I PZP 41/94Powództwo wzajemne potrącenia wynagrodzenia uchwała SN
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 października 1994 r. rozstrzygnął dwa istotne zagadnienia prawne dotyczące stosunków pracy. Po pierwsze, orzeczono, że sąd rejonowy-sąd pracy nie może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy przeciwko pracownikowi, jeśli spełnione są przesłanki formalne określone w art. 204 k.p.c., w tym związek roszczenia wzajemnego z roszczeniem głównym. Sąd podkreślił, że pracownik jest uprzywilejowaną stroną tylko w zakresie określonym przez przepisy, a przepisy k.p.c. nie wyłączają możliwości wytoczenia powództwa wzajemnego przez pracodawcę. Po drugie, Sąd Najwyższy uznał za nieważną zgodę pracownika wyrażoną w umowie o wspólną odpowiedzialność materialną na potrącanie z wynagrodzenia należności z tytułu niedoborów, które mogą ujawnić się w przyszłości w wyniku inwentaryzacji. Taka zgoda jest sprzeczna z prawem, w szczególności z przepisami dotyczącymi odpowiedzialności materialnej pracowników (art. 117 § 2, art. 124 § 3, art. 125 k.p.) oraz art. 91 k.p. Nieważność wynika z faktu, że zgoda ta narusza zasadę, iż pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością zakładu pracy, nie określa wysokości długu ani przyczyn jego powstania, a także przerzuca na pracownika ciężar wszczęcia procesu w celu odzyskania potrąconych kwot. Sąd wskazał, że właściwą drogą jest wytoczenie przez zakład pracy powództwa o odszkodowanie lub zawarcie ugody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie dopuszczalności powództwa wzajemnego w sprawach pracowniczych oraz nieważności zgody pracownika na potrącenie przyszłych niedoborów z wynagrodzenia.
Dotyczy specyficznych przepisów prawa pracy i procedury cywilnej w zakresie powództwa wzajemnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawie o roszczenie pracownika ze stosunku pracy sąd rejonowy może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy w tym procesie i przekazać je do rozpoznania w osobnym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd rejonowy-sąd pracy nie może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy, jeżeli są spełnione warunki przewidziane w art. 204 k.p.c.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.c. nie wyłączają ani nie ograniczają możliwości wytoczenia powództwa wzajemnego przez pozwany zakład pracy przeciwko powodowi-pracownikowi. Dopuszczalność powództwa wzajemnego wynika z art. 204 § 1 k.p.c., który wymaga związku roszczenia wzajemnego z roszczeniem głównym lub możliwości jego potrącenia. Spełnienie przynajmniej jednej z tych przesłanek jest wystarczające.
Czy w razie wyrażenia przez pracownika zgody na potrącenie mu przez pracodawcę z wynagrodzenia za pracę kwoty pieniężnej bez określenia jej wysokości, pracodawca jest ograniczony co do wysokości potrącenia przepisami art. 87-89 k.p. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1977 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrażenie przez pracownika, na podstawie art. 91 k.p. w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej, zgody na potrącanie przez zakład pracy z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, które mogą się ujawnić w przyszłości w wyniku inwentaryzacji - jest nieważne.
Uzasadnienie
Taka zgoda jest nieważna jako sprzeczna z prawem (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), ponieważ narusza przepisy dotyczące odpowiedzialności materialnej pracowników (art. 91, 117 § 2, 124 § 3, 125 k.p.). Pracownik nie powinien ponosić ryzyka związanego z działalnością zakładu pracy ani odpowiadać bez swojej winy. Zgoda powinna dotyczyć określonej kwoty i przyczyn niedoboru, co najlepiej realizuje się w ugodzie lub w procesie o odszkodowanie wytoczonym przez pracodawcę.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jacek G. | osoba_fizyczna | powód |
| "M.-T." Spółka z o.o. w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 204 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki dopuszczalności powództwa wzajemnego (związek z roszczeniem głównym lub możliwość potrącenia). Wystarczy spełnienie jednej z nich.
k.p. art. 91
Kodeks pracy
Potrącenia z wynagrodzenia pracownika należności innych niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 są dopuszczalne tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Zgoda powinna dotyczyć określonej kwoty i przesłanek odpowiedzialności.
Pomocnicze
k.p. art. 117 § 2
Kodeks pracy
Wyraża zasadę nieponoszenia przez pracownika ryzyka związanego z działalnością zakładu pracy.
k.p. art. 124 § 3
Kodeks pracy
Pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za mienie powierzone, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, np. wskutek niezapewnienia przez zakład pracy warunków zabezpieczenia.
k.p. art. 125
Kodeks pracy
Reguluje umowną wspólną odpowiedzialność materialną pracowników za mienie powierzone.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli, które miało być złożone innej osobie, jest albo otrzymane przez tę osobę z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią (wpadło w jej zasięg), albo - gdy złożono je w postaci elektronicznej - z chwilą jego zakodowania.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pracy nie może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego pracodawcy, jeśli spełnione są przesłanki formalne. • Zgoda pracownika na potrącenie z wynagrodzenia przyszłych, nieokreślonych niedoborów jest nieważna jako sprzeczna z prawem pracy.
Godne uwagi sformułowania
pracownik jest uprzywilejowaną stroną procesu tylko w takim zakresie, jaki został określony przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego • Wyrażenie przez pracownika w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej zgody na potrącanie przez zakład pracy z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, jakie mogą się ujawnić w przyszłości w wyniku inwentaryzacji, jako sprzeczne z prawem jest nieważne z mocy art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. • nie jest dopuszczalne potrącenie całego wynagrodzenia • pracownik może w każdym czasie skutecznie cofnąć zgodę na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Iwulski
sędzia
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności powództwa wzajemnego w sprawach pracowniczych oraz nieważności zgody pracownika na potrącenie przyszłych niedoborów z wynagrodzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów prawa pracy i procedury cywilnej w zakresie powództwa wzajemnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Uchwała SN dotyczy fundamentalnych kwestii ochrony pracownika przed nieograniczonymi potrąceniami z wynagrodzenia oraz zasad prowadzenia postępowań sądowych w sprawach pracowniczych, co jest istotne dla praktyków prawa pracy.
“Czy zgoda na potrącenie przyszłych niedoborów z pensji jest ważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.