Orzeczenie · 2026-01-14

I OSK 866/24Oddalenie skargi kasacyjnej rekompensata nieruchomość

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-01-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
nieruchomościrekompensatamienie zabużańskiedokumenty urzędowepostępowanie administracyjnegranica RPksięga hipotecznaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G.W. i A.P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Kluczową kwestią sporną była powierzchnia majątku S., gdzie skarżący powoływali się na dokument z 1940 r. wskazujący 335 ha, podczas gdy organy i WSA przyjęły 288,0879 ha na podstawie księgi hipotecznej. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. (nieuwzględnienie wskazań poprzedniego wyroku WSA) oraz art. 76 § 1 i 3 k.p.a. (błędna ocena dokumentów urzędowych). NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając związanie oceną prawną z poprzedniego wyroku (art. 153 p.p.s.a.). Sąd uznał, że księga hipoteczna jest wiarygodniejszym dokumentem urzędowym niż tabela z 1940 r., która pochodziła od władz okupacyjnych i której podstawa faktyczna nie była znana. Dodatkowo, NSA stwierdził, że skarżący nie wykazali naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak rozważenia wszystkich zarzutów) ani art. 7, 77, 80 k.p.a. (błędna ocena dowodów), wskazując, że ustawa o rekompensacie jest przepisem szczególnym, a wnioskodawca ma obowiązek udowodnienia przesłanek do jej przyznania, czego skarżący nie uczynili mimo wezwań.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalanie wiarygodności dokumentów urzędowych w sprawach mienia zabużańskiego, zwłaszcza gdy pochodzą z różnych okresów i od różnych władz.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i specyfiki dowodów z okresu przedwojennego i okupacyjnego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy księga hipoteczna z lat 1923-1939, wskazująca powierzchnię 288,0879 ha, jest wiarygodniejszym dowodem urzędowym niż Tabela Komisji Rolnictwa z 1940 r. wskazująca 335 ha, w kontekście ustalania powierzchni majątku dla celów rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, księga hipoteczna jest wiarygodniejszym dowodem urzędowym, ponieważ pochodzi od legalnych władz polskich i opiera się na legalnym ustawodawstwie, podczas gdy Tabela z 1940 r. pochodzi od władz okupacyjnych, a jej podstawa faktyczna nie jest znana.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że księga hipoteczna, jako dokument urzędowy pochodzący od przedwojennego organu Państwa Polskiego, ma pierwszeństwo przed dokumentem pochodzącym od władz okupacyjnych, którego wiarygodność nie została potwierdzona.

Czy sąd administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie, jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w poprzednim wyroku sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami z poprzedniego wyroku, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zasada związania oceną prawną z art. 153 p.p.s.a. oznacza obowiązek uwzględnienia tej oceny w każdym nowym postępowaniu dotyczącym danej sprawy, bez względu na poglądy prawne wyrażone w innych orzeczeniach.

Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia wszystkich zarzutów skargi?

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazali, aby uzasadnienie nie spełniało wymogów lub by brak odniesienia się do wszystkich zarzutów miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wywód sądu był wystarczająco jednoznaczny, umożliwiając kontrolę instancyjną, a zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został poprawnie uzasadniony przez wskazanie konkretnych zarzutów i ich wpływu na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie tego przepisu było zarzucane w kontekście oddalenia skargi mimo zaniechania uwzględniania oceny prawnej i wskazań z poprzedniego wyroku.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kluczowy przepis dotyczący związania oceną prawną z poprzedniego wyroku sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy dokumentów urzędowych, kluczowy dla oceny wiarygodności dowodów w sprawie.

u.r.p.r. art. 6

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty

Obowiązek wnioskodawcy do dołączenia stosownej dokumentacji.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia dotyczył braku rozważenia wszystkich zarzutów skargi w uzasadnieniu.

k.p.a. art. 76 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wspomniany w kontekście zaniechania przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący działania organów z urzędu, analizowany w kontekście obowiązku wyjaśniania sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, analizowany w kontekście oceny dowodów.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący oceny mocy dowodowej, analizowany w kontekście oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzasadnienia decyzji, analizowany w kontekście oceny materiału dowodowego.

u.r.p.r. art. 7 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty

Konsekwencje braku zadośćuczynienia obowiązkom przez stronę postępowania.

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo zaniechania uwzględniania oceny prawnej i wskazań z poprzedniego wyroku WSA. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przyjęcia, że powierzchnia majątku S. wynika z postanowienia Komisji z 29 sierpnia 1940 r., które jest dokumentem urzędowym. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych wbrew treści dokumentu urzędowego z 29 sierpnia 1940 r. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie księgi wieczystej jako wiarygodniejszego dokumentu niż dokument z 1940 r. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie powierzchni majątku S. na 288,0879 ha zamiast 335 ha. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia wszystkich zarzutów skargi w uzasadnieniu.

Godne uwagi sformułowania

obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie związania wynikającego z treści tego wyroku • Tabela Komisji Rolnictwa Ministerstwa Gospodarki Socjalistycznej Republiki Litewskiej z 29 sierpnia 1940 r., wbrew intencjom skarżących kasacyjnie, nie jest jedynym dokumentem urzędowym w sprawie. • dokument pochodzący od przedwojennego organu Państwa Polskiego, tj. księga hipoteczna [...] nie może być pominięta w ocenie stanu nieruchomości • dokument na który powołują się skarżący kasacyjnie nie pochodził od legalnych władz Państwa Polskiego, lecz od władz okupacyjnych.

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Marian Wolanin

członek

Mariola Kowalska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie wiarygodności dokumentów urzędowych w sprawach mienia zabużańskiego, zwłaszcza gdy pochodzą z różnych okresów i od różnych władz."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i specyfiki dowodów z okresu przedwojennego i okupacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ustalania stanu prawnego nieruchomości na podstawie różnych dokumentów urzędowych, co ma znaczenie praktyczne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i spadkowym.

“Księga hipoteczna czy dokument z czasów okupacji? NSA rozstrzyga o wartości dowodowej w sprawie rekompensaty za mienie zabużańskie.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst