I PZ 3/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia powódek na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 8 listopada 2010 r., w którym oddalono ich apelacje dotyczące roszczeń o odprawy pieniężne wynikające z „Programu Odejść Pracowniczych - 2009 edycji II". Powódki domagały się zasądzenia różnic między wypłaconymi a należnymi odprawami. Sądy niższych instancji uznały, że powódki nie spełniły przesłanek wynikających z programu, ponieważ nie zgodziły się na rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron, a umowy zostały rozwiązane przez pracodawcę w drodze wypowiedzenia. Sąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie dotyczące kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie odwoławcze. Pełnomocnik powódek zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. i art. 6 EKPC, wskazując na trudną sytuację finansową i życiową powódek, które po utracie pracy nie mogły znaleźć zatrudnienia. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki zastosowania art. 102 k.p.c., uznał, że choć powódki otrzymały od pracodawcy znaczące odprawy, ich obecna sytuacja życiowa i finansowa uzasadnia częściowe zastosowanie tego przepisu w odniesieniu do kosztów postępowania zażaleniowego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie w części dotyczącej kosztów postępowania apelacyjnego, ale zasądził od powódek jedynie połowę kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie zażaleniowe, uznając to za właściwe w ich obecnej sytuacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu, zwłaszcza w sprawach pracowniczych, z uwzględnieniem sytuacji życiowej strony i otrzymanych odpraw. Znaczenie art. 6 EKPC w kontekście kosztów sądowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i finansowej powódek. Ocena "wypadku szczególnie uzasadnionego" jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie art. 102 k.p.c. następuje poprzez nieuznanie przez sąd odwoławczy, że zachodzi szczególny przypadek warunkujący odstąpienie od obciążenia strony powodowej kosztami zastępstwa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. jest niezasadny, ponieważ sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej nie stanowi podstawy zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów, chyba że występują dalsze szczególne okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej za koszty procesu. Ocena, czy zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej oceny sądu, uwzględniającej wszystkie okoliczności, w tym stan majątkowy i sytuację życiową strony. W niniejszej sprawie, mimo trudnej sytuacji powódek, fakt otrzymania przez nie wysokich odpraw od pracodawcy sprawił, że zasądzone koszty nie stanowiły nadmiernego obciążenia.
Czy obciążenie pracownika wysokimi kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym stanowi barierę finansową i pozostaje w sprzeczności z art. 6 EKPC?
Odpowiedź sądu
Obciążenie strony, nawet wysokimi kosztami zastępstwa prawnego w drugiej instancji, co do zasady nie narusza prawa do sądu (art. 6 EKPC), zwłaszcza gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, którzy mogli udzielić informacji o celowości wytoczenia powództwa i możliwościach wygrania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa ETPCz, wskazując, że ograniczenia finansowe mogą być nakładane na dostęp do sądu, o ile realizują uzasadniony cel i zachowana jest proporcjonalność. Wymóg wnoszenia opłat sądowych lub kosztów zastępstwa procesowego nie jest sam w sobie sprzeczny z art. 6 ust. 1 EKPC. Nadmierna wysokość kosztów może być traktowana jako ograniczenie prawa do sądu, ale w tym przypadku, biorąc pod uwagę otrzymane odprawy, zasądzone kwoty nie były nadmierne.
Czy w sytuacji trudnej sytuacji życiowej, rodzinnej i finansowej powódek, właściwe będzie obciążenie ich połową kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy uznał, że w obecnej sytuacji życiowej, rodzinnej i finansowej powódek właściwe będzie obciążenie ich połową kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym, stosownie do art. 102 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, mimo iż uznał, że zasądzone przez Sąd Okręgowy kwoty nie stanowiły nadmiernego obciążenia, w odniesieniu do kosztów postępowania zażaleniowego, wziął pod uwagę trudną sytuację powódek i postanowił zastosować art. 102 k.p.c. w ograniczonym zakresie, obciążając je jedynie połową należnych kosztów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | powódka |
| B. Sz. | osoba_fizyczna | powódka |
| B. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. P. SA w D. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu w "wypadkach szczególnie uzasadnionych", zależny od swobodnej oceny sądu uwzględniającej wszystkie okoliczności, w tym sytuację życiową i majątkową strony.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna postanowienia Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna postanowienia Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna postanowienia Sądu Najwyższego.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Definicja zakładowego źródła prawa pracy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 12 § § 2 pkt 2
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 11 § ust. 1 pkt 2
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja życiowa, rodzinna i finansowa powódek uzasadnia częściowe zastosowanie art. 102 k.p.c. w odniesieniu do kosztów postępowania zażaleniowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez nieuznanie przez sąd odwoławczy, że zachodzi szczególny przypadek warunkujący odstąpienie od obciążenia strony powodowej kosztami zastępstwa procesowego. • Obciążenie pracownika wysokimi kosztami zastępstwa procesowego stanowi barierę finansową i pozostaje w sprzeczności z art. 6 EKPC.
Godne uwagi sformułowania
sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej sprawę nie stanowi podstawy zwolnienia – na podstawie art. 102 – od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że występują dalsze szczególne okoliczności • obciążenie pracownika tak wysokimi kosztami stanowi "barierę finansową" i stoi w sprzeczności z interesem strony w dochodzeniu roszczeń • obciążenie strony, nawet wysokimi kosztami zastępstwa prawnego w drugiej instancji, co do zasady nie narusza bowiem prawa do Sądu • w obecnej sytuacji życiowej, rodzinnej i finansowej powódek właściwe będzie obciążenie ich, stosownie do art. 102 k.p.c., połową kosztów zastępstwa prawnego
Skład orzekający
Zbigniew Hajn
przewodniczący
Romualda Spyt
członek
K. Staryk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu, zwłaszcza w sprawach pracowniczych, z uwzględnieniem sytuacji życiowej strony i otrzymanych odpraw. Znaczenie art. 6 EKPC w kontekście kosztów sądowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i finansowej powódek. Ocena "wypadku szczególnie uzasadnionego" jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może zniuansować stosowanie przepisów o kosztach procesu, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną stron, nawet jeśli otrzymały one wcześniej znaczące świadczenia od pracodawcy. Podkreśla też znaczenie prawa do sądu w kontekście kosztów.
“Czy wysokie koszty procesu mogą zamknąć drogę do sądu? Sąd Najwyższy analizuje.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 450 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 450 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 450 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 450 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.