I PKN 508/00Ustalenie stosunku pracy mimo umowy cywilnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła ustalenia istnienia stosunku pracy między pozwanym, właścicielem gospodarstwa rybackiego, a kilkoma osobami, które formalnie zarejestrowały własną działalność gospodarczą w zakresie usług rybackich, ale faktycznie wykonywały pracę w warunkach podporządkowania. Inspektor Pracy wniósł pozew o ustalenie stosunku pracy, który został uwzględniony przez Sąd Rejonowy, a następnie przez Sąd Okręgowy po oddaleniu apelacji pozwanego. Pozwany wniósł kasację, zarzucając nieważność postępowania z powodu pozbawienia możliwości obrony praw osób, na rzecz których wniesiono pozew, oraz naruszenie przepisów procesowych dotyczących przesłuchania świadków i stron. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając zarzuty procesowe za bezzasadne. Podkreślono, że osoby te zostały prawidłowo zawiadomione o możliwości przystąpienia do sprawy jako powodowie, a skorzystał z niej tylko jeden z nich. Sąd Najwyższy potwierdził, że zgodnie z art. 22 § 1 Kp, zatrudnienie w warunkach podporządkowania, niezależnie od nazwy umowy, stanowi stosunek pracy. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zgodnie z art. 65 § 2 KC, w umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie, co w tym przypadku potwierdzało istnienie stosunku pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach pozornych umów cywilnoprawnych, interpretacja art. 22 § 1 Kp, ochrona praw pracowniczych przez PIP.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie praca była wykonywana w warunkach silnego podporządkowania i nadzoru.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba, która zarejestrowała działalność gospodarczą i zawarła umowę o świadczenie usług, a faktycznie wykonuje pracę w warunkach podporządkowania, jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zatrudnienie w ramach określonych w § 1 art. 22 Kp jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na ustaleniach faktycznych sądów niższych instancji, które wykazały, że osoby te wykonywały pracę w zorganizowanym zespole, podlegając poleceniom pracodawcy, przestrzegając czasu pracy typowego dla zatrudnienia pracowniczego, nie mogły się zastępować innymi osobami, a wynagrodzenie było ustalane według stawek godzinowych. Te cechy wskazują na stosunek pracy, zgodnie z art. 22 § 1 Kp oraz zasadą badania zgodnego zamiaru stron i celu umowy (art. 65 § 2 KC).
Czy pozbawienie możliwości obrony praw osób, na rzecz których inspektor pracy wniósł pozew o ustalenie stosunku pracy, stanowi nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli osoby te zostały prawidłowo zawiadomione o możliwości przystąpienia do sprawy w charakterze powodów i złożyły negatywne oświadczenie, nie są pozbawione możliwości obrony swoich praw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że osoby te zostały zawiadomione o toczącym się postępowaniu i swoich uprawnieniach procesowych. Fakt, że tylko jedna osoba skorzystała z możliwości przystąpienia do sprawy jako powód, a pozostałe złożyły negatywne oświadczenia, nie oznacza pozbawienia ich możliwości obrony. Sąd podkreślił, że nawet negatywne oświadczenie nie jest wiążące, a sądy obu instancji nie popełniły błędów w zakresie uprawnień procesowych tych osób.
Czy nieprawidłowe przesłuchanie świadków i stron w postępowaniu sądowym, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pozostały materiał dowodowy, w tym dokumenty i zeznania stron, stanowił wystarczającą podstawę do dokonania ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli doszło do nieprawidłowego przesłuchania osób, które mogły być powodami, w charakterze świadków, a inspektora pracy jako strony, to nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia, że łączące strony stosunki prawne kwalifikowały się jako umowy o pracę.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Andrzej Jan M. | osoba_fizyczna | powód |
| Inspektor Pracy w S. | organ_państwowy | powód |
| Czesław A. | osoba_fizyczna | powód |
| Dariusz C. | osoba_fizyczna | powód |
| Ireneusz G. | osoba_fizyczna | powód |
| Daniel P. | osoba_fizyczna | powód |
| Wojciech S. | osoba_fizyczna | powód |
| Gospodarstwo Hodowli Ryb “K” - Wojciech K. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
KPC art. 56 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Osoba uprawniona do wstąpienia do sprawy w roli powoda nie musi składać sądowi oświadczenia w tym przedmiocie, a nawet negatywne oświadczenie nie jest wiążące.
KPC art. 631
Kodeks postępowania cywilnego
Inspektor Pracy jest uprawniony do wniesienia pozwu o ustalenie istnienia stosunku pracy.
KP art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Zatrudnienie w ramach określonych w tym przepisie jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
KP art. 22 § § 11
Kodeks pracy
Naruszenie tego przepisu przez przyjęcie, że umowy o świadczenie usług są umowami o pracę, było zarzutem kasacyjnym.
KC art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie opierać się na ich dosłownym brzmieniu.
Pomocnicze
KPC art. 632
Kodeks postępowania cywilnego
Do udziału inspektora pracy w sprawie stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym.
KC art. 734
Kodeks cywilny
Przepis ten nie był stosowany przez sąd drugiej instancji, co było podstawą zarzutu kasacyjnego.
KC art. 750
Kodeks cywilny
Przepis ten nie był stosowany przez sąd drugiej instancji, co było podstawą zarzutu kasacyjnego.
KC art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony mogą swobodnie kształtować treść stosunku prawnego, jeśli nie sprzeciwia się to naturze zobowiązania, przepisom prawa lub zasadom współżycia społecznego.
KPC art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia możności działania w procesie.
KPC art. 259 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut dotyczący przesłuchania świadków.
KPC art. 301
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut dotyczący przesłuchania inspektora pracy jako strony.
KPC art. 39311 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia kasacją i jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
KPC art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, mimo nazwania umów umowami o świadczenie usług, przesądza o istnieniu stosunku pracy. • Zawiadomienie osób o możliwości przystąpienia do sprawy jako powodów i ich negatywne oświadczenie nie stanowi pozbawienia możliwości obrony praw.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw osób, na rzecz których wniesiono pozew. • Naruszenie przepisów procesowych dotyczących przesłuchania świadków i stron. • Niewłaściwe zastosowanie art. 22 § 11 KP i art. 734 i 750 KC przez przyjęcie domniemania istnienia umów o pracę.
Godne uwagi sformułowania
Osoba uprawniona do wstąpienia do sprawy w roli powoda na podstawie art. 56 § 1 KPC nie musi złożyć sądowi oświadczenia w tym przedmiocie. • Zgodnie z art. 22 § 1 KP, zatrudnienie w ramach określonych w § 1 art. 22 KP jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. • W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na dosłownym ich brzmieniu.
Skład orzekający
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
przewodniczący
Roman Kuczyński
sędzia
Kazimierz Josiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach pozornych umów cywilnoprawnych, interpretacja art. 22 § 1 Kp, ochrona praw pracowniczych przez PIP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie praca była wykonywana w warunkach silnego podporządkowania i nadzoru.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z pozorowanymi umowami cywilnoprawnymi, które mają ukryć stosunek pracy, co jest częstym problemem na rynku pracy. Pokazuje też rolę Inspektora Pracy.
“Umowa o dzieło czy umowa o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pozory mylą.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.