Orzeczenie · 2011-06-27

I PK 63/10Odszkodowanie zaniżoną emerytura świadectwo pracy 2

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2011-06-27

SNPrawo pracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

świadectwo pracypraca górniczaemeryturaodszkodowanieodpowiedzialność pracodawcyprzedawnienieSąd Najwyższyprawo pracyubezpieczenia społeczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika (F. P.) przeciwko pracodawcy (PGE Kopalnia Węgla Brunatnego "B." S.A.) o odszkodowanie z tytułu zaniżonej emerytury, spowodowanej wadliwym świadectwem pracy, które nie uwzględniało okresu pracy górniczej. Sąd Rejonowy w B. zasądził odszkodowanie w kwocie 47.230 zł, uznając, że pracodawca nienależycie wykonał obowiązek wydania świadectwa pracy (art. 471 k.c.). Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację pozwanej, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do odpowiedzialności pracodawcy i zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego o przedawnieniu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowe zarzuty dotyczyły naruszenia art. 291 § 1 k.p. poprzez niezastosowanie 3-letniego terminu przedawnienia, naruszenia art. 471 k.c. w związku z art. 361 § 2 k.c. przez błędne ustalenie wysokości szkody (kwoty brutto zamiast netto) oraz naruszenia art. 362 k.c. w związku z art. 471 k.c. przez nieuwzględnienie przyczynienia się powoda do szkody. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów (I PZP 5/10), stwierdził, że roszczenie przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 k.p. w terminie 3 lat. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji nie zbadały wystarczająco kwestii winy pracodawcy oraz nieprawidłowo ustaliły wysokość szkody, uwzględniając kwoty brutto emerytury zamiast kwot netto. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie terminu przedawnienia roszczeń pracowniczych o odszkodowanie za wadliwe świadectwo pracy, zasady ustalania wysokości szkody (kwoty netto) oraz ciężar dowodu winy pracodawcy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika kopalni ubiegającego się o emeryturę górniczą, ale zasady przedawnienia i ustalania szkody mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (4)

Czy roszczenie pracownika o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę wadliwego świadectwa pracy przedawnia się na podstawie przepisów Kodeksu pracy (art. 291 § 1 k.p.) czy Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Roszczenie o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 k.p. (3 lata).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów (I PZP 5/10), stwierdził, że zastosowanie ma 3-letni termin przedawnienia z Kodeksu pracy, a nie dłuższy termin z Kodeksu cywilnego.

Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 471 k.c. za wadliwe świadectwo pracy, które nieprawidłowo kwalifikuje rodzaj wykonywanej pracy, a jeśli tak, to czy jego wina jest domniemana i czy może być obalona?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Pracodawca może ponosić odpowiedzialność, ale jego wina musi być udowodniona, a domniemanie winy z art. 471 k.c. może być obalone. Sądy niższych instancji nie zbadały wystarczająco tej kwestii.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że bezprawność wydania wadliwego świadectwa nie oznacza automatycznie winy pracodawcy. Należy ocenić, czy pracodawca dołożył należytej staranności i czy jego błąd interpretacyjny był zawiniony. Sąd drugiej instancji ograniczył się do wskazania domniemania winy, nie analizując jego obalenia.

Jak prawidłowo ustalić wysokość szkody w przypadku zaniżonej emerytury, gdy odszkodowanie jest zwolnione z podatku dochodowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Szkoda powinna być ustalona w oparciu o kwoty netto emerytury, a nie brutto, aby uniknąć zasądzenia odszkodowania przewyższającego faktycznie poniesioną stratę.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zasądzenie odszkodowania w wysokości różnicy kwot brutto prowadzi do nienaprawienia szkody w rozmiarze większym niż rzeczywiście poniesiona, ponieważ odszkodowanie jest zwolnione z podatku.

Czy pracownik przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody poprzez zwłokę w złożeniu wniosku o przeliczenie świadczenia lub niezaskarżenie decyzji organu rentowego?

Odpowiedź sądu

Nie, w okolicznościach sprawy nie można przypisać pracownikowi przyczynienia się do szkody.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że skoro pracodawca kwestionował swoją winę, nie można przypisywać winy pracownikowi za niekwestionowanie prawidłowości świadectw czy niezaskarżenie decyzji organu rentowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
F. P.	osoba_fizyczna	powód
PGE Kopalni Węgla Brunatnego "B." Spółka Akcyjna w R.	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.p. art. 291 § § 1

Kodeks pracy

Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że ponosi odpowiedzialność za okoliczności, za które nie odpowiada.

Pomocnicze

k.p. art. 97 § § 2

Kodeks pracy

Obowiązek wydania świadectwa pracy zawierającego informacje o okresie i rodzaju wykonywanej pracy, stanowiskach, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i z ubezpieczenia społecznego.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych wynikających ze stosunku pracy, w zakresie nieuregulowanym przepisami prawa pracy.

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Zakres odszkodowania obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

k.c. art. 117-125

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń.

ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 125a § ust. 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Płatnik składek jest zobowiązany do wystawienia dokumentów (zaświadczeń) w celu udowodnienia okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, okresów pracy górniczej oraz okresów pracy na kolei.

ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 125a § ust. 1 pkt 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa prawna odpowiedzialności pracodawcy za wydanie dokumentu w celu udowodnienia pracy górniczej.

ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 133 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 3b

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Odszkodowanie jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.

rozporządzenie MPiPS z 15.05.1996 r. art. § 1 ust. 1 pkt 11

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania

Szczegółowa treść świadectwa pracy i tryb jego wydawania.

rozporządzenie MPiPS z 23.12.1994 r.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty

Określenie stanowisk pracy górniczej i zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 291 § 1 k.p. przez niezastosowanie 3-letniego terminu przedawnienia. • Naruszenie art. 471 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. przez błędne ustalenie wysokości szkody (kwoty brutto zamiast netto). • Naruszenie art. 471 k.c. przez brak zbadania winy pracodawcy i możliwości obalenia domniemania winy.

Odrzucone argumenty

Zarzut przyczynienia się powoda do szkody. • Zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczący odpowiedzialności organu rentowego.

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. do ponownego rozpoznania • roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne • bezprawność (obiektywna niezgodność z prawem wydanych pierwotnie świadectw) nie oznacza jeszcze, że pracodawcy można przypisać winę • Szkodą poniesioną przez powoda było zaniżenie emerytury pozostającej do jego dyspozycji, a więc po potrąceniu podatku dochodowego.

Skład orzekający

Józef Iwulski

przewodniczący-sprawozdawca

Katarzyna Gonera

członek

Maciej Pacuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie terminu przedawnienia roszczeń pracowniczych o odszkodowanie za wadliwe świadectwo pracy, zasady ustalania wysokości szkody (kwoty netto) oraz ciężar dowodu winy pracodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika kopalni ubiegającego się o emeryturę górniczą, ale zasady przedawnienia i ustalania szkody mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wadliwych świadectw pracy i jego wpływu na emerytury, a także kluczowych kwestii przedawnienia i odpowiedzialności pracodawcy, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.

“Wadliwe świadectwo pracy kosztowało emeryta tysiące złotych – Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pracodawca musi zapłacić i jak liczyć przedawnienie.”

Dane finansowe

WPS: 47 230 PLN

odszkodowanie: 47 230 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników