I OSK 465/23Oddalenie skargi kasacyjnej zwrot nieruchomości 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), argumentując, że ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej nie powinno uniemożliwiać zwrotu nieruchomości, szczególnie jeśli wywłaszczenie było wadliwe lub niezgodne z celem publicznym. Kwestionowano również naruszenie art. 21 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 229 u.g.n., roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W analizowanej sprawie ustanowienie użytkowania wieczystego na spornych działkach nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2004 r. i 2007 r., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Sąd uznał, że ustanowienie użytkowania wieczystego stanowi przeszkodę prawną do uwzględnienia wniosku o zwrot nieruchomości, czyniąc ewentualną decyzję zwrotową niewykonalną, zwłaszcza że prawo użytkowania wieczystego korzysta z ochrony prawnej zbliżonej do własności. NSA odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów z 13 kwietnia 2015 r. (I OPS 3/14), która dopuszcza odmowę zwrotu nieruchomości w przypadku jej zbycia osobie trzeciej z pominięciem procedury, jeśli stanowi to przeszkodę do zwrotu. Sąd nie badał również zarzutu naruszenia art. 21 Konstytucji, uznając, że postępowanie administracyjne nie jest właściwe do badania wadliwości samego wywłaszczenia, a także oddalił zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a., stwierdzając, że sąd I instancji prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii przeszkód prawnych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku ustanowienia na niej użytkowania wieczystego.
Dotyczy sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami lub zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości stanowi przeszkodę prawną do jej zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, ujawnione w księdze wieczystej, stanowi przeszkodę prawną do uwzględnienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czyniąc ewentualną decyzję zwrotową niewykonalną.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 229 u.g.n., który wyłącza roszczenie o zwrot, jeśli przed wejściem w życie ustawy ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej i zostało ono ujawnione w KW. Ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz osoby trzeciej, nawet po wywłaszczeniu, czyni decyzję o zwrocie niewykonalną, gdyż prawo użytkowania wieczystego korzysta z ochrony prawnej.
Czy naruszenie art. 21 Konstytucji RP (prawo do własności, cel publiczny, słuszne odszkodowanie) może być badane w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeśli wywłaszczenie było wadliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest właściwe do badania prawidłowości samego wywłaszczenia ani naruszenia przepisów Konstytucji w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości nie bada się prawidłowości dokonanej decyzji wywłaszczeniowej, a jedynie przesłanki zwrotu określone w ustawie.
Czy sąd administracyjny I instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności i przepisów?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd I instancji prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach skargi, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności i przepisy.
Uzasadnienie
Sąd NSA wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może dotyczyć sytuacji, gdy sąd pominął istotne okoliczności lub dowody, a nie sytuacji, gdy ocena sądu, choć błędna zdaniem strony, została dokonana w ramach prawidłowo przyjętego stanu faktycznego i prawnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 229
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art. 229
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 138 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 138 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
k.c. art. 232 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 232 § 2
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 229 u.g.n. przez uznanie, że ustanowienie użytkowania wieczystego uniemożliwia zwrot nieruchomości. • Naruszenie art. 21 Konstytucji RP poprzez pominięcie wymogów celu publicznego i słusznego odszkodowania przy wywłaszczeniu. • Naruszenie art. 134 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie materiału dowodowego i oparcie orzeczenia na konstatacji o braku możliwości zbadania ważności poprzedzających decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Przeszkodą w skutecznym roszczeniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nawet gdy stanowi ona własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu jest bowiem oddanie jej we władanie osoby trzeciej poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. • Ewentualny zwrot nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym C. S.A. oraz S. w W. doprowadziłby do powstania użytkowania wieczystego na gruncie prywatnym, co w sposób oczywisty pozostawałoby w sprzeczności z przepisami kodeksu cywilnego. • Decyzja nakazująca zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie powoduje wygaśnięcia użytkowania wieczystego, ani nie jest podstawą do wypowiedzenia umowy użytkowania wieczystego.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kremer
sędzia
Jolanta Górska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii przeszkód prawnych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku ustanowienia na niej użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami lub zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji przepisów dotyczących użytkowania wieczystego, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów na rynku nieruchomości.
“Użytkowanie wieczyste blokuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości – kluczowe orzeczenie NSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.