I PZP 9/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Krakowie, dotyczące sytuacji pracowników Drukarni Narodowej SA, którym wypowiedziano warunki pracy i płacy po rozwiązaniu zakładowego układu zbiorowego pracy (ZUZP). Spór dotyczył interpretacji przepisów Kodeksu pracy w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2002 r. (K 37/01), który uznał za niezgodny z Konstytucją art. 241(7) § 4 k.p. w poprzednim brzmieniu. Sąd Najwyższy musiał rozstrzygnąć, czy pracodawca jest bezwzględnie związany postanowieniami ZUZP po jego rozwiązaniu, gdy strony wprowadziły zapis odpowiadający treścią uchylonego przepisu, oraz czy w przypadku wypowiadania indywidualnych warunków pracy i płacy stosuje się art. 38 § 1 k.p. (konsultacja związkowa) i art. 45 § 1 k.p. (zasadność wypowiedzenia). W pierwszej części uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postanowienia ZUZP zawartego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 26 listopada 2002 r., które powtarzały treść art. 241(7) § 4 k.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 26 listopada 2002 r.), mogą nie być stosowane po rozwiązaniu układu, jeśli ich wprowadzenie naruszało swobodę pracodawcy w podejmowaniu decyzji o związaniu się układem. Ocena ta zależy od konkretnych okoliczności zawarcia układu. W drugiej części Sąd Najwyższy opowiedział się za poglądem, że w przypadku wypowiadania warunków pracy lub płacy po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy (zwłaszcza gdy nie obowiązuje regulamin wynagradzania), stosuje się art. 45 § 1 k.p. (zasadność wypowiedzenia) oraz art. 38 k.p. (konsultacja związkowa). Sąd uznał, że art. 241(13) § 2 zdanie drugie k.p. nie wyłącza stosowania tych przepisów, a rozwiązanie układu zbiorowego pracy samo w sobie nie jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia zmieniającego, które musi być kauzalne i uzasadnione. Konsultacja związkowa również nie jest bezprzedmiotowa, gdyż może dotyczyć samego faktu rozwiązania układu lub jego skutków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących układów zbiorowych pracy, wypowiedzeń zmieniających oraz stosowania przepisów po rozwiązaniu układu zbiorowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i okresem obowiązywania przepisów Kodeksu pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracodawca będący stroną Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy (ZUZP) zawartego przed 26 listopada 2002 r., po rozwiązaniu tego układu, jest bezwzględnie związany zakazem wypowiadania warunków pracy i płacy, gdy strony wprowadziły do układu zapis odpowiadający treścią art. 241(7) § 4 k.p. w brzmieniu obowiązującym przed 26 listopada 2002 r.? Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2002 r., K 31/01 oraz okoliczności zawierania układu mogą mieć wpływ na związanie treścią tego postanowienia ZUZP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie jest bezwzględnie związany takim postanowieniem, jeśli jego wprowadzenie naruszało swobodę pracodawcy w podejmowaniu decyzji o związaniu się układem. Ocena zależy od okoliczności zawarcia układu.
Uzasadnienie
Wyrok TK z 2002 r. zakwestionował art. 241(7) § 4 k.p. jako naruszający swobodę negocjacji i związania się układem. W okresie od 1 stycznia 2001 r. do 26 listopada 2002 r. przepis ten był względnie obowiązujący, ale jego stosowanie mogło naruszać art. 59 ust. 2 Konstytucji. Dlatego postanowienia ZUZP powtarzające ten przepis mogą nie obowiązywać, jeśli naruszają swobodę pracodawcy.
Czy w przypadku wypowiadania indywidualnych warunków płacy i pracy w związku z rozwiązaniem Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy stosuje się art. 38 § 1 k.p. (konsultacja związkowa) i art. 45 § 1 k.p. (zasadność wypowiedzenia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stosuje się art. 38 § 1 k.p. i art. 45 § 1 k.p.
Uzasadnienie
Art. 241(13) § 2 zdanie drugie k.p. nie wyłącza stosowania art. 38 i 45 k.p. Rozwiązanie układu zbiorowego pracy nie jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia zmieniającego, które musi być kauzalne i uzasadnione. Konsultacja związkowa nie jest bezprzedmiotowa, gdyż może dotyczyć samego faktu rozwiązania układu lub jego skutków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janusz T. | osoba_fizyczna | powód |
| Lidia S. | osoba_fizyczna | powód |
| Grażyna Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| Barbara S. | osoba_fizyczna | powód |
| Genowefa S. | osoba_fizyczna | powód |
| Drukarnia Narodowa SA w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 38 § § 1
Kodeks pracy
Przepis dotyczący konsultacji związkowej zamiaru wypowiedzenia warunków umowy o pracę. Stosuje się go również po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy.
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
Przepis dotyczący zasadności wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. Stosuje się go również do wypowiedzeń zmieniających warunki pracy i płacy po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 241(7) § § 4
Kodeks pracy
Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 26 listopada 2002 r., uznany za niezgodny z Konstytucją. Dotyczył obowiązku stosowania dotychczasowego układu do czasu zawarcia nowego.
k.p. art. 241(13) § § 2
Kodeks pracy
Przepis dotyczący wypowiadania warunków umowy o pracę w związku z wejściem w życie nowego układu zbiorowego pracy. Sąd uznał jego odpowiednie stosowanie (analogia) do sytuacji po rozwiązaniu układu.
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Układy zbiorowe pracy są źródłem prawa pracy.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia układów zbiorowych pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy.
k.p. art. 240 § § 1
Kodeks pracy
Określa treść układu zbiorowego pracy, w tym postanowienia normatywne i obligacyjne.
k.p. art. 30 § § 4
Kodeks pracy
Obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozwiązanie układu zbiorowego pracy nie jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia zmieniającego. • Wypowiedzenie zmieniające musi być kauzalne i uzasadnione. • Stosuje się art. 38 i 45 k.p. do wypowiedzeń zmieniających po rozwiązaniu układu. • Postanowienia ZUZP powtarzające uchylony art. 241(7) § 4 k.p. mogą nie obowiązywać, jeśli naruszają swobodę pracodawcy.
Odrzucone argumenty
Rozwiązanie układu zbiorowego pracy jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia zmieniającego. • Art. 241(13) § 2 k.p. wyłącza stosowanie art. 38 i 45 k.p. • Pracodawca jest bezwzględnie związany postanowieniami ZUZP, nawet po jego rozwiązaniu, jeśli powtarzają one treść uchylonego przepisu.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości • nie stosuje się po jego rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia • nie można twierdzić, że było to wynikiem „mechanicznego przepisania nakazu zawartego w art. 2417 § 4 k.p.” • nie ma zastosowania art. 45 § 1 k.p. w zakresie zasadności wypowiedzenia • zasadność wypowiedzenia umowy o pracę jest „podstawową i kardynalną przesłanką” • wypowiedzenie musi być uzasadnione, ale wystarczy, że pracodawca powoła się na rozwiązanie układu zbiorowego pracy jako przyczynę wypowiedzenia • wypowiedzenie zmieniające mogłoby być dokonane w sposób całkowicie dowolny, bez jakiejkolwiek przyczyny i kontroli • nie jest przepisem „ograniczającym dopuszczalność wypowiadania”
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Wróbel
sędzia
Jolanta Pietrzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących układów zbiorowych pracy, wypowiedzeń zmieniających oraz stosowania przepisów po rozwiązaniu układu zbiorowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i okresem obowiązywania przepisów Kodeksu pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych dla pracowników i pracodawców kwestii związanych z układami zbiorowymi pracy i wypowiedzeniami, a także interpretacji przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
“Czy pracodawca może dowolnie zmieniać warunki pracy po rozwiązaniu układu zbiorowego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 3859,26 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.