uznał, że organ odwoławczy bezzasadnie odmówił stwierdzenia naruszenia prawa. Sąd podkreślił, że wyrok TK, mimo że dotyczył pominięcia prawodawczego, nakładał na organy obowiązek stosowania przepisów zgodnie ze wskazaniami TK, aby nie naruszyć Konstytucji. Sąd uznał, że sposób naliczenia kosztów egzekucyjnych, poprzez mechaniczne odnoszenie limitów do każdego z wielu tytułów wykonawczych, prowadził do obejścia standardów wynikających z wyroku TK. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując organowi stwierdzenie naruszenia prawa i wskazanie okoliczności, z powodu których nie uchylił postanowienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów k.p.a. i u.p.e.a. w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w zakresie wznowienia postępowania i stosowania przepisów niekonstytucyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania po wyroku TK i zastosowania art. 146 k.p.a. oraz sposobu naliczania kosztów egzekucyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisów z Konstytucją RP uzasadnia uchylenie ostatecznego postanowienia administracyjnego w trybie wznowienia postępowania, mimo upływu terminu do uchylenia decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK uzasadnia stwierdzenie naruszenia prawa, nawet jeśli upłynął termin do uchylenia postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo upływu terminu do uchylenia postanowienia na podstawie art. 146 § 1 k.p.a., organ powinien był stwierdzić naruszenie prawa zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., ponieważ postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne.
Jak należy interpretować i stosować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym ich niezgodność z Konstytucją RP w zakresie braku maksymalnych limitów opłat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te należy stosować z uwzględnieniem wskazań TK, interpretując je w sposób prokonstytucyjny i proporcjonalny, aby uniknąć nadmiernej ingerencji i zerwania związku między opłatą a nakładem pracy organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako usprawiedliwienie stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Należy stosować przepisy zgodnie ze wskazaniami TK, a w przypadku braku ustawowej interwencji, organy muszą samodzielnie ustalać rozsądne limity opłat, uwzględniając proporcjonalność i nakład pracy.
Czy mechaniczne stosowanie limitów opłat egzekucyjnych do każdego z wielu tytułów wykonawczych, zamiast do łącznej kwoty egzekwowanej należności, prowadzi do obejścia standardów konstytucyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie mechaniczne stosowanie limitów prowadzi do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku TK.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wystawienie wielu tytułów wykonawczych zamiast jednego, a następnie stosowanie limitów do każdego z nich osobno, pozwala na obejście górnych limitów opłat egzekucyjnych, co jest sprzeczne z celem wyroku TK.
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 145a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.a. art. 151 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie organu po wznowieniu postępowania.
k.p.a. art. 151 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, gdy nie można jej uchylić z powodu negatywnych przesłanek.
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określenie opłaty za czynności egzekucyjne (pkt 4 dotyczy zajęcia innych wierzytelności pieniężnych).
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określenie opłaty manipulacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Negatywna przesłanka uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania – upływ terminu 5 lat od doręczenia.
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określenie opłaty za zajęcie nieruchomości (pkt 6).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (zakaz nadmiernej ingerencji).
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów publicznoprawnych.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, stwierdzający niezgodność przepisów u.p.e.a. z Konstytucją RP, uzasadnia wznowienie postępowania. • Organ egzekucyjny i organ odwoławczy naruszyły prawo, stosując przepisy uznane za niekonstytucyjne i odmawiając uchylenia postanowienia o kosztach egzekucyjnych. • Mechaniczne stosowanie limitów opłat egzekucyjnych do każdego z wielu tytułów wykonawczych prowadzi do obejścia standardów konstytucyjnych.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny i organ odwoławczy argumentowali, że przepisy u.p.e.a. nadal obowiązują, a uchylenie decyzji nie jest możliwe, gdyby skutkowało to wydaniem decyzji identycznej. • Upłynął pięcioletni termin od doręczenia postanowienia do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co uniemożliwia uchylenie postanowienia na podstawie art. 146 § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów • przepisy te nadal obowiązują w systemie prawa, nie tracą mocy, jednakże od chwili orzeczenia muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału • mechaniczne odnoszenie ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna (...) prowadzi do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku TK
Skład orzekający
Agata Ćwik-Bury
przewodniczący
Katarzyna Stuła-Marcela
sprawozdawca
Wojciech Gapiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. i u.p.e.a. w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w zakresie wznowienia postępowania i stosowania przepisów niekonstytucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania po wyroku TK i zastosowania art. 146 k.p.a. oraz sposobu naliczania kosztów egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii stosowania prawa po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w celu ochrony praw obywateli przed nadmiernymi obciążeniami.
“Czy upływ terminu blokuje sprawiedliwość? Sąd administracyjny wyjaśnia, jak stosować prawo po wyroku TK.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.