Orzeczenie · 2024-09-06

I OSK 606/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-09-06

NSAAdministracyjneWysokansa

nieruchomościdrogi publicznenabycie z mocy prawaart. 73 ustawy wprowadzającejpostępowanie administracyjnewładztwo publicznegranice działkidowodypostępowanie sądoweskarga kasacyjna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzje administracyjne dotyczyły stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod część drogi publicznej na dzień 1 stycznia 1999 r. przez Gminę. Właściciel kwestionował ustalenia organów, wskazując na brak wystarczających dowodów potwierdzających zajęcie całej działki pod drogę publiczną i publiczne władztwo nad nią w dacie decydującej. WSA uznał, że dowody, w tym wyrys z mapy ewidencyjnej z adnotacją geodety, rozporządzenie o drogach gminnych oraz oświadczenia świadków i urzędników, były wystarczające. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznał je częściowo za zasadne. Sąd wskazał, że organy obu instancji nie zebrały materiału dowodowego w sposób prawidłowy, szczególnie w odniesieniu do przesłanki zajęcia działki pod drogę publiczną i publicznego władztwa nad nią. Krytycznie oceniono dowód z mapy ewidencyjnej z adnotacją geodety jako niewystarczający do ustalenia historycznego stanu faktycznego. Podkreślono, że ustalenie przestrzennych granic zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną powinno opierać się na stanie jej urządzenia lub sposobie korzystania w dniu 31 grudnia 1998 r., a nie tylko na dokumentach geodezyjnych czy oświadczeniach osób związanych z gminą. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje administracyjne, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalanie stanu faktycznego i dowodów w sprawach o nabycie własności nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej, zwłaszcza w kontekście oceny dokumentów geodezyjnych i oświadczeń świadków.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 73 ustawy wprowadzającej i wymaga analizy konkretnych dowodów w każdej sprawie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wyrys z mapy ewidencyjnej z adnotacją geodety, że działka była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., stanowi wystarczający dowód do stwierdzenia nabycia własności z mocy prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taki dokument sam w sobie nie jest wystarczający do ustalenia historycznego stanu faktycznego i prawnego, a jego ocena wymaga analizy całokształtu materiału dowodowego oraz przeprowadzenia dodatkowych postępowań dowodowych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że mapa z adnotacją geodety nie poświadcza drogowego charakteru działki ani jej przestrzennych granic w sposób wiążący dla postępowania administracyjnego. Kwalifikacja prawna i faktyczna zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną należy do organu, a dokument geodezyjny może być jedynie pomocniczy.

Czy oświadczenia świadków i urzędników mogą stanowić wystarczający dowód na publiczne władztwo nad nieruchomością zajętą pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., zwłaszcza gdy strona nie miała możliwości bezpośredniego odniesienia się do ich treści?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dowody te mogą być niewystarczające, jeśli nie pozwalają stronie na bezpośrednie odniesienie się do twierdzeń i zadawanie pytań, co może mieć istotny wpływ na ustalenia faktyczne.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że oświadczenia te nie były przeprowadzonymi dowodami w rozumieniu k.p.a. (np. przesłuchanie świadka), a strona nie miała możliwości ich kwestionowania, co narusza zasady postępowania.

Czy ustalenie, że działka formalnie nie istniała w dniu 31 grudnia 1998 r. (została wydzielona później), wyklucza możliwość stwierdzenia nabycia jej własności przez gminę z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, fakt wydzielenia działki po dacie decydującej nie wyklucza możliwości stwierdzenia, że jej część była już wówczas zajęta pod drogę publiczną i znajdowała się we władaniu publicznym.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej dotyczy nieruchomości faktycznie zajętych pod drogi publiczne, a ich przestrzenne granice determinowane są stanem urządzenia lub sposobem korzystania w dniu 31 grudnia 1998 r. Konieczne jest ponowne ustalenie, czy i jaka część działki była wówczas zajęta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Ministra Rozwoju i Technologii i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego.

Przepisy (15)

Główne

Przepisy wprowadzające art. 73 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomości pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Kluczowe jest ustalenie faktycznego zajęcia pod drogę publiczną i publicznego władztwa na dzień 31 grudnia 1998 r.

Pomocnicze

Przepisy wprowadzające art. 73 § 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Decyzja stwierdzająca nabycie własności ma charakter deklaratoryjny.

Przepisy wprowadzające art. 103 § 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Drogi gminne pozostały drogami gminnymi po 1 stycznia 1999 r.

u.d.p. art. 4 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja drogi lub pasa drogowego, istotna dla ustalenia stanu faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego według zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.

k.p.a. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Znaczenie dowodowe dokumentów urzędowych.

p.p.s.a. art. 151