I OSK 599/23Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości 12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. Ż. i H. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 11 maja 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1954 r. Skarżący zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym art. 151 ppsa, art. 7, 77 § 1 i 3, 75 § 1, 80, 107 § 3 kpa, a także art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP i art. 27 dekretu z 1949 r. o nabywaniu nieruchomości. Podnosili, że zaniechano wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, wypłacono niesłuszne odszkodowanie i naruszono konstytucyjną zasadę słusznego odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając specyfikę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd wskazał, że postępowanie to nie służy ponownemu badaniu stanu faktycznego, ocenie prawidłowości historycznego wywłaszczenia czy waloryzacji odszkodowania. Kluczowe jest wykazanie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a nie jedynie istnienie wątpliwości dowodowych czy odmiennych interpretacji. Sąd zaznaczył, że art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie stanowi samoistnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, a zarzut dotyczący art. 8 ust. 1 dekretu również nie wykazał kwalifikowanego charakteru naruszenia prawa. W konsekwencji, NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne i oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu i charakteru postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności w kontekście spraw wywłaszczeniowych i roszczeń odszkodowawczych.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania nieważnościowego i nie stanowi podstawy do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy wywłaszczeniowej czy waloryzacji odszkodowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej pozwala na ponowne badanie meritum sprawy zakończonej ostateczną decyzją, w tym ustalanie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i służy jedynie badaniu wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji (rażące naruszenie prawa), a nie ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy czy waloryzacji odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i wymaga ścieśniającej wykładni przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Nie można utożsamiać ewentualnych wątpliwości dowodowych czy odmiennych interpretacji z istnieniem rażącego naruszenia prawa.
Czy naruszenie zasady słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP) stanowi samoistną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 77 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje prawo do wynagrodzenia szkody, ale nie ustanawia samoistnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Próba uczynienia z art. 77 Konstytucji bezpośredniego wzorca oceny decyzji nadzorczej w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie uwzględnia istoty postępowania nieważnościowego, które bada jedynie kwalifikowane wady decyzji.
Czy uchybienie formalne w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, polegające na braku wskazania konkretnej ceny nabycia, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wykazanie uchybienia formalnego nie przesądza o konieczności wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego w trybie nieważnościowym; konieczne jest wykazanie, że uchybienie to miało charakter kwalifikowany (rażące naruszenie prawa).
Uzasadnienie
Tryb nieważnościowy nie służy usuwaniu wszelkich uchybień proceduralnych, lecz wyłącznie tym, które osiągają stopień kwalifikowany. Skarga kasacyjna nie wykazała, aby Sąd pierwszej instancji naruszył prawo przez błędne przyjęcie braku takich przesłanek.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywne i wymagają ścieśniającej wykładni. Nie każdy zarzut naruszenia prawa może być podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.
ppsa art. 174 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa procesowego.
ppsa art. 174 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Obowiązek podejmowania przez organ wyczerpującej ilości czynności procesowych.
k.p.a. art. 77 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
ppsa art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Bezzasadne oddalenie skargi.
ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji.
ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji.
ppsa art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania art. 141 § 4 ppsa do uzasadnienia wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną.
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada słusznego odszkodowania za wywłaszczenie.
Konstytucja RP art. 77 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.
Dekret art. 27
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Przepis dotyczący odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Dekret art. 8 § 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Kwestia ceny nabycia nieruchomości w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa procesowego (art. 151 ppsa) przez bezzasadne oddalenie skargi, gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 7, 77 § 1 i 3, 75 § 1, 80 i 107 § 3 kpa z uwagi na zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i brak podjęcia wyczerpujących czynności procesowych. • Naruszenie prawa materialnego (art. 151 ppsa) przez bezzasadne oddalenie skargi, gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 27 dekretu z 1949 r. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku ustalenia wysokości odszkodowania z uwzględnieniem zasady słusznego odszkodowania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 151 ppsa) przez bezzasadne oddalenie skargi, gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 77 ust. 1 Konstytucji RP przez doprowadzenie do zamknięcia drogi do dochodzenia uzasadnionych roszczeń. • Naruszenie prawa materialnego (art. 151 ppsa) przez bezzasadne oddalenie skargi, gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 8 ust. 1 Dekretu, przez zaoferowanie w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości ogólnej ceny zamiast konkretnej ceny nabycia.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. • Wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. • Nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. • Zarzucono naruszenie prawa materialnego nie nawiązano do art. 156 § 1 k.p.a., pomimo że kontrola sądowoadministracyjna dotyczy decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. • Nie można utożsamiać ewentualnych wątpliwości dowodowych, odmiennych ocen co do znaczenia poszczególnych dokumentów lub możliwych rozbieżności interpretacyjnych z istnieniem przesłanki nieważności. • Tryb nieważnościowy nie służy usuwaniu wszelkich uchybień proceduralnych popełnionych przy wydaniu decyzji, lecz wyłącznie tych, które osiągają stopień kwalifikowany.
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu i charakteru postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności w kontekście spraw wywłaszczeniowych i roszczeń odszkodowawczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania nieważnościowego i nie stanowi podstawy do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy wywłaszczeniowej czy waloryzacji odszkodowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i prawa do słusznego odszkodowania, co może być interesujące ze względu na aspekt historyczny i konstytucyjny. Jednakże, kluczowe jest wyjaśnienie specyfiki postępowania nieważnościowego, co czyni ją bardziej wartościową dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed dekad? NSA wyjaśnia granice postępowania nieważnościowego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.