I PKN 438/99Ochrona pracownika choroba zawodowa układ zbiorowy 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownika, Ryszarda J., który został zwolniony z pracy z powodu długotrwałej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Sąd Okręgowy uznał, że postanowienie zakładowego układu zbiorowego pracy, które chroniło pracownika z objawami choroby zawodowej przed zwolnieniem z powodu długotrwałej nieobecności, jest nieważne, ponieważ jest sprzeczne z art. 240 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy. Sąd Okręgowy uznał, że układy zbiorowe pracy nie mogą wprowadzać zasad szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy, które wykraczają poza przepisy Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz Konwencją nr 87 MOP. Sąd Najwyższy podkreślił, że ratyfikowane umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo przed ustawami krajowymi, jeśli ustawy te są z nimi sprzeczne. W związku z tym, postanowienie układu zbiorowego pracy, które chroniło pracownika z objawami choroby zawodowej, jest ważne i powinno być stosowane. Sąd Najwyższy zwrócił sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę zbadania, czy u powoda wystąpiły objawy choroby zawodowej przed zwolnieniem oraz czy istniała możliwość zatrudnienia go na innym, odpowiednim stanowisku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie pierwszeństwa prawa międzynarodowego nad ustawami krajowymi w zakresie ochrony praw pracowniczych, możliwość wprowadzania przez układy zbiorowe pracy szerszej ochrony niż przewiduje Kodeks pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika z objawami choroby zawodowej i postanowień układu zbiorowego pracy. Interpretacja art. 91 ust. 2 Konstytucji może być różnie stosowana w zależności od trybu ratyfikacji umowy międzynarodowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia układu zbiorowego pracy, które wprowadzają szczególne zasady ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy, są ważne, jeśli wykraczają poza zakres określony w art. 240 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia układu zbiorowego pracy wprowadzające szczególne zasady ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy są ważne, nawet jeśli wykraczają poza zakres określony w art. 240 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy, ze względu na pierwszeństwo prawa międzynarodowego (Konwencji nr 87 MOP) nad ustawami krajowymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz Konwencją nr 87 MOP. Zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji, ratyfikowana umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą, jeśli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. W związku z tym, strony układowe były uprawnione do uzgodnienia ochrony pracownika z objawami choroby zawodowej przed zwolnieniem z powodu długotrwałej nieobecności.
Czy przepis art. 240 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy, ograniczający możliwość wprowadzania przez układy zbiorowe pracy zasad szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy, jest zgodny z Konstytucją RP i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz Konwencją nr 87 MOP, która ma pierwszeństwo przed ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że prawo do zawierania układów zbiorowych pracy, będące wolnością polityczną, może być ograniczone tylko ustawą i tylko w zakresie dopuszczalnym przez umowy międzynarodowe. Ograniczenia wynikające z art. 240 KP naruszają gwarancje Konwencji nr 87 MOP, która stanowi, że ustawodawstwo krajowe nie powinno naruszać tych gwarancji.
Czy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z pracownikiem, u którego stwierdzono objawy choroby zawodowej, jeśli układ zbiorowy pracy stanowi inaczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę bez wypowiedzenia z pracownikiem, u którego stwierdzono objawy choroby zawodowej, jeżeli układ zbiorowy pracy stanowi, że pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z powodu niezdolności pracownika do pracy spowodowanej objawami choroby zawodowej, a stan zdrowia pracownika umożliwia pracę na innym, odpowiednim stanowisku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 99 zakładowego układu zbiorowego pracy, który ogranicza prawo pracodawcy do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia w odniesieniu do pracowników z objawami choroby zawodowej, jest ważny i powinien być stosowany. Sąd zwrócił uwagę na potrzebę zbadania, czy objawy choroby zawodowej wystąpiły przed rozwiązaniem umowy i czy istniała możliwość zatrudnienia powoda na innym stanowisku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ryszard J. | osoba_fizyczna | powód |
| Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Ś.” S.A. w Ś. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
KP art. 240 § § 3 pkt 1
Kodeks pracy
Układ zbiorowy pracy nie może określać zasad szczególnej ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy. Sąd Najwyższy uznał ten przepis za sprzeczny z prawem międzynarodowym.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień. Sąd uznał, że ograniczenia z art. 240 KP naruszają to prawo.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ratyfikowana umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Sąd zastosował ten przepis do Konwencji nr 87 MOP.
ZUZP art. 99 § ust. 1
Zakładowy układ zbiorowy pracy
Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z powodu długotrwałej nieobecności w pracy z pracownikiem niezdolnym do pracy wskutek objawów choroby zawodowej lub choroby zawodowej, jeżeli stan jego zdrowia umożliwia pracę na innym, odpowiednim stanowisku pracy. Sąd uznał ten przepis za ważny.
Pomocnicze
KP art. 53 § § 1 lit. b
Kodeks pracy
Podstawa rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż okres pobierania zasiłku. Sąd uznał, że w tym przypadku nie mógł być zastosowany z powodu postanowień układu zbiorowego pracy.
KC art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Sąd drugiej instancji powołał ten przepis, ale Sąd Najwyższy uznał, że nie ma zastosowania do postanowień układu zbiorowego pracy.
KP art. 300
Kodeks pracy
Do stosunków prawnych powstałych na podstawie stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy prawa pracy nie stanowią inaczej. Sąd Najwyższy wskazał, że przepis ten dotyczy czynności prawnych pracownika i pracodawcy, a nie postanowień układu zbiorowego pracy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw człowieka mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Sąd uznał, że ograniczenia z art. 240 KP nie są uzasadnione.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rokowań i zawierania układów zbiorowych może być ograniczone tylko ustawą i tylko w zakresie dopuszczalnym przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe. Sąd uznał, że art. 240 KP narusza ten przepis.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji RP oraz Konwencją nr 87 MOP. • Ratyfikowane umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo przed ustawami krajowymi. • Układowe postanowienia chroniące pracownika z objawami choroby zawodowej przed zwolnieniem są ważne i powinny być stosowane.
Odrzucone argumenty
Postanowienie art. 99 ust. 1 układu zbiorowego pracy jest sprzeczne z art. 240 § 3 pkt 1 KP i wobec tego nieważne. • Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął przepis art. 99 ust. 1 układu zbiorowego pracy za podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia układu zbiorowego pracy zmieniające na korzyść pracowników zasady szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy są ważne (prawnie skuteczne). • Przepis art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz postanowieniami ratyfikowanej Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy. • Przez „szczególną ochronę” pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy należy rozumieć wynikającą z przepisów Kodeksu pracy lub przepisów pozakodeksowych ochronę trwałości stosunku pracy określonej kategorii pracowników, wyodrębnionej ze względu na pewne cechy im wspólne (właściwości grupowe), wzmożoną w porównaniu z tzw. ochroną powszechną, należną ogółowi zatrudnionych. • Zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji, ratyfikowana przez Polskę za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie umowa międzynarodowa „ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową”.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Iwulski
sędzia
Andrzej Kijowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie pierwszeństwa prawa międzynarodowego nad ustawami krajowymi w zakresie ochrony praw pracowniczych, możliwość wprowadzania przez układy zbiorowe pracy szerszej ochrony niż przewiduje Kodeks pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika z objawami choroby zawodowej i postanowień układu zbiorowego pracy. Interpretacja art. 91 ust. 2 Konstytucji może być różnie stosowana w zależności od trybu ratyfikacji umowy międzynarodowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem krajowym (Kodeks pracy) a prawem międzynarodowym (Konwencja MOP) w kontekście ochrony pracownika. Pokazuje, jak prawo międzynarodowe może wpływać na interpretację przepisów krajowych i chronić pracowników w sytuacjach, gdy prawo krajowe jest niewystarczające.
“Prawo międzynarodowe ponad Kodeksem pracy? Sąd Najwyższy chroni pracownika z chorobą zawodową!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.