Orzeczenie · 2026-04-16

I OSK 422/24Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości 18

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-04-16
NSAAdministracyjneWysokansa
wywłaszczenienieruchomościodszkodowanieKodeks postępowania administracyjnegonowelizacja KPAterminystwierdzenie nieważnościNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez B. P. i innych od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra uchyliła decyzję Wojewody i umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z 1978 r. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku WSA) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA z 2021 r., twierdząc, że umorzenie postępowania było nieuprawnione. NSA podkreślił, że nowelizacja KPA wprowadziła art. 158 § 3 i art. 2 ust. 2, które nakazują umorzenie postępowań nieważnościowych, jeśli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 30 lat. Sąd uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności z 2019 r. dotyczył decyzji z 1978 r., od której upłynęło ponad 30 lat, co uzasadniało umorzenie. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, zgodnie z którym dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wystarczający jest sam fakt wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego, a niekoniecznie formalnie udokumentowane doręczenie wszystkim stronom. Klauzula prawomocności na egzemplarzu decyzji z 1978 r. potwierdziła jej wejście do obrotu prawnego. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące niezgodności art. 2 ust. 2 z Konstytucją RP, powołując się na ustabilizowaną linię orzeczniczą NSA i analizę wyroku TK P 46/13. Sąd stwierdził, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń są dopuszczalne i nie naruszają zasady państwa prawnego. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, a także interpretacja pojęcia 'wejścia do obrotu prawnego' decyzji administracyjnej w kontekście terminów 30-letnich.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA z 2021 r. i jej zastosowania do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, nakazujący umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie trzydziestu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA nie jest niezgodny z Konstytucją RP, a czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń są dopuszczalne.

Uzasadnienie

NSA wielokrotnie orzekał, że wprowadzenie ograniczeń czasowych w dochodzeniu prawa i umorzenie postępowań z mocy prawa nie narusza Konstytucji RP, a zasada państwa prawnego wymaga wygaszania niepewności prawnej wraz z upływem czasu.

Czy dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA wystarczające jest stwierdzenie, że decyzja administracyjna weszła do obrotu prawnego, nawet jeśli formalne doręczenie wszystkim stronom nie zostało udokumentowane?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wystarczający jest sam fakt wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego, co potwierdza m.in. klauzula prawomocności na egzemplarzu decyzji.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, zgodnie z którym art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej nie wymaga formalnego potwierdzenia doręczenia każdej ze stron, a istotny jest sam fakt wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego.

Czy uzasadnienie wyroku WSA oddalającego skargę kasacyjną było zgodne z art. 141 § 4 p.p.s.a.?

Odpowiedź sądu

Tak, uzasadnienie zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., które stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę zarzutów skargi, co zostało spełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (20)

Główne

Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

k.p.a. art. 158 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstaw prawnych orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 ust 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § ust 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

k.c. art. 172 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 243

Kodeks cywilny

k.c. art. 4421 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 156 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej KPA poprzez błędne zastosowanie i nieuprawnione umorzenie postępowania. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 i 2, 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego przez organ II instancji. • Naruszenie art. 156 § 1 ust 2 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA poprzez błędną wykładnię, niezgodną z Konstytucją RP.

Godne uwagi sformułowania

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Uzasadnianie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. • Z art. 2 ust. 2 ustawy, jasno wynika, że obliczenia cenzusu upływu 30 lat dokonuje się "od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia". • Prawodawca, konstruując ww. przepis, nie wymaga bowiem "skutecznego" doręczenia aktu stronie/czy stronom postępowania, nie określa też przesłanki "prawidłowego" ogłoszenia decyzji (postanowienia) - wskazuje jedynie na sam fakt ujawnienia na zewnątrz woli organu, dokonywany właśnie w formie jego doręczenia, czy ogłoszenia. • W okolicznościach tej sprawy za odwołaniem się do konstrukcji domniemania faktycznego przemawia zarówno zachowany egzemplarz decyzji z dnia 6 lipca 1978 r. z klauzulą prawomocności, a także fakt wykonania tej decyzji. • Nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony swych praw na drodze sądowej.

Skład orzekający

Elżbieta Kremer

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Bogucka

sędzia

Anna Wesołowska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, a także interpretacja pojęcia 'wejścia do obrotu prawnego' decyzji administracyjnej w kontekście terminów 30-letnich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA z 2021 r. i jej zastosowania do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej zmiany w prawie administracyjnym, która ma istotne konsekwencje dla postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza tych wydanych wiele lat temu. Interpretacja NSA w kontekście 30-letnich terminów jest kluczowa dla praktyki prawniczej.

“Czy 30-letni termin może zamknąć drogę do stwierdzenia nieważności decyzji? NSA wyjaśnia.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst