I OSK 790/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H. L. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący domagał się zwrotu części nieruchomości, która po wywłaszczeniu została sprzedana Skarbowi Państwa, a następnie ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego (P. w G.). Głównym zarzutem było naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), który wyłącza roszczenie o zwrot, jeśli nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed 1 stycznia 1998 r. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skarżący argumentował, że przedsiębiorstwo państwowe nie jest 'osobą trzecią' w stosunku do Skarbu Państwa, a także kwestionował zgodność art. 229 u.g.n. z Konstytucją RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 229 u.g.n., ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz podmiotu odrębnego od Skarbu Państwa (jak przedsiębiorstwo państwowe) przed datą wejścia w życie ustawy i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej, skutecznie wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości. Sąd wyjaśnił, że po zmianach w prawie cywilnym, przedsiębiorstwa państwowe są odrębnymi podmiotami prawnymi, a ich nabycie prawa użytkowania wieczystego chroni prawo osób trzecich. NSA nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego, a także uznał, że art. 229 u.g.n. jest zgodny z Konstytucją, odmawiając tym samym wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 229 u.g.n. w kontekście zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na rzecz przedsiębiorstwa państwowego przed wejściem w życie ustawy.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed 1 stycznia 1998 r. i specyficznej sytuacji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości na rzecz przedsiębiorstwa państwowego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyłącza roszczenie byłego właściciela o zwrot nieruchomości na podstawie art. 229 u.g.n.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz podmiotu odrębnego od Skarbu Państwa przed 1 stycznia 1998 r. i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej, zgodnie z art. 229 u.g.n., wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że przedsiębiorstwo państwowe jest odrębnym podmiotem od Skarbu Państwa i jego nabycie prawa użytkowania wieczystego przed 1998 r. skutecznie blokuje roszczenie byłego właściciela o zwrot nieruchomości, zgodnie z art. 229 u.g.n.
Czy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z prawem własności (art. 21, 31, 64 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 229 u.g.n. jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
NSA nie dopatrzył się wątpliwości co do konstytucyjności art. 229 u.g.n., uznając, że ochrona praw nabytych przez osoby trzecie w dobrej wierze jest uzasadniona i nie narusza istoty prawa własności byłego właściciela, który utracił prawo w postępowaniu wywłaszczeniowym.
Czy naruszenie zasad postępowania (bezstronność, proporcjonalność, równe traktowanie) nastąpiło poprzez oparcie się przez Sąd I instancji jedynie na wykładni językowej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia przepisów postępowania jest bezzasadny.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. jest niezasadny, ponieważ kwestionowanie wykładni przepisów materialnoprawnych powinno być formułowane jako zarzut naruszenia prawa materialnego, a nie przepisów postępowania.
Przepisy (26)
Główne
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
k.c. art. 128 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 128 § 2
Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny art. 128
Ustawa konstytucyjna z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. art. 126
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. art. 135
Ustawa z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw art. 1 § 93
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego przed 1 stycznia 1998 r. i ujawnienie go w księdze wieczystej wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości na podstawie art. 229 u.g.n.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 § 1 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego. • Naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez oparcie się jedynie na wykładni językowej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, z pominięciem celów ustawy oraz przepisów Konstytucji RP (zasad bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania). • Błędna wykładnia art. 229 u.g.n. w zw. z art. 21, 31, 64 Konstytucji RP poprzez uznanie, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego stanowi ustanowienie na rzecz 'osoby trzeciej'. • Błędna wykładnia art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez pominięcie prawnie uzasadnionych celów ustawy i utrzymanie w mocy decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. • Naruszenie art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji naruszenie istoty prawa własności skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
Przedsiębiorstwo państwowe jest osobą trzecią (odrębną od Skarbu Państwa), o której mowa w art. 229 u.g.n. • Nabyte przez osoby trzecie w dobrej wierze prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego objęte jest również ochroną konstytucyjną. • W postępowaniu w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie może dojść do naruszenia prawa własności wnioskodawcy, albowiem w tym postępowaniu wnioskodawca nie posiada prawa własności nieruchomości.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 229 u.g.n. w kontekście zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na rzecz przedsiębiorstwa państwowego przed wejściem w życie ustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed 1 stycznia 1998 r. i specyficznej sytuacji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji przepisów wyłączających takie roszczenia, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli i inwestorów. Wyjaśnia relację między prawem własności a użytkowaniem wieczystym w kontekście historycznych przepisów.
“Czy przedsiębiorstwo państwowe to 'osoba trzecia'? NSA rozstrzyga o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.