I PKN 758/99Kadencyjność organów spółki a umowy terminowe
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 sierpnia 2000 r. rozpatrzył sprawę Mariana N. przeciwko R. Spółce Węglowej SA w R. o przywrócenie do pracy. Spór dotyczył charakteru ostatniej umowy o pracę zawartej między stronami. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony od 1986 r., a po przekształceniach spółki zawarł kilka umów terminowych. Ostatnia umowa, zawarta od 1 listopada 1998 r., została przez Sąd Rejonowy uznana za umowę na czas nieokreślony na mocy art. 251 Kodeksu pracy, ponieważ była to trzecia kolejna umowa terminowa. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej spółki, podzielając ustalenia sądu niższej instancji i argumentując, że art. 251 KP ma zastosowanie do umów zawartych po wejściu w życie nowelizacji. Pozwana spółka wniosła kasację, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 251 KP oraz niezastosowanie art. 8 KP i art. 65 § 2 KC. Argumentowała, że ciągłość stosunku pracy i kadencyjność organów spółki powinny wyłączać zastosowanie art. 251 KP, a pracownik działał w złej wierze. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że nie zostały skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne. Potwierdził, że art. 251 KP ma zastosowanie do wszystkich trzech umów terminowych, a jego skutek w postaci przekształcenia umowy w bezterminową następuje z mocy prawa i nie może być wyłączony przez zgodny zamiar stron. Sąd podkreślił, że kadencyjność organów spółki nie nakłada obowiązku zawierania umów terminowych i nie wpływa na stosowanie art. 251 KP. Zarzut naruszenia art. 8 KP został uznany za nieuzasadniony, gdyż pracodawca powinien znać bezwzględnie obowiązujące przepisy, a powoływanie się na złą wolę pracownika korzystającego z ochrony prawnej jest niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 251 Kodeksu pracy w kontekście umów terminowych zawieranych z członkami zarządu spółek prawa handlowego oraz zasada, że zgodny zamiar stron nie może obejść bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji trzykrotnego zawarcia umowy na czas określony i nie wyłącza możliwości stosowania innych przepisów prawa pracy lub cywilnego w odmiennych stanach faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kadencyjność organów spółki prawa handlowego wyłącza stosowanie art. 251 Kodeksu pracy w przypadku zawierania umów o pracę na czas określony z członkami zarządu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie wyłącza stosowania art. 251 Kodeksu pracy. Trzykrotne zawarcie umowy o pracę na czas określony skutkuje jej przekształceniem w umowę na czas nieokreślony z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy Kodeksu handlowego dotyczące kadencyjności organów spółki nie mają bezpośredniego przełożenia na przymus zawierania umów terminowych z członkami zarządu. Art. 251 KP jest normą bezwzględnie obowiązującą, a jej skutek w postaci przekształcenia umowy w bezterminową następuje z mocy prawa, niezależnie od woli stron.
Czy zgodny zamiar stron umowy o pracę na czas określony może wyłączyć skutek przekształcenia tej umowy w umowę na czas nieokreślony na podstawie art. 251 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodny zamiar stron nie może wyłączyć skutku przekształcenia trzeciej kolejnej umowy o pracę na czas określony w umowę na czas nieokreślony, który następuje z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 251 KP jest normą bezwzględnie obowiązującą. Strony stosunku pracy nie mogą obejść prawa i wyeliminować skutku wynikającego z tej normy, nawet swoimi zgodnymi oświadczeniami woli. Ewentualne zakończenie stosunku pracy po przekształceniu umowy musi nastąpić w inny sposób, np. przez porozumienie stron lub wypowiedzenie.
Czy pracownik, który świadomie korzysta ze skutków prawnych wynikających z art. 251 KP, działa w złej wierze i nadużywa prawa podmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik korzystający ze skutków prawnych bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 251 KP nie działa w złej wierze ani nie nadużywa prawa podmiotowego w sposób uzasadniający odmowę ochrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że pracodawca powinien mieć świadomość konsekwencji wynikających z art. 251 KP. Powoływanie się na złą wolę pracownika, który korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w bezwzględnie obowiązującym przepisie, wymaga wyjątkowego i jednoznacznego uzasadnienia, którego w tej sprawie zabrakło.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marian N. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Spółka Węglowa SA w R. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 251
Kodeks pracy
Trzecia kolejna umowa o pracę na czas określony, zawarta po wejściu w życie nowelizacji z dnia 2 lutego 1996 r., przekształca się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony. Skutek ten następuje niezależnie od woli stron i nie może być wyłączony przez zgodny zamiar ukształtowania umowy jako terminowej.
Pomocnicze
KP art. 8
Kodeks pracy
Przepis ten (zasady współżycia społecznego) nie może być stosowany do obejścia skutków wynikających z art. 251 KP, zwłaszcza gdy pracodawca powołuje się na złą wolę pracownika korzystającego z ochrony prawnej.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Zgodny zamiar stron przy zawieraniu umowy nie może prowadzić do obejścia prawa i wyeliminowania skutku wynikającego z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (art. 251 KP).
KH art. 368
Kodeks handlowy
Przepis ten nie nakłada obowiązku zawierania umów o pracę na czas określony z członkami zarządu spółki prawa handlowego.
KPC art. 39311
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji.
KPC art. 3931
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy kasacyjne wyznaczają granice rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.
KPC art. 39315
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonego wyroku, jeśli kasacja oparta jest wyłącznie na podstawie naruszenia prawa materialnego.
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa.
KPC art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trzecia kolejna umowa o pracę na czas określony przekształca się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony na podstawie art. 251 KP. • Kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie wyłącza stosowania art. 251 KP. • Zgodny zamiar stron nie może obejść bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 251 KP. • Pracownik korzystający z ochrony prawnej wynikającej z art. 251 KP nie działa w złej wierze ani nie nadużywa prawa.
Odrzucone argumenty
Kadencyjność organów spółki prawa handlowego wymusza zawieranie umów o pracę na czas określony z członkami zarządu. • Zgodny zamiar stron umowy terminowej może wyłączyć jej przekształcenie w umowę bezterminową. • Pracownik działał w złej wierze, świadomie dążąc do przekształcenia umowy terminowej w bezterminową.
Godne uwagi sformułowania
Kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie oznacza powinności zawierania przez spółkę z osobami pełniącymi funkcję jej organów, umów o pracę na czas określony, równy okresowi kadencji. • W razie zawarcia takich umów terminowych, stosuje się do nich art. 251 KP. • Skutek w postaci przekształcenia trzeciej umowy zawartej na czas określony w umowę na czas nie określony następuje z mocy prawa, a zatem nie może tego skutku wyłączyć (zniweczyć) ewentualny zgodny cel i zamiar stron chcących ukształtować kolejną trzecią umowę jako terminową. • Strony stosunku pracy nie mogą natomiast – nawet swoimi zgodnymi oświadczeniami woli – doprowadzić do obejścia prawa i wyeliminowania skutku wynikającego z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej zawartej w art. 251 KP. • Pracodawca również – i to w pierwszej kolejności - powinien mieć świadomość konsekwencji wynikających z uregulowania zawartego w art. 251 KP, który jest normą prawną bezwzględnie obowiązującą.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 251 Kodeksu pracy w kontekście umów terminowych zawieranych z członkami zarządu spółek prawa handlowego oraz zasada, że zgodny zamiar stron nie może obejść bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji trzykrotnego zawarcia umowy na czas określony i nie wyłącza możliwości stosowania innych przepisów prawa pracy lub cywilnego w odmiennych stanach faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów terminowych i ich przekształcania w umowy bezterminowe, a także relacji między prawem pracy a prawem handlowym w kontekście spółek. Wyjaśnia, jak prawo pracy chroni pracowników przed obejściem przepisów.
“Umowa terminowa na czas nieokreślony? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to możliwe, nawet wbrew woli zarządu spółki!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.