I PKN 564/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z powództwa Mariana F. przeciwko Janowi S. i Jolancie S. o zapłatę odszkodowania za niedobory w powierzonym mieniu. Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanych kwoty odszkodowania, uznając ich odpowiedzialność na podstawie umów o pełnej odpowiedzialności materialnej. Sąd drugiej instancji utrzymał ten wyrok w mocy. Kasacja pozwanych dotyczyła naruszenia art. 124 § 2 i § 3 Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 124 § 2 KP za trafny, stwierdzając, że pracodawca nie wykazał prawidłowego powierzenia mienia, gdyż nie przeprowadzono inwentaryzacji początkowej. Podkreślono, że zgoda pracownika na nieprawidłowe powierzenie mienia nie uchyla obowiązku pracodawcy. Sąd Najwyższy uznał również za trafny zarzut naruszenia art. 124 § 3 KP, wskazując, że sądy niższych instancji błędnie wykluczyły możliwość uwolnienia się pracownika od odpowiedzialności z powodu niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie mienia, opierając się na fakcie, że pracodawca pokrył część niedoboru. Kasacja Jana S. została odrzucona z powodu zbyt niskiej wartości przedmiotu sporu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków pracodawcy i pracownika w zakresie odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, interpretacja art. 124 i 18 KP.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za mienie powierzone i wymaga prawidłowego powierzenia mienia przez pracodawcę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracodawca, dochodząc od pracownika odszkodowania za szkodę w mieniu powierzonym, musi udowodnić prawidłowe powierzenie mienia i wysokość szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca jest obowiązany udowodnić wyrządzenie przez pracownika szkody w powierzonym mieniu i jej wysokość.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że obowiązek udowodnienia szkody i jej wysokości spoczywa na pracodawcy. Prawidłowe powierzenie mienia, w tym przeprowadzenie inwentaryzacji początkowej, jest warunkiem koniecznym do przypisania pracownikowi odpowiedzialności.
Czy postanowienia umowne ograniczające odpowiedzialność pracownika lub zwalniające pracodawcę z obowiązku udowodnienia szkody są dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia umów o pracę lub innych aktów prawnych modyfikujących stosunek pracy, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 18 § 1 i 2 KP, postanowienia umów mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne. Dotyczy to również umów o odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone, które nie mogą zwalniać pracodawcy z obowiązku udowodnienia szkody.
Czy pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym, jeśli pracodawca nie zapewnił warunków umożliwiających zabezpieczenie mienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 124 § 3 KP pozwala pracownikowi uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli udowodni, że szkoda wynikła z przyczyn niezależnych, w tym z winy pracodawcy w zakresie zapewnienia warunków zabezpieczenia mienia. Sądy niższych instancji błędnie wykluczyły tę możliwość.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marian F. | osoba_fizyczna | powód |
| Jan S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Jolanta S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
KP art. 124 § § 1
Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany udowodnić wyrządzenie przez pracownika szkody w powierzonym mieniu i jej wysokość.
KP art. 124 § § 2
Kodeks pracy
Pracownik ponosi odpowiedzialność w granicach prawidłowo powierzonego mienia, jeśli nie wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.
KP art. 124 § § 3
Kodeks pracy
Pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.
Pomocnicze
KP art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę i innych aktów prawnych, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
KP art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Nieważne są postanowienia umów o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
KPC art. 393 § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia kasacji w sprawach o świadczenie, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięć tysięcy złotych.
KPC art. 72 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja współuczestnictwa formalnego.
KPC art. 393 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy.
KPC art. 393 § 8 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca nie udowodnił prawidłowego powierzenia mienia pracownikom, gdyż nie przeprowadzono inwentaryzacji początkowej. • Umowne postanowienia zwalniające pracodawcę z obowiązku udowodnienia szkody są nieważne na mocy art. 18 KP. • Pracownicy mogą uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli pracodawca nie zapewnił warunków umożliwiających zabezpieczenie mienia (art. 124 § 3 KP).
Odrzucone argumenty
Pracownicy podpisali umowy o pełnej odpowiedzialności materialnej, które mają moc wiążącą. • Pracodawca pokrył znaczną część niedoboru, co powinno być uwzględnione przy ocenie odpowiedzialności pracowników. • Brak podstaw do obniżenia odszkodowania z uwagi na braki organizacyjne sklepu.
Godne uwagi sformułowania
Pracodawca w przypadku odpowiedzialności za mienie powierzone (art. 124 KP) obowiązany jest udowodnić wyrządzenie przez pracownika szkody w tym mieniu i jej wysokość. • Zmiana w tym zakresie na niekorzyść pracownika w drodze umowy jest niedopuszczalna (art. 18 KP). • Zgoda pracownika na nieprawidłowe powierzenie mienia nie uchyla obowiązku pracodawcy. • Postanowienia umów o pracę (...) mniej korzystne dla pracowników niż przepisy prawa pracy są nieważne.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Kijowski
sędzia
Zbigniew Myszka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków pracodawcy i pracownika w zakresie odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, interpretacja art. 124 i 18 KP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za mienie powierzone i wymaga prawidłowego powierzenia mienia przez pracodawcę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady odpowiedzialności materialnej pracowników, co jest istotne dla wielu pracodawców i pracowników. Podkreśla ochronę pracownika przed niekorzystnymi klauzulami umownymi.
“Czy umowa może znieść Twoją odpowiedzialność za mienie w pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 10 200 PLN
odszkodowanie: 3600 PLN
odszkodowanie: 6600 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.