I OSK 83/23Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez spadkobierców P. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Decyzją tą Minister uchylił wcześniejszą decyzję i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z 1956 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Podstawą umorzenia był art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie przepisów postępowania, błędne ustalenie daty doręczenia orzeczenia wywłaszczeniowego (oparte jedynie na klauzuli prawomocności na jednym egzemplarzu orzeczenia) oraz błędną interpretację przepisów przejściowych nowelizacji KPA, twierdząc, że nowelizacja ta nie wykluczała możliwości wydania decyzji stwierdzającej wydanie orzeczenia z naruszeniem prawa. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że klauzula prawomocności z dnia 27 lutego 1956 r. stanowiła datę pewną, potwierdzającą doręczenie orzeczenia przed tą datą, co uzasadniało zastosowanie art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA. Podkreślono, że nowelizacja nie stworzyła nowego, samodzielnego trybu postępowania nadzorczego, a przepis art. 158 § 2 KPA nadal nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP, wskazując na utrwalone orzecznictwo NSA potwierdzające zgodność art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA z Konstytucją, podkreślając wagę stabilności stosunków prawnych i ograniczeń czasowych w dochodzeniu roszczeń. Sąd sprostował również oczywistą omyłkę w sentencji wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA z 2021 r., znaczenie klauzuli prawomocności jako dowodu doręczenia, zasady prowadzenia postępowań nadzorczych w administracji, zgodność przepisów z Konstytucją RP w kontekście stabilności prawa i ochrony praw nabytych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA z 2021 r. i zastosowaniem jej przepisów do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. Interpretacja klauzuli prawomocności jako dowodu doręczenia może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących starszych orzeczeń.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzula prawomocności na jednym egzemplarzu orzeczenia z 1956 r. stanowi wystarczający dowód doręczenia lub ogłoszenia decyzji dla celów zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula prawomocności z dnia 27 lutego 1956 r. stanowi datę pewną, potwierdzającą, że orzeczenie zostało doręczone stronom przed tą datą, co jest wystarczające do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA.
Uzasadnienie
NSA uznał, że klauzula prawomocności na orzeczeniu z 1956 r. jest dokumentem urzędowym, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, w tym faktu doręczenia orzeczenia stronom przed datą zamieszczenia klauzuli. Wobec upływu ponad 30 lat od tej daty, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podlegało umorzeniu na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA.
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. wprowadziła nowy, samodzielny tryb postępowania nadzorczego polegający na stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, niezależny od postępowania o stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja KPA z 2021 r. nie wprowadziła nowego, samodzielnego trybu postępowania nadzorczego. Decyzja o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa (tzw. "o słabszym skutku") nadal jest wydawana w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności, gdy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 KPA, ale występują negatywne przesłanki z art. 156 § 2 KPA (np. upływ 10 lat lub nieodwracalne skutki prawne).
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 158 § 2 KPA, który stanowi podstawę do wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa, nie jest samodzielnym trybem postępowania. Może być stosowany jedynie w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności, gdy nie można stwierdzić nieważności decyzji z powodu przesłanek negatywnych. Nowelizacja KPA z 2021 r. nie zmieniła tej zasady.
Czy przepisy przejściowe nowelizacji KPA z 2021 r. (art. 2 ust. 1 i 2) są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami pewności prawa, zaufania do państwa, równości, ochrony własności i prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te są zgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
NSA powołał się na liczne orzeczenia NSA, które potwierdziły domniemaną zgodność art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA z Konstytucją. Podkreślono, że stabilność stosunków prawnych i ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń są wartościami konstytucyjnymi, a ustawodawca ma prawo wprowadzać takie ograniczenia, jak 30-letni termin przedawnienia dla stwierdzenia nieważności decyzji, co jest zgodne z zasadami pewności prawa i zaufania do państwa.
Czy WSA w uzasadnieniu swojego wyroku naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczność i brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. i pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia. Fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadzają się z merytorycznym stanowiskiem sądu, nie oznacza naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i innych praw majątkowych.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 7a, 8, 11, 77 § 1, 80, 81a, 107 § 3 k.p.a.) poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i oparcie się na klauzuli prawomocności. • Naruszenie przepisów (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA) poprzez błędne zastosowanie tych przepisów. • Naruszenie przepisów (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., art. 158 § 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 nowelizacji KPA) poprzez ich błędne niezastosowanie i zaniechanie prokonstytucyjnej wykładni. • Naruszenie przepisów (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.) poprzez uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. • Naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej KPA oraz przepisami Konstytucji RP, poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
klauzula prawomocności ma charakter dokumentu urzędowego, stanowi datę pewną, potwierdzającą okoliczność, że doręczenie orzeczenia z dnia 23 stycznia 1956 r. miało miejsce przed tą datą • nie należy tym samym wykładni art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wiązać z "prawidłowym" - zgodnym z obowiązującymi w dacie wydania decyzji przepisami - doręczenia aktu wszystkim stronom, a z samym dokonaniem ujawnienia jego treści "na zewnątrz" - powodującego włączenie decyzji do obrotu • nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony swych praw na drodze sądowej • ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA z 2021 r., znaczenie klauzuli prawomocności jako dowodu doręczenia, zasady prowadzenia postępowań nadzorczych w administracji, zgodność przepisów z Konstytucją RP w kontekście stabilności prawa i ochrony praw nabytych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA z 2021 r. i zastosowaniem jej przepisów do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. Interpretacja klauzuli prawomocności jako dowodu doręczenia może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących starszych orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nowelizacją KPA i jej wpływem na postępowania dotyczące starych decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Wyjaśnia zasady interpretacji przepisów przejściowych i dowodów w postępowaniu administracyjnym.
“Czy klauzula prawomocności sprzed 70 lat rozstrzygnęła sprawę wywłaszczenia?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.