I PKN 621/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „R.” przeciwko Józefowi K. o zapłatę odszkodowania za szkodę w mieniu powierzonym. Józef K., zatrudniony jako kierowca, pobrał od odbiorców gotówkę w kwocie 35.684 zł, którą następnie skradziono z kabiny samochodu służbowego podczas postoju. Sąd pierwszej instancji oraz apelacyjny uznały pracownika winnym utraty mienia z powodu rażącego niedbalstwa, polegającego na pozostawieniu pieniędzy w samochodzie w miejscu słabo widocznym i niezapewnieniu odpowiedniego nadzoru. Sąd Najwyższy w poprzednim orzeczeniu uchylił wyrok, wskazując na konieczność rozważenia odpowiedzialności na gruncie art. 124 § 3 Kodeksu pracy (KP), który przewiduje możliwość zwolnienia pracownika z odpowiedzialności, jeśli szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. W ponownym postępowaniu Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok zasądzający odszkodowanie, uznając, że pracownik przyczynił się do kradzieży poprzez niedostateczne zabezpieczenie mienia, mimo że pracodawca również nie zapewnił odpowiednich środków bezpieczeństwa (np. alarmu, sejfu). Sąd Najwyższy w obecnym wyroku oddalił kasację, wyjaśniając, że pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w powierzonym mieniu w takim zakresie, w jakim można mu zarzucić niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku pieczy, nawet jeśli szkoda powstała wskutek kradzieży. Odpowiednie zastosowanie art. 117 § 1 KP oznacza, że pracownik nie odpowiada za szkodę w zakresie, w jakim powstała ona z przyczyn od niego niezależnych (np. brak zabezpieczeń ze strony pracodawcy), ale ponosi odpowiedzialność za część szkody wynikającą z jego zawinionego zaniedbania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym, w tym w przypadku kradzieży, oraz roli pracodawcy w zapewnieniu warunków zabezpieczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną za szkodę w mieniu powierzonym, powstałą wskutek kradzieży przez nieznanych sprawców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ponosi odpowiedzialność w takim zakresie, w jakim można mu zarzucić niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku pieczy nad powierzonym mieniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kradzież jest co do zasady okolicznością niezależną od pracownika, jednak nie zwalnia go to z odpowiedzialności całkowicie. Istotne jest, czy pracownik zawinił poprzez niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku pieczy, co przyczyniło się do powstania szkody. Odpowiednie zastosowanie art. 117 § 1 KP pozwala na częściowe zwolnienie pracownika z odpowiedzialności, jeśli pracodawca lub inne osoby przyczyniły się do powstania lub zwiększenia szkody.
Czy upoważnienie pracownika do odbioru gotówki od kontrahenta pracodawcy stanowi powierzenie mienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, upoważnienie takie jest powierzeniem mienia i potwierdzenie pobrania kwoty stanowi dowód przyjęcia mienia i powstania obowiązku rozliczenia się.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że upoważnienie do odbioru gotówki nie musi mieć formy pełnomocnictwa z KC, a może wynikać z przepisów, umów lub zwyczaju. Potwierdzenie odbioru przez pracownika jest dowodem przyjęcia mienia.
Czy sąd drugiej instancji miał obowiązek uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji jest sądem merytorycznym i sam decyduje o konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, nawet po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 386 § 4 KPC przyznaje sądowi drugiej instancji kompetencję do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli wymaga tego przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. Decyzja ta należy do sądu rozpoznającego apelację, niezależnie od wcześniejszych orzeczeń SN.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe „R.” – Jan W. w P. | spółka | powód |
| Józef K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
KP art. 124
Kodeks pracy
Podstawa odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się.
KP art. 124 § § 3
Kodeks pracy
Możliwość zwolnienia pracownika z odpowiedzialności, jeśli szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, np. niezapewnienie przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie mienia.
Pomocnicze
KP art. 127
Kodeks pracy
Odpowiednie zastosowanie przepisów o odpowiedzialności materialnej.
KP art. 117 § § 1
Kodeks pracy
Przewiduje częściowe zwolnienie pracownika z obowiązku naprawienia szkody w zakresie, w jakim pracodawca lub inne osoby przyczyniły się do jej powstania lub zwiększenia.
KC art. 99
Kodeks cywilny
Dotyczy formy pełnomocnictwa, wskazując, że upoważnienie do odbioru gotówki nie musi mieć takiej formy.
KPC art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Kompetencja sądu drugiej instancji do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
KPC art. 39313 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania.
KP art. 114
Kodeks pracy
Odpowiedzialność pracownika za szkodę w mieniu niepowierzonym.
KP art. 122
Kodeks pracy
Odpowiedzialność pracownika za szkodę w mieniu niepowierzonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w mieniu powierzonym, nawet jeśli powstała ona wskutek kradzieży, w zakresie, w jakim można mu zarzucić niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku pieczy. • Upoważnienie pracownika do odbioru gotówki od kontrahenta jest powierzeniem mienia. • Sąd drugiej instancji nie miał obowiązku przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, gdyż sam jest sądem merytorycznym. • Nawet jeśli pracodawca nie zapewnił odpowiednich środków zabezpieczenia, pracownik ponosi odpowiedzialność za część szkody wynikającą z jego zaniedbania w pieczy nad mieniem.
Odrzucone argumenty
Kradzież jest zawsze okolicznością niezależną od pracownika i zwalnia go z odpowiedzialności. • Pracodawca nie zapewnił właściwego zabezpieczenia gotówki, co powinno zwalniać pracownika z odpowiedzialności. • Sąd drugiej instancji powinien był uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiednie zastosowanie art. 117 § 1 KP do odpowiedzialności z art. 124 KP nie zmienia charakteru tej odpowiedzialności i jej podstawy prawnej. • Dla ustalenia obowiązku odszkodowawczego istotne jest bowiem czy i w jakim zakresie powstanie szkody – kradzież mienia – było przez niego zawinione. • Każde pozostawienie jakiejkolwiek rzeczy w samochodzie stwarza powinność i możliwość przewidywania, iż rzeczy te mogą zostać ukradzione.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Barbara Wagner
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym, w tym w przypadku kradzieży, oraz roli pracodawcy w zapewnieniu warunków zabezpieczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności materialnej pracowników i wyjaśnia, kiedy pracownik może być pociągnięty do odpowiedzialności za kradzież mienia powierzonego, nawet jeśli pracodawca nie zapewnił idealnych warunków bezpieczeństwa.
“Kradzież pieniędzy z samochodu służbowego – czy pracownik zawsze jest winny?”
Dane finansowe
WPS: 17 842 PLN
odszkodowanie: 17 842 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.