I OSK 840/23Odmowa rekompensaty mienie zabużańskie potwierdzona
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą A.A. i B.B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister zarzucił sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, w tym błędne uznanie, że dokumenty z lat 30. XX wieku wystarczają do udowodnienia własności nieruchomości w 1939 r., oraz że obywatelstwo polskie można domniemywać. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczące oceny materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1, 76 § 1, 80 K.p.a.), nie były zasadne. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przedstawione przez skarżących dokumenty, takie jak postanowienie o stwierdzeniu spadku, akt kupna z 1932 r. i karta ewakuacyjna, mogły stanowić dowód na posiadanie obywatelstwa polskiego, miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP oraz pozostawienie nieruchomości. NSA podkreślił, że organ administracji miał obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wezwania stron do uzupełnienia dowodów, jeśli uznał je za niewystarczające. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego oraz nienależytego uzasadnienia wyroku przez WSA, uznając je za niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów K.p.a. w kontekście dowodzenia przesłanek do rekompensaty za mienie zabużańskie, obowiązki organu administracji w zakresie ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów.
Dotyczy specyficznej materii mienia zabużańskiego i wymaga uwzględnienia konkretnych dowodów przedstawionych w sprawie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dokumenty z lat 30. XX wieku, w tym akt kupna nieruchomości, mogą stanowić dowód na własność nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. na potrzeby prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd I instancji prawidłowo uznał, że akt kupna z 1932 r. i inne dokumenty mogą być podstawą do uznania własności, a organ powinien był wykazać, że stan prawny uległ zmianie.
Uzasadnienie
Sąd I instancji uznał, że organ nie wykazał, iż C.C. nie była właścicielką nieruchomości w 1939 r., mimo przedstawienia aktu kupna z 1932 r. i innych dokumentów.
Czy obywatelstwo polskie właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami RP przed II wojną światową może być domniemane lub wywodzone z innych przepisów, czy też musi być udowodnione przez wnioskodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar udowodnienia obywatelstwa polskiego spoczywa na wnioskodawcy, jednak organ administracji ma obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wezwania do uzupełnienia dowodów.
Uzasadnienie
Sąd I instancji uznał, że organ nieprawidłowo odmówił prawa do rekompensaty, nie wskazując precyzyjnie, jakie dowody są wymagane do potwierdzenia obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania.
Czy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po osobie zmarłej przed II wojną światową może stanowić dowód na posiadanie przez tę osobę obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r.?
Odpowiedź sądu
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez polski sąd może być dowodem, zwłaszcza gdy organ nie kwestionował obywatelstwa przez długi czas postępowania.
Uzasadnienie
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że postanowienie o stwierdzeniu spadku wydane przez polski sąd korzysta z domniemania zgodności z prawem i może świadczyć o obywatelstwie spadkodawcy.
Czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy K.p.a. dotyczące ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów w sprawie o rekompensatę za mienie zabużańskie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, 76 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz nieprawidłową ocenę dowodów.
Uzasadnienie
Sąd I instancji uznał, że organ nie podjął wszelkich kroków do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i nie ocenił całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego stanowiska o braku dowodów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (18)
Główne
ustawa zabużańska art. 2
Ustawa z dnia 5 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Określa przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, w tym wymóg posiadania obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP w dniu 1 września 1939 r.
ustawa zabużańska art. 6 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 5 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Szczegółowe wymogi dotyczące obywatelstwa i miejsca zamieszkania.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 76 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody i ich ocena.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny, czy okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych art. 3
Definicja byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
k.p.c. art. 24
Kodeks Postępowania Cywilnego
Definicja miejsca zamieszkania.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. o meldunkach i księgach ludności § § 3-10
Przepisy dotyczące meldunków i ksiąg ludności.
k.p.c. art. 1108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jurysdykcja krajowa w sprawach spadkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przedstawione przez skarżących dowody (akt kupna, postanowienie o spadku, karta ewakuacyjna) są wystarczające do potwierdzenia przesłanek z art. 2 ustawy zabużańskiej. • Organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 76 § 1, 80 K.p.a.) poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich kroków do dokładnego ustalenia stanu faktycznego. • Organ powinien był wezwać strony do uzupełnienia dowodów, wskazując konkretne dokumenty, zamiast od razu odmawiać prawa do rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczące naruszenia prawa materialnego (błędne zastosowanie art. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej) okazały się niezasadne. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 75, 80, 107 § 3 K.p.a.) nie mogły podważyć stanowiska WSA. • Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (nienależyte uzasadnienie wyroku WSA) był niezasadny, gdyż WSA dostatecznie wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia. • Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna był nieskuteczny.
Godne uwagi sformułowania
organ nie jest zwolniony od przestrzegania ogólnych zasad wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.) • osią sporu w sprawie nie jest kwestia po czyjej stronie jest inicjatywa dowodowa w sprawach zabużańskich, gdyż Sąd I instancji jasno wskazał, że inicjatywa dowodowa spoczywa na stronach zainteresowanych • Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia, czy dokumenty przedstawione przez strony są wystarczające do potwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 2 ustawy zabużańskiej i czy organ powinien precyzyjnie sformułować kierowane do stron żądanie przedstawienia stosownych dokumentów. • Taki sposób cytowania orzecznictwa nie może być uznany za rzetelny.
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Karol Kiczka
członek
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów K.p.a. w kontekście dowodzenia przesłanek do rekompensaty za mienie zabużańskie, obowiązki organu administracji w zakresie ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii mienia zabużańskiego i wymaga uwzględnienia konkretnych dowodów przedstawionych w sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego zagadnienia mienia zabużańskiego i pokazuje, jak organy administracji powinny postępować z dowodami w takich sprawach, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“NSA: Jakie dowody wystarczą do odzyskania mienia zabużańskiego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.