Orzeczenie · 1998-05-14

I PKN 122/98Wynagrodzenie za nadgodziny bez wyraźnego polecenia

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

1998-05-14

SNPrawo pracyczas pracyWysokanajwyższy

godziny nadliczboweczas pracypolecenie pracydorozumiane poleceniepraca za granicąkontraktwynagrodzenieSąd Najwyższyprawo pracy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy Elżbiety D. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w niedziele i święta, świadczoną podczas kontraktu w Niemczech. Sąd pierwszej instancji zasądził znaczną kwotę, a Sąd Apelacyjny obniżył ją, częściowo uwzględniając apelację pracodawcy. Pracodawca wniósł kasację do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 135 KP i § 5 ust. 1 uchwały Nr 71 RM) oraz przepisów postępowania (art. 233 § 1 KPC). Głównym argumentem było twierdzenie, że zasądzenie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych bez wyraźnego polecenia przełożonego jest niezasadne, a praca ta była wykonywana „w razie konieczności”. Sąd Najwyższy oddalił kasację. Podkreślono, że polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy i może być dorozumiane, zwłaszcza gdy przełożony wie o wykonywanej pracy i jej nie kwestionuje. Stwierdzono, że pracownicy na stanowiskach samodzielnych, mimo pewnych odmienności w regulacji czasu pracy, nadal podlegają ochronnym normom czasu pracy, a zwrot „w razie konieczności” należy interpretować wąsko. Sąd Najwyższy potwierdził prawidłowość zastosowania przepisów dotyczących wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych i w dni wolne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że dorozumiane polecenie pracy w godzinach nadliczbowych jest skuteczne i pracownikowi przysługuje za nią wynagrodzenie, nawet na stanowisku samodzielnym, jeśli praca ta nie była jego obowiązkiem i była wykonywana za wiedzą przełożonego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników skierowanych do pracy za granicą w ramach budownictwa eksportowego i usług z tym związanych, choć ogólne zasady dotyczące dorozumianego polecenia pracy nadliczbowej mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy polecenie pracy w godzinach nadliczbowych wymaga szczególnej formy, czy może być dorozumiane?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy i może być dorozumiane.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że milczące przyzwolenie przełożonego na wykonywanie pracy w jego obecności poza normalnymi godzinami pracy może być zakwalifikowane jako dorozumiane polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych.

Czy pracownik zajmujący samodzielne stanowisko może być zatrudniany w razie konieczności poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do oddzielnego wynagrodzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ale zwrot 'w razie konieczności' należy rozumieć wąsko jako sporadyczną potrzebę, a nie stałe wykonywanie pracy ponad normę wynikające z wadliwej organizacji.

Uzasadnienie

Przepis art. 135 KP nie wyłącza stosowania przepisów ograniczających czas pracy i prawo do wypoczynku. Stałe wykonywanie pracy ponad normę, wynikające z organizacji pracy, nie mieści się w pojęciu 'w razie konieczności'.

Czy pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku samodzielnym przysługuje wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli praca ta była wykonywana za wiedzą i zgodą przełożonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli praca ta nie należała do jego obowiązków i była wykonywana na polecenie (także dorozumiane) zwierzchnika.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzeń i uchwał wykonawczych do Kodeksu pracy, w tym § 5 ust. 1 uchwały Nr 71 RM, przewidują wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli została ona wykonana na polecenie zwierzchnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Elżbieta D.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Elżbieta D.	osoba_fizyczna	powódka
„T.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O.	spółka	pozwana

Przepisy (10)

Główne

k.p. art. 135 § § 1

Kodeks pracy

Pracownicy zajmujący samodzielne stanowiska mogą być zatrudniani w razie konieczności poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do oddzielnego wynagrodzenia. Zwrot 'w razie konieczności' należy rozumieć wąsko - jako sporadyczną potrzebę uzasadnioną sytuacją szczególną, niecodzienną, niezwykłą, nadzwyczajną, wyjątkową, nie zaś jako stałe wykonywanie pracy ponad obowiązujący pracownika czas pracy wynikające z wadliwie określonego zakresu czynności lub nieprawidłowej organizacji pracy.

Rozporządzenie Rady Ministrów § § 10 i 11

Reguluje czas pracy pracowników zatrudnionych na budowach eksportowych, stanowiąc regulację szczególną w stosunku do Kodeksu pracy, ale niezupełną.

Uchwała Rady Ministrów § § 5 ust. 1

Reguluje sposób ustalenia dodatkowego wynagrodzenia za pracę wykonywaną na polecenie zwierzchnika w godzinach nadliczbowych, zgodnie z art. 134 § 1 KP.

Pomocnicze

KP art. 134 § § 1

Kodeks pracy

KP art. 143

Kodeks pracy

KPC art. 477¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Kasacja zarzucająca naruszenie tego przepisu musi określić, na czym polegało uchybienie i jaki miało wpływ na wynik sprawy.

KPC art. 393¹ § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

KPC art. 393¹²

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Rady Ministrów § § 3

Dotyczy zasad i trybu określania kierowniczych i innych samodzielnych stanowisk pracy dla celów związanych z uprawnieniem do oddzielnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz do ustalenia czasu trwania okresu próbnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak sprzeciwu przełożonego na wykonywanie pracy w jego obecności może być zakwalifikowany jako dorozumiane polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych. • Pracownicy na stanowiskach samodzielnych podlegają ochronnym normom czasu pracy, a zwrot 'w razie konieczności' należy interpretować wąsko. • Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli była ona wykonywana na polecenie (także dorozumiane) zwierzchnika i nie należała do jego obowiązków.

Odrzucone argumenty

Zasądzenie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych bez wyraźnego polecenia przełożonego narusza prawo. • Praca w godzinach nadliczbowych była wykonywana 'w razie konieczności', a nie stale. • Ustalenia sądów niższych instancji dotyczące ilości dodatkowych godzin pracy i wynagrodzenia są dowolne.

Godne uwagi sformułowania

Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy. • Brak sprzeciwu przełożonego na wykonywanie w jego obecności przez pracownika obowiązków może być zakwalifikowany jako polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych. • Zwrot „w razie konieczności” trzeba rozumieć wąsko - jako sporadyczną potrzebę uzasadnioną sytuacją szczególną, niecodzienną, niezwykłą, nadzwyczajną, wyjątkową, nie zaś jako stałe wykonywanie pracy ponad obowiązujący pracownika czas pracy wynikające z wadliwie określonego zakresu czynności lub nieprawidłowej organizacji pracy.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Walerian Sanetra

sędzia

Barbara Wagner

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dorozumiane polecenie pracy w godzinach nadliczbowych jest skuteczne i pracownikowi przysługuje za nią wynagrodzenie, nawet na stanowisku samodzielnym, jeśli praca ta nie była jego obowiązkiem i była wykonywana za wiedzą przełożonego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników skierowanych do pracy za granicą w ramach budownictwa eksportowego i usług z tym związanych, choć ogólne zasady dotyczące dorozumianego polecenia pracy nadliczbowej mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu pracy w godzinach nadliczbowych i tego, czy pracownik musi mieć pisemne polecenie, aby otrzymać za nią wynagrodzenie. Interpretacja 'dorozumianego polecenia' jest kluczowa dla wielu pracowników.

“Czy pracodawca musi dać pisemne polecenie, by zapłacić za nadgodziny? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”

Dane finansowe

WPS: 34 284,7 PLN

wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i pracę w dni wolne: 24 609,11 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników