I OSK 241/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej. Organy administracji ustaliły odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania a opłatą ponoszoną przez mieszkańca, obciążając nią skarżącego i pozostałych wnuków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej. Sąd uznał, że organy nie wykazały próby zawarcia umowy ze skarżącym ani oceny jego możliwości finansowych, co było warunkiem koniecznym do ustalenia opłaty w drodze decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że organy administracji całkowicie pominęły etap prowadzący do zawarcia umowy, nie informując należycie skarżącego o tej możliwości i jej skutkach. Brak dowodów na odmowę zawarcia umowy przez skarżącego sprawił, że zastosowanie przepisów art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej było przedwczesne. Sąd uznał, że postępowanie organów było wadliwe i mogło mieć istotny wpływ na wysokość ustalonej opłaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaProceduralne wymogi przy ustalaniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, obowiązek informacyjny organów, ocena możliwości finansowych zobowiązanych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy współpracy ze strony osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt w DPS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w drodze decyzji administracyjnej, w sytuacji odmowy zawarcia umowy i braku zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wymaga od organu wykazania odmowy zawarcia umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenie odpłatności w drodze decyzji na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. wymaga, aby osoba zobowiązana odmówiła zawarcia umowy i nie wyraziła zgody na wywiad środowiskowy. Jednakże, samo stwierdzenie braku zgody na wywiad nie jest równoznaczne z odmową zawarcia umowy, a organ musi wykazać, że strona została prawidłowo poinformowana o możliwości zawarcia umowy i jej skutkach.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że organy administracji nie wykazały skutecznie, iż skarżący odmówił zawarcia umowy o ustalenie odpłatności za pobyt w DPS. Pominięcie etapu próby zawarcia umowy i oceny możliwości finansowych skarżącego, a także brak należytego poinformowania go o procedurze, stanowiło naruszenie przepisów prawa, co skutkowało uchyleniem decyzji przez WSA i oddaleniem skargi kasacyjnej przez NSA.
Czy organ administracji ma obowiązek ocenić 'możliwości' finansowe osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, nawet w przypadku odmowy zawarcia umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s., organ ma obowiązek uwzględnić 'możliwości' osoby zobowiązanej przy ustalaniu opłaty, zarówno w drodze umowy, jak i decyzji, nawet jeśli odmówiono zawarcia umowy, ale wyrażono zgodę na wywiad środowiskowy.
Uzasadnienie
Sąd I instancji wskazał, że ocena 'możliwości' ponoszenia opłaty przez osobę zobowiązaną jest kluczowa i powinna być dokonana zgodnie z zasadami k.p.a., uwzględniając sytuację dochodową, osobistą, zdrowotną, rodzinną i majątkową. Organy pominęły tę przesłankę, co stanowiło naruszenie prawa materialnego.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 61 § ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2d, ust. 2e, ust. 2f
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przepisy te regulują kolejność obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS oraz tryb ustalania tych opłat w zależności od postawy osoby zobowiązanej (zgoda na umowę, odmowa umowy, zgoda na wywiad, odmowa wywiadu).
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Możliwość ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS w drodze umowy, z uwzględnieniem dochodów i możliwości zobowiązanego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, obowiązek organów do należytego i wyczerpującego informowania stron.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie wykazały, że skarżący odmówił zawarcia umowy o ustalenie odpłatności za pobyt w DPS. • Organy nie oceniły możliwości finansowych skarżącego przy ustalaniu opłaty. • Należyta informacja o możliwości zawarcia umowy i jej skutkach jest obowiązkiem organu.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 61 ust. 2e u.p.s. było uzasadnione brakiem zgody skarżącego na wywiad środowiskowy, co jest równoznaczne z odmową zawarcia umowy. • Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące ustalania odpłatności, wymagając dodatkowych czynności od organów.
Godne uwagi sformułowania
organy w postępowaniu o ustalenie opłaty za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej całkowicie pominęły etap prowadzący w pierwszej kolejności do zawarcia umowy • brak jest w aktach jakiegokolwiek dowodu wskazującego na przeprowadzenie przez organy czynności w tej materii • organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków • nie budzi wątpliwości, że organy w przedmiotowej sprawie nie wykazały skutecznie, aby skarżący odmówił zawarcia umowy
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi przy ustalaniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, obowiązek informacyjny organów, ocena możliwości finansowych zobowiązanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy współpracy ze strony osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt w DPS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i obowiązek informacyjny organów, nawet w sprawach dotyczących podstawowych potrzeb społecznych. Pokazuje też, że odmowa współpracy ze strony obywatela nie zwalnia organu z prawidłowego przeprowadzenia postępowania.
“Czy odmowa współpracy z urzędem zwalnia go z obowiązku prawidłowego przeprowadzenia postępowania?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.