I OSK 967/23Nabycie nieruchomości droga publiczną brak dowodów 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Chrzanów nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Gmina domagała się stwierdzenia nabycia własności części działki nr [...] zajętej pod ulicę [...] w C. na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Organy administracji (Wojewoda i Minister) odmówiły stwierdzenia nabycia, wskazując na brak wystarczających dowodów na zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., w szczególności brak mapy geodezyjnej potwierdzającej ten fakt. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy błędnie oceniły materiał dowodowy i naruszyły przepisy KPA, wskazując, że gmina wykazała zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 73 ustawy jest wnioskowe, a na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania wszystkich przesłanek, w tym precyzyjnego określenia granic zajętej nieruchomości. W ocenie NSA, Gmina Chrzanów nie wykazała w sposób wystarczający, jaka część nieruchomości była zajęta pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r., co uniemożliwiło wydanie decyzji deklaratoryjnej. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę Gminy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie ciężaru dowodu w postępowaniach o nabycie nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji, a także zakres obowiązków organu i wnioskodawcy w takich sprawach.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia po reformie administracyjnej w 1998 r. i wymaga analizy konkretnych dowodów dotyczących stanu faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanki zajęcia nieruchomości spoczywa na wnioskodawcy (jednostce samorządu terytorialnego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek określenia przedmiotu postępowania oraz wskazania i wykazania stosownymi dowodami faktów istotnych w kontekście spełniania przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że postępowanie w tym trybie jest wnioskowe, a nie inicjowane wyłącznie z urzędu. Wnioskodawca musi precyzyjnie określić zakres swojego żądania, w tym granice zajęcia nieruchomości, i przedstawić dowody na poparcie tych twierdzeń. Organ administracji ma obowiązek analizować i weryfikować dowody, ale nie może zastępować wnioskodawcy w precyzowaniu żądania.
Czy mapa z projektem podziału nieruchomości sporządzona przez geodetę jest obligatoryjnym elementem decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.?
Odpowiedź sądu
Nie, mapa z projektem podziału nie jest obligatoryjnym elementem takiej decyzji, choć może stanowić dowód. Granice nieruchomości można określić również innymi środkami dowodowymi.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że przepisy ustawy nie wymagają obligatoryjnie mapy z projektem podziału. Granice nieruchomości można określić np. przez wypis z ewidencji gruntów, dokumentację dotyczącą zaliczenia drogi do kategorii dróg, czy numeryczny opis granic. Mapa jest jedynie graficznym odzwierciedleniem.
Czy organ administracji ma obowiązek aktywnie poszukiwać dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek nabycia nieruchomości z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie jest zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów, które powinny być przedstawione przez wnioskodawcę.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wojewoda nie jest uprawniony do poszukiwania dowodów mających wykazać spełnienie przesłanek przez wnioskodawcę, ponieważ takie informacje znajdują się w posiadaniu wnioskodawców (zarządców dróg).
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 73 § ust. 1 i 3
Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Postępowanie w tym trybie jest wnioskowe, a na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i oddalić skargę.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i jej organów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 63 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wnioski strony powinny być precyzyjnie określone.
u.d.p. art. 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi publicznej.
u.g.n.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy podziału nieruchomości, ale decyzja z art. 73 ustawy nie jest decyzją podziałową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów przedstawionych przez Gminę Chrzanów na zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. • Wnioskodawca (Gmina) nie sprecyzował we wniosku i w toku postępowania granic swojego żądania dotyczącego zajętej części nieruchomości. • Postępowanie w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji jest wnioskowe, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące błędnej oceny materiału dowodowego przez organy administracji. • Argumenty WSA dotyczące naruszenia przepisów KPA przez organy. • Argumenty WSA dotyczące tego, że mapa geodezyjna nie jest obligatoryjnym elementem decyzji deklaratoryjnej. • Argumenty WSA dotyczące obowiązku organu do aktywnego poszukiwania dowodów.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodowy nie może zaś w tym zakresie spoczywać na organie • organ administracji swoich kompetencji w postępowaniu wnioskowym nie traci a wszelkie dowody zgromadzone w sprawie ma obowiązek analizować i weryfikować, a w razie konieczności uzupełniać, zachowując obiektywizm w ich ocenie. To nie oznacza z kolei, że może zastępować wnioskodawcę w precyzowaniu żądania. • nie wydaje się odrębnej decyzji o podziale nieruchomości, lecz określa się te granice w tym samym akcie administracyjnym
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sędzia del. WSA
Iwona Bogucka
sędzia NSA (sprawozdawca)
Piotr Przybysz
sędzia NSA (przewodniczący)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie ciężaru dowodu w postępowaniach o nabycie nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji, a także zakres obowiązków organu i wnioskodawcy w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia po reformie administracyjnej w 1998 r. i wymaga analizy konkretnych dowodów dotyczących stanu faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, co ma praktyczne znaczenie dla samorządów i właścicieli gruntów. Wyjaśnia zasady dowodzenia w postępowaniach administracyjnych.
“Gmina nie udowodniła, że droga była na jej gruncie – NSA oddala skargę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.