Orzeczenie · 2026-03-11

I OZ 72/26

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-03-11
NSAAdministracyjneŚredniansa
wyłączenie sędziegoprawo pomocyreferendarz sądowybezstronnośćpostępowanie administracyjnezażalenieNSAWSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie E.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które oddaliło wniosek o wyłączenie referendarza sądowego B.G. od udziału w sprawie o przyznanie prawa pomocy. Skarżący zarzucał referendarzowi brak obiektywizmu, stronniczość oraz nadmierny formalizm, wskazując m.in. na wezwania do złożenia obszernych dokumentów. Sąd I instancji uznał te argumenty za niezasadne, podkreślając, że subiektywne przekonania strony nie mogą podważać oświadczenia referendarza o jego bezstronności. NSA przychylił się do tego stanowiska, stwierdzając, że podniesione przez skarżącego okoliczności, w tym wezwanie do uzupełnienia dokumentacji finansowej, nie wypełniały przesłanek do wyłączenia referendarza określonych w P.p.s.a. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia ma na celu eliminowanie obiektywnych przyczyn wątpliwości co do bezstronności, a nie eliminowanie sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających jej interesom. Dodatkowo, NSA sprostował oczywistą omyłkę w komparycji wyroku WSA. W konsekwencji, zażalenie zostało oddalone.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie podstaw wyłączenia referendarza sądowego i interpretacja przesłanek bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie referendarza w kontekście prawa pomocy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy istnieją podstawy do wyłączenia referendarza sądowego od udziału w sprawie o przyznanie prawa pomocy, jeśli strona zarzuca mu brak obiektywizmu i stronniczość?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zarzuty strony nie wykazują obiektywnych wątpliwości co do bezstronności referendarza i opierają się na subiektywnych odczuciach lub interpretacji działań procesowych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarzuty skarżącego, w tym dotyczące wezwania do uzupełnienia dokumentacji, nie stanowiły podstaw do wyłączenia referendarza, ponieważ nie wykazywały obiektywnych wątpliwości co do jego bezstronności. Subiektywne przekonania strony o braku obiektywizmu nie są wystarczającą przesłanką do wyłączenia.

Czy wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia dokumentacji finansowej w celu oceny wniosku o prawo pomocy może być uznane za działanie wskazujące na brak bezstronności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli takie wezwanie jest zgodne z przepisami prawa i ma na celu dokładne wyjaśnienie sytuacji majątkowej strony.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wezwanie do przedstawienia dokumentacji finansowej było zgodne z przepisami P.p.s.a. i miało na celu dokładne wyjaśnienie sytuacji majątkowej skarżącego, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy. Nie stanowi to samo w sobie podstawy do wyłączenia referendarza.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono zażalenie na postanowienie WSA o odmowie wyłączenia referendarza sądowego. Sprostowano oczywistą omyłkę w wyroku WSA.

Przepisy (12)

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 24 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 156 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 166

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 255

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 82

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 84

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 86 i 87

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. art. 935

Dziennik Ustaw

Tekst jednolity z 2024 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące braku obiektywizmu i stronniczości referendarza nie spełniają obiektywnych przesłanek do jego wyłączenia. • Wezwanie do uzupełnienia dokumentacji finansowej jest standardową czynnością procesową, a nie dowodem braku bezstronności. • Subiektywne odczucia strony co do doświadczenia lub sposobu procedowania referendarza nie stanowią podstawy do jego wyłączenia.

Odrzucone argumenty

Referendarz sądowy powinien zostać wyłączony z powodu braku obiektywizmu, stronniczości i nadmiernego formalizmu. • Różne traktowanie wniosków o prawo pomocy w innych sprawach wskazuje na brak bezstronności referendarza. • Wezwanie do uzupełnienia dokumentacji i zakreślenie terminu 7 dni miało na celu utrudnienie skarżącemu uzyskania prawa pomocy.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja wyłączenia referendarza sądowego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego referendarze sądowi nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. • Ratio legis przepisów o wyłączeniu referendarza sądowego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do jego bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. • Nie sposób zarzucać referendarzowi rozmyślnego zakreślenia terminu 7 dni na uzupełnienie dokumentacji, co miało uniemożliwić skarżącemu przedłożenie stosownej dokumentacji. • Instytucja wyłączenia referendarza sądowego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu referendarzy, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów.

Skład orzekający

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie podstaw wyłączenia referendarza sądowego i interpretacja przesłanek bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie referendarza w kontekście prawa pomocy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego, jakim jest wyłączenie sędziego/referendarza, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak sąd ocenia zarzuty stronności.

Kiedy zarzut stronniczości referendarza nie wystarczy do jego wyłączenia? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst