Orzeczenie · 2011-05-11

I PK 195/10Uchylenie wyroku przedawnienie roszczeń pracowniczych 6

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2011-05-11

SNPrawo pracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

prawo pracyświadectwo pracyemeryturaodszkodowanieprzedawnieniesąd najwyższypraca górniczaubezpieczenia społeczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powód dochodził odszkodowania od pracodawcy (PGE Kopalnia Węgla Brunatnego) z tytułu szkody poniesionej w postaci obniżonej emerytury, spowodowanej wystawieniem niewłaściwego świadectwa pracy, które nie odzwierciedlało prawidłowo okresu pracy górniczej. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, zasądzając kwotę 16.859,40 zł, uznając odpowiedzialność pracodawcy na podstawie art. 471 k.c. i stosując 10-letni termin przedawnienia. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym przepisów o przedawnieniu (art. 6 k.c., art. 471 k.c., art. 361 § 1 k.c., art. 362 k.c., art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, art. 291 § 1 k.p., art. 118 k.c.). Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną, głównie z powodu naruszenia art. 291 § 1 k.p. Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę siedmiu sędziów z dnia 19 stycznia 2011 r. (I PZP 5/10), która rozstrzygnęła, że roszczenia o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy przedawniają się na podstawie art. 291 § 1 k.p. (3 lata), a nie art. 118 k.c. (10 lat). Sąd Najwyższy podkreślił, że przedawnienie roszczeń związanych z dokumentacją pracowniczą należy do materii prawa pracy, a przepisy kodeksu cywilnego stosuje się posiłkowo. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę ponownego zbadania przez Sąd Okręgowy kwestii niewykazania przez pracodawcę niewłaściwego wykonania obowiązku, stopnia zawinienia, związku przyczynowego ze szkodą oraz przyczynienia się pracownika do powstania szkody. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń pracowniczych związanych z wadliwymi świadectwami pracy oraz odpowiedzialności pracodawcy za szkody z tym związane.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego świadectwa pracy górniczej, ale zasady przedawnienia mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (4)

Jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do roszczeń o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zastosowanie ma 3-letni termin przedawnienia z art. 291 § 1 k.p., a nie 10-letni termin z art. 118 k.c.

Uzasadnienie

Roszczenia o odszkodowanie z tytułu wadliwego świadectwa pracy, które wpływa na wysokość świadczeń ubezpieczeniowych, należą do materii prawa pracy i podlegają 3-letniemu przedawnieniu. Przepisy kodeksu cywilnego stosuje się posiłkowo, ale nie w zakresie terminów przedawnienia.

Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą z niewłaściwego świadectwa pracy, jeśli ustalenie to opiera się na decyzji organu rentowego wydanej w innym postępowaniu, w którym pracodawca nie brał udziału?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd pracy nie jest związany ustaleniem charakteru pracy górniczej dokonanym przez organ rentowy w innym postępowaniu i powinien samodzielnie ustalić stan faktyczny.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy nie był zwolniony z obowiązku ustalenia, czy praca faktycznie była wykonywana w szczególnych warunkach, nawet jeśli opierał się na decyzji ZUS wydanej w innym postępowaniu. Pracodawca powinien mieć możliwość wykazania swoich racji.

Czy pracownik przyczynił się do powstania szkody poprzez brak należytej staranności przy składaniu wniosku o emeryturę, zwłokę w złożeniu wniosku o przeliczenie świadczenia lub brak odwołania się od decyzji organu rentowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Bierne zachowanie pracownika powinno być brane pod uwagę przy ocenie stopnia jego przyczynienia się do powstania lub zwiększenia szkody.

Uzasadnienie

Pracownik jest najlepiej zorientowany co do rodzaju i okresu świadczonej pracy, dlatego powinien zadbać o wydanie poprawnego dokumentu. Jego zaniechania mogą wpływać na ocenę odpowiedzialności pracodawcy i rozmiar szkody.

Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 471 k.c. za nienależyte wykonanie zobowiązania prowadzenia dokumentacji pracowniczej, jeśli nie wykazano adekwatnego związku przyczynowego między wadliwym świadectwem a szkodą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Należy ponownie zbadać istnienie adekwatnego związku przyczynowego między wydaniem świadectwa a szkodą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę ponownego ustalenia, czy istnieje adekwatny związek przyczynowy między wadliwym świadectwem pracy a poniesioną przez pracownika szkodą, uwzględniając również inne okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. B.	osoba_fizyczna	powód
PGE Kopalnia Węgla Brunatnego	spółka	pozwana

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

10-letni termin przedawnienia roszczeń.

k.p. art. 291 § § 1

Kodeks pracy

3-letni termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.

Pomocnicze

k.p. art. 97 § § 2

Kodeks pracy

W świadectwie pracy należy podać informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i z ubezpieczenia społecznego.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania art. 1

Określa niezbędne informacje do ustalenia uprawnień pracownika, w tym dotyczące pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

u.e.r.f.u.s. art. 125a § ust. 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Płatnik składek jest zobowiązany do wystawienia dokumentów (zaświadczeń) w celu udowodnienia okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, okresów pracy górniczej oraz okresów pracy na kolei.

k.c. art. 120

Kodeks cywilny

Dotyczy przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

W sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.

k.c. art. 361 § § 1

Kodeks cywilny

Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działań lub zaniechań, z których wynikła szkoda.

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

u.s.u.s. art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Dotyczy podstaw ustalania prawa do świadczeń.

u.e.r.f.u.s. art. 133 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy ustalania prawa do świadczeń.

k.p.c. art. 39815

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

Ustawa emerytalna art. 125

Obowiązki pracodawców w zakresie sporządzania wniosków emerytalnych i współdziałania w gromadzeniu dokumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 291 § 1 k.p. przez sądy niższych instancji, które zastosowały 10-letni termin przedawnienia z k.c. zamiast 3-letniego terminu z k.p. • Niewykazanie przez pracodawcę nienależytego wykonania obowiązku, stopnia zawinienia i związku przyczynowego ze szkodą. • Konieczność uwzględnienia przyczynienia się pracownika do powstania szkody.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy systemowej.

Godne uwagi sformułowania

Roszczenia o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy oraz niewydania zaświadczenia o pracy górniczej przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 k.p. • Przedawnienie roszczeń za szkody wywołane wadami wynikającymi z dokumentacji pracowniczej należy do materii prawa pracy. • Pracownik jest najlepiej zorientowany jaką pracę i kiedy świadczył oraz, czy praca ta była świadczona w szczególnych (górniczych) warunkach. Bierne zachowanie pracownika powinno być brane pod uwagę przy ocenie stopnia jego przyczynienia się do powstania lub zwiększenia wyrządzonej przez pracodawcę szkody.

Skład orzekający

Małgorzata Gersdorf

przewodniczący

Bogusław Cudowski

sprawozdawca

Zbigniew Myszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń pracowniczych związanych z wadliwymi świadectwami pracy oraz odpowiedzialności pracodawcy za szkody z tym związane."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego świadectwa pracy górniczej, ale zasady przedawnienia mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń pracowniczych, które ma praktyczne znaczenie dla wielu pracowników i pracodawców. Wyjaśnia kluczową różnicę między terminami przedawnienia w prawie pracy a prawie cywilnym.

“Pracowniku, Twoje roszczenie o odszkodowanie za błąd pracodawcy może być przedawnione! Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe terminy.”

Dane finansowe

WPS: 16 859,4 PLN

odszkodowanie: 16 859,4 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników