I OSK 683/23Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania 9
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzją tą Minister umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1980 r., powołując się na nową regulację Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 158 § 3 KPA w brzmieniu po nowelizacji z 11 sierpnia 2021 r.), która wprowadziła 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący kwestionował zastosowanie tej nowej regulacji do postępowania wszczętego przed jej wejściem w życie oraz podnosił zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP, Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz Karty Praw Podstawowych UE. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził jednak nieważność postępowania z urzędu na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 PPSA, wskazując na pozbawienie niektórych stron postępowania administracyjnego (następców prawnych pierwotnych właścicieli) możliwości obrony ich praw. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że pozbawienie strony możności obrony jej praw stanowi bezwzględną przyczynę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, niezależnie od wpływu na wynik sprawy. Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA.
Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów przejściowych. Wartość precedensowa dotyczy głównie kwestii proceduralnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, może być stosowany do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy?
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten ma zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, co skutkuje umorzeniem postępowania, jeśli wniosek został złożony po upływie 30 lat od doręczenia decyzji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nowelizacja KPA z 2021 r. ma zastosowanie do postępowań niezakończonych przed jej wejściem w życie. W związku z tym, jeśli od doręczenia decyzji upłynęło 30 lat, nie wszczyna się postępowania o stwierdzenie jej nieważności. W tej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1980 r. został złożony po upływie 30 lat od doręczenia, co skutkowało umorzeniem postępowania przez Ministra.
Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 PPSA, stanowi bezwzględną przyczynę nieważności postępowania sądowego, niezależnie od wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził nieważność postępowania z urzędu, ponieważ niektóre strony postępowania administracyjnego, będące następcami prawnymi pierwotnych właścicieli, zostały pozbawione możliwości obrony swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dotyczyło to braku zawiadomienia lub uznania ich za uczestników postępowania na prawach strony.
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego jest zgodny z Konstytucją RP, Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz Kartą Praw Podstawowych UE?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została rozstrzygnięta merytorycznie przez NSA, ponieważ sprawa została uchylona z powodu nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Skarżący kasacyjnie podnosił zarzuty dotyczące niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA z przepisami Konstytucji RP, Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz Karty Praw Podstawowych UE. NSA nie odniósł się do tych zarzutów, gdyż stwierdził nieważność postępowania z innych przyczyn.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (8)
Główne
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym ww. ustawą. W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania zachodzi m.in. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisów o właściwości, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat.
p.p.s.a. art. 33 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw (art. 183 § 2 pkt 5 PPSA).
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez WSA, w tym dotyczące zastosowania nowelizacji KPA i zgodności z Konstytucją RP, Konwencją o prawach człowieka i Kartą Praw Podstawowych UE.
Godne uwagi sformułowania
strona została pozbawiona możności obrony swoich praw • Uchybienia ze strony sądu w tym zakresie mogą stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania, jeśli doprowadziły do pozbawienia uczestnika możności obrony swoich praw. • Bez znaczenia zaś pozostaje to, czy pozbawienie możności obrony praw miało wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
sędzia
Jolanta Górska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że pozbawienie strony możności obrony jej praw stanowi bezwzględną przyczynę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, niezależnie od wpływu na wynik sprawy. Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów przejściowych. Wartość precedensowa dotyczy głównie kwestii proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - nieważności postępowania sądowego z powodu pozbawienia strony obrony praw, co jest kluczowe dla każdego prawnika procesowego. Dodatkowo, porusza problematykę stosowania nowych przepisów prawa administracyjnego do sytuacji faktycznych powstałych przed ich wejściem w życie.
“Nieważność postępowania: gdy prawo nie chroni Twojej obrony!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.