Orzeczenie · 2025-09-16

I PSKP 8/25Uchylenie wyroku dodatkowe wynagrodzenie praca

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2025-09-16

SNPrawo pracywynagrodzenie za pracęWysokanajwyższy

dodatek covidowyprawo pracywynagrodzeniepandemiaCOVID-19szpitalpielęgniarkiSąd Najwyższypolecenie Ministra ZdrowiaNFZ

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódki, pielęgniarki zatrudnione w pozwanym szpitalu, domagały się wyrównania dodatku covidowego za pracę z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając polecenie Ministra Zdrowia za źródło prawa pracy i obowiązek pracodawcy do wypłaty dodatku w pełnej wysokości. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że dodatek covidowy stanowił składnik wynagrodzenia i powinien być proporcjonalny do faktycznie przepracowanego czasu w warunkach covidowych, zgodnie z zasadą ekwiwalentności wynagrodzenia (art. 78 § 1 k.p.). Sąd Okręgowy uznał również, że umowa między szpitalem a NFZ była umową na rzecz osoby trzeciej. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy, a dodatek covidowy nie stanowi świadczenia ze stosunku pracy, lecz jest to szczególne świadczenie finansowane ze środków publicznych. Sąd Najwyższy uznał, że umowa z NFZ prawdopodobnie była umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.), co oznaczało, że pozwany szpital nie był uprawniony do samodzielnego ustalania wysokości dodatku ani do jego proporcjonalnego obniżania w oparciu o przepisy prawa pracy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy, który ma zbadać treść umowy między szpitalem a NFZ.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja charakteru prawnego dodatku covidowego, jego związku ze stosunkiem pracy oraz podstaw prawnych jego przyznawania i wysokości. Znaczenie poleceń organów administracji dla stosunków pracy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i mechanizmów prawnych wprowadzonych w tym okresie. Interpretacja umowy z NFZ jako umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej może wymagać analizy konkretnej treści umowy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy polecenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2020 r. stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, polecenie Ministra Zdrowia nie stanowi źródła prawa pracy, gdyż nie jest aktem ponadindywidualnym określającym prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a jedynie aktem wewnętrznym nakładającym obowiązek na Narodowy Fundusz Zdrowia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że polecenie Ministra Zdrowia, wydane na podstawie przepisów ustawy covidowej, nie spełnia kryteriów źródła prawa pracy, ponieważ nie jest aktem powszechnie obowiązującym ani autonomicznym źródłem prawa pracy, a jedynie aktem wewnętrznym skierowanym do Narodowego Funduszu Zdrowia. Nie kształtuje ono bezpośrednio stosunku pracy między pracodawcą a pracownikiem.

Czy dodatek covidowy, finansowany ze środków publicznych i wypłacany przez pracodawcę na podstawie polecenia Ministra Zdrowia i umowy z NFZ, stanowi świadczenie ze stosunku pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dodatek covidowy nie stanowi świadczenia ze stosunku pracy, lecz jest to szczególne świadczenie finansowane ze środków publicznych, adresowane do określonego kręgu osób wykonujących zawód medyczny, niezależnie od formy ich współpracy z podmiotem leczniczym.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że dodatek covidowy, mimo że wypłacany przez pracodawcę, nie ma charakteru świadczenia ze stosunku pracy. Jest to świadczenie sui generis, finansowane ze środków publicznych, mające na celu uatrakcyjnienie warunków zatrudnienia i utrzymanie kadry medycznej w okresie pandemii. Obowiązek składkowy związany ze stosunkiem pracy nie zmienia jego prawnego charakteru.

Czy pracodawca (szpital) był uprawniony do proporcjonalnego ustalenia wysokości dodatku covidowego w zależności od ilości godzin pracy w bezpośrednim kontakcie z pacjentem zakażonym wirusem SARS-CoV-2?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pracodawca nie był uprawniony do proporcjonalnego ustalenia wysokości dodatku covidowego w zależności od ilości godzin pracy w bezpośrednim kontakcie z pacjentem zakażonym wirusem SARS-CoV-2, ponieważ dodatek ten nie stanowił świadczenia ze stosunku pracy, a jego wysokość była zryczałtowana w poleceniu Ministra Zdrowia i umowie z NFZ.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że skoro dodatek covidowy nie był świadczeniem ze stosunku pracy, to przepisy Kodeksu pracy dotyczące wynagrodzenia (art. 78 § 1 k.p.) nie miały zastosowania. Ponadto, wysokość dodatku była zryczałtowana i nie przewidywano mechanizmu jego różnicowania w zależności od czasu pracy w warunkach covidowych, co mogłoby być sprzeczne z celem tego świadczenia.

Czy umowa między Narodowym Funduszem Zdrowia a pozwanym szpitalem, realizująca polecenie Ministra Zdrowia dotyczące dodatku covidowego, stanowiła umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Prawdopodobnie tak, umowa ta stanowiła umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, co oznaczało, że pozwany szpital był zobowiązany do spełnienia świadczenia na rzecz powódek (jako osób trzecich) w wysokości i na zasadach określonych w umowie, bez możliwości samodzielnego ustalania tych zasad.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy analizował charakter umowy między NFZ a szpitalem, wskazując, że prawdopodobnie była to umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. W takim przypadku szpital (dłużnik) był zobowiązany do wypłaty świadczenia na rzecz powódek (osób trzecich) zgodnie z warunkami umowy, a nie mógł samodzielnie modyfikować wysokości świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
A. A.	osoba_fizyczna	powódka
A. B.	osoba_fizyczna	powódka
S. P.	osoba_fizyczna	powódka
M. T.	osoba_fizyczna	powódka
Szpital [...] w B.	instytucja	pozwany

Przepisy (23)

Główne

ustawa covidowa art. 10a § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa prawna do wydawania przez Ministra Zdrowia poleceń związanych z przeciwdziałaniem COVID-19.

ustawa zmieniająca ustawę covidową art. 42

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu

Podstawa prawna do wykonywania i zmiany poleceń wydanych na podstawie przepisów ustawy covidowej w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

k.c. art. 393 § § 1

Kodeks cywilny

Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.

k.p. art. 78 § § 1

Kodeks pracy

Zasada ekwiwalentności wynagrodzenia za pracę.

Pomocnicze

k.p. art. 9 § § 1

Kodeks pracy

Definicja prawa pracy, wskazująca na przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.

k.p. art. 9 § § 2

Kodeks pracy

Zasada korzystności, stosowana do oceny regulacji pracowniczych.

k.p. art. 471

Kodeks pracy

Odpowiedzialność kontraktowa.

k.c. art. 300

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych z zakresu prawa pracy.

ustawa covidowa art. 10

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Możliwość nałożenia przez Ministra Zdrowia obowiązku wykonania określonego zadania na podmiot leczniczy.

ustawa o działalności leczniczej art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o działalności leczniczej

Definicja osoby wykonującej zawód medyczny.

ustawa o działalności leczniczej art. 5

Ustawa o działalności leczniczej

Formy prawne wykonywania zawodu medycznego.

ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 136 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Treść umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 31d

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej

Warunki realizacji świadczeń gwarantowanych.

k.c. art. 393 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Konstrukcja umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.

k.p. art. 22 § § 1

Kodeks pracy

Definicja stosunku pracy.

k.p. art. 100 § § 1 i 2

Kodeks pracy

Obowiązki pracodawcy i pracownika.

k.p. art. 183c § § 1 i 3

Kodeks pracy

Zasada równego traktowania w zatrudnieniu i niedyskryminacji w wynagrodzeniu.

Konstytucja RP art. 93

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa wewnętrznego.

k.p. art. 773

Kodeks pracy

Warunki wynagradzania w sferze budżetowej.

k.p. art. 771

Kodeks pracy

Podstawa ustalania warunków wynagradzania.

k.p. art. 772

Kodeks pracy

Regulamin wynagradzania.

ustawa o finansach publicznych art. 44 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Zasady dokonywania wydatków publicznych.

ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy. • Dodatek covidowy nie jest świadczeniem ze stosunku pracy. • Pracodawca nie był uprawniony do proporcjonalnego ustalania wysokości dodatku covidowego. • Umowa z NFZ była prawdopodobnie umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące braku analizy umowy z NFZ i błędnych ustaleń faktycznych.

Odrzucone argumenty

Polecenie Ministra Zdrowia jest źródłem prawa pracy. • Dodatek covidowy jest świadczeniem ze stosunku pracy. • Pracodawca był uprawniony do proporcjonalnego ustalania wysokości dodatku covidowego zgodnie z zasadą ekwiwalentności wynagrodzenia (art. 78 § 1 k.p.). • Umowa z NFZ nie była umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.

Godne uwagi sformułowania

Polecenie Ministra Zdrowia nie stanowi źródła prawa pracy. • Dodatek covidowy nie stanowi świadczenia ze stosunku pracy. • Sąd Najwyższy z mocy art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

Skład orzekający

Ewa Stryczyńska

przewodniczący

Leszek Bielecki

sprawozdawca

Jarosław Sobutka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego dodatku covidowego, jego związku ze stosunkiem pracy oraz podstaw prawnych jego przyznawania i wysokości. Znaczenie poleceń organów administracji dla stosunków pracy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i mechanizmów prawnych wprowadzonych w tym okresie. Interpretacja umowy z NFZ jako umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej może wymagać analizy konkretnej treści umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanego dodatku covidowego i jego prawnego charakteru, co jest nadal aktualne dla wielu pracowników medycznych. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące prawa pracy i świadczeń publicznych w kontekście pandemii.

“Dodatek covidowy – czy to naprawdę wynagrodzenie za pracę? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”

Dane finansowe

wyrównanie dodatku covidowego: 40 973,59 PLN

wyrównanie dodatku covidowego: 43 065,96 PLN

wyrównanie dodatku covidowego: 44 952,91 PLN

wyrównanie dodatku covidowego: 45 935,24 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników