I PKN 498/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Janiny S. przeciwko Dagmarze D.-P. o ustalenie istnienia stosunku pracy na stanowisku sprzedawcy w sklepie odzieżowym w okresie od 1 października 1997 r. do 15 kwietnia 1998 r. Powódka twierdziła, że była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Sądy obu instancji uznały powództwo za zasadne, opierając się na zeznaniach świadków i twierdzeniach powódki, mimo braku pisemnych dowodów na zawarcie umowy w spornym okresie. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazano na naruszenie art. 227 KPC poprzez nierozważenie wszystkich istotnych dla sprawy faktów, w tym braku wynagrodzenia i doraźnego charakteru pracy. Stwierdzono również naruszenie art. 233 § 1 KPC, polegające na niewszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego i braku oceny wiarygodności dowodów, zwłaszcza w kontekście nietypowych warunków pracy (oczekiwanie na wezwanie, zastępstwa). Dodatkowo, uznano za zasadny zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC z powodu braku wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, w szczególności sposobu interpretacji art. 22 § 1 KP w kontekście podnoszonych przez pozwaną zarzutów dotyczących braku cech stosunku pracy (odpłatność, ciągłość). Sąd Najwyższy podkreślił, że dla istnienia stosunku pracy kluczowe są m.in. świadczenie pracy pod kierownictwem pracodawcy i jej odpłatność, a także ciągłość zobowiązań.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że dla istnienia stosunku pracy kluczowe są nie tylko oświadczenie woli stron, ale także faktyczne świadczenie pracy, jej odpłatność, ciągłość oraz wykonywanie pod kierownictwem pracodawcy. Podkreślenie obowiązków sądu w zakresie badania dowodów i uzasadniania wyroków.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, gdzie praca miała charakter doraźny i "na wezwanie". Interpretacja przepisów Kodeksu pracy i KPC.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca wykonywana "na wezwanie" pracodawcy, w celu zastępstwa innych pracowników, bez ustalonych warunków zatrudnienia, może być uznana za świadczenie pracy w ramach stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sama gotowość do pracy i świadczenie pracy "na wezwanie" nie jest wystarczające do uznania istnienia stosunku pracy, jeśli brak jest innych cech tego stosunku, takich jak odpłatność i ciągłość zobowiązań, a także praca pod kierownictwem pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji nie zbadały wystarczająco istotnych okoliczności faktycznych, takich jak faktyczne świadczenie pracy, jej odpłatność i ciągłość, które są kluczowe dla istnienia stosunku pracy. Samo oczekiwanie na wezwanie do pracy nie przesądza o istnieniu stosunku pracy, jeśli nie towarzyszą temu inne cechy.
Jakie są obowiązki sądu w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku zgodnie z art. 328 § 2 KPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku nie polega jedynie na przytoczeniu przepisów prawa, ale na wskazaniu, dlaczego sąd zastosował określony przepis i w jaki sposób wpłynął on na rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy naruszył art. 328 § 2 KPC, nie wyjaśniając, dlaczego zastosował określony przepis (art. 22 § 1 KP) i jak ocenił zarzuty apelacji dotyczące braku cech stosunku pracy. Brak było analizy, czy sposób świadczenia pracy, częstotliwość, niepobieranie wynagrodzenia odpowiadają cechom stosunku pracy.
Czy sąd powinien zbadać wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty, niezależnie od postawy stron w procesie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i oceny dowodów, zgodnie z art. 233 § 1 KPC, niezależnie od postawy strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie zbadał wystarczająco istotnych okoliczności, takich jak częstotliwość urlopów i zwolnień lekarskich innych pracownic, co mogło uzasadniać zatrudnienie powódki w pełnym wymiarze. Sąd nie powinien był bagatelizować tych kwestii, nawet jeśli pozwana nie podjęła właściwej obrony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janina S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Dagmar D.-P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| sklep odzieżowy „A.” w P. | inne | podmiot zatrudniający |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje stosunek pracy i jego podstawowe cechy, wymagające osobistego świadczenia pracy pod nadzorem i kierownictwem pracodawcy, za wynagrodzeniem.
KPC art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno wyjaśniać podstawę prawną rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Pomocnicze
k.p. art. 11
Kodeks pracy
Nawiązanie stosunku pracy wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.
k.p. art. 29 § § 1
Kodeks pracy
Umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie, z określeniem rodzaju pracy, miejsca, terminu rozpoczęcia i wynagrodzenia.
KPC art. 302 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 3931
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 39313 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów postępowania (art. 227, 233 § 1, 328 § 2 KPC). • Brak wystarczających dowodów na istnienie stosunku pracy w spornym okresie. • Niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego i brak oceny istotnych okoliczności faktycznych. • Niewłaściwe wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji oparte na zeznaniach świadków jako wystarczającym dowodzie istnienia stosunku pracy.
Godne uwagi sformułowania
Wykonywanie w sklepie pracy sprzedawcy "na wezwanie" pracodawcy w celu zastępstwa pracowników nieobecnych w pracy z powodu urlopu lub choroby, bez ustalenia warunków zatrudnienia, przemawia przeciwko istnieniu stosunku pracy. • Obowiązek wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku (art. 328 § 2 KPC) nie polega na przytoczeniu przepisów prawa, lecz na wskazaniu, dlaczego sąd zastosował określony przepis i w jaki sposób wpłynął on na rozstrzygnięcie sprawy. • Istota ciągłości świadczenia pracy w ramach stosunku pracy wiąże się z wykonywaniem czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie trwałej więzi łączącej pracownika z pracodawcą.
Skład orzekający
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Roman Kuczyński
członek
Kazimierz Josiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że dla istnienia stosunku pracy kluczowe są nie tylko oświadczenie woli stron, ale także faktyczne świadczenie pracy, jej odpłatność, ciągłość oraz wykonywanie pod kierownictwem pracodawcy. Podkreślenie obowiązków sądu w zakresie badania dowodów i uzasadniania wyroków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, gdzie praca miała charakter doraźny i "na wezwanie". Interpretacja przepisów Kodeksu pracy i KPC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznych cech stosunku pracy, a nie tylko deklaracji stron. Podkreśla też błędy proceduralne sądów niższych instancji, co jest cenne dla praktyków.
“Praca 'na wezwanie' to nie zawsze stosunek pracy – Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe dowody.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.