I OSK 2222/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.K. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie przyznania zasiłku celowego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów KPA i PPSA, twierdząc, że stan faktyczny został nieprawidłowo ustalony, a decyzja organu o przyznaniu zasiłku w niższej kwocie była nieadekwatna do jej potrzeb. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zwrócił uwagę na częściowo błędne sformułowanie zarzutu, wskazując, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA, gdyż zaskarżony wyrok oparty był na art. 151 PPSA. Sąd podkreślił, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ nie ma obowiązku rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony, nawet przy spełnieniu przesłanek. Rola sądu ogranicza się do zbadania, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy decyzja nie nosi cech dowolności. NSA uznał, że organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy, a przyznana kwota zasiłku (240 zł na 6 miesięcy, po 40 zł miesięcznie) była zgodna z zasadą pomocniczości i uwzględniała ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej. Podkreślono również obowiązek współdziałania osób korzystających z pomocy społecznej. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Średniainterpretacja przepisów dotyczących uznania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zakresu kontroli sądowej decyzji uznaniowych oraz obowiązku współdziałania beneficjentów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania zasiłku celowego na zakup biletu miesięcznego i oceny sytuacji materialnej skarżącej. Interpretacja uznania administracyjnego ma jednak szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, mające istotny wpływ na wynik sprawy, może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdy zaskarżony wyrok oddala skargę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale zarzut musi być prawidłowo sformułowany i uzasadniony, wskazując na związek przyczynowy między uchybieniem a wynikiem sprawy. W tym przypadku zarzut był częściowo błędnie skonstruowany.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że naruszenie przepisów postępowania jest podstawą kasacyjną tylko wtedy, gdy miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał na błąd w sformułowaniu zarzutu, który powiązał naruszenie KPA z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA (uchylenie decyzji), podczas gdy zaskarżony wyrok oddalał skargę na podstawie art. 151 PPSA.
Jaki jest zakres kontroli sądowej decyzji o przyznaniu zasiłku celowego opartej na uznaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rola sądu ogranicza się do zbadania, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy decyzja nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia w ramach luzu decyzyjnego nie może być kwestionowany.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że decyzje oparte na uznaniu administracyjnym, takie jak przyznanie zasiłku celowego, nie zobowiązują organu do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony. Sąd bada jedynie legalność decyzji, a nie jej celowość czy zasadność w kontekście potrzeb strony, o ile nie doszło do przekroczenia granic uznania lub dowolności.
Czy przyznanie zasiłku celowego w niższej kwocie niż wnioskowana, pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, stanowi naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ działał w granicach uznania administracyjnego, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, zasady pomocy społecznej oraz ograniczone środki finansowe.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy administracji publicznej, działając w ramach uznania administracyjnego, mają prawo do rozdzielenia ograniczonych środków finansowych. Przyznanie zasiłku w niższej kwocie niż wnioskowana nie jest samo w sobie błędem, jeśli organ ocenił potrzebę w kontekście wszystkich okoliczności, w tym zasady pomocniczości i możliwości budżetowe.
Czy osoba korzystająca z pomocy społecznej ma obowiązek współdziałania z organami?
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające z pomocy są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, beneficjenci mają obowiązek współdziałania. Oczekiwania strony dotyczące form kontaktu czy osób kontaktujących się z nią, które nie zostały zakwestionowane przez sąd, mogą być ocenione jako nieuzasadnione w kontekście tego obowiązku.
Przepisy (31)
Główne
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ppsa art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 176 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ups art. 39 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 39 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 3 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 3 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 3 § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 3 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 259
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
ups art. 39 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 3 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ups art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasiłek celowy oparty jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ nie ma obowiązku rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony. • Rola sądu w przypadku decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się do zbadania, czy organ nie przekroczył granic uznania oraz czy decyzja nie nosi cech dowolności. • Organy administracji publicznej mają prawo rozdzielać ograniczone środki finansowe, uwzględniając zasady pomocy społecznej i możliwości budżetowe. • Osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, mające istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez oddalenie skargi z uwagi na uznanie, że organ drugiej instancji orzekł zgodnie z prawem. • Organ wydał decyzję w oparciu o niewłaściwie ustalony stan faktyczny. • Organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący motywów decyzji. • Przyznanie zasiłku celowego w zaniżonej wysokości, nieadekwatnej do potrzeb skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc społeczna oparta jest na zasadzie pomocniczości i zgodnie z art. 3 ust. 1 ups ma stanowić dla jej beneficjenta jedynie wsparcie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. • Osoba ubiegająca się o zasiłek celowy nie może zatem oczekiwać od organu zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez nią potrzeb w pełnym zakresie. • Organy w ramach uznania administracyjnego uprawnione są do oceny zarówno tego, czy w okolicznościach danej sprawy zgłoszona potrzeba jest niezbędna dla strony, w rozumieniu art. 39 ust 1 ups, jak i zakresu w jakim podlega ona uwzględnieniu. • Z samego faktu otrzymania świadczenia w niższej wysokości niż wnioskowana, pomimo złego stanu zdrowia oraz trudnej sytuacji materialnej, nie wynika w żaden sposób, że w postępowaniu popełniono jakikolwiek błąd co do ustaleń faktycznych czy też oceny materiału dowodowego. • Zgodnie z art. 4 ups osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Skład orzekający
Marian Wolanin
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących uznania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zakresu kontroli sądowej decyzji uznaniowych oraz obowiązku współdziałania beneficjentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania zasiłku celowego na zakup biletu miesięcznego i oceny sytuacji materialnej skarżącej. Interpretacja uznania administracyjnego ma jednak szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie zasady uznania administracyjnego w kontekście pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów z zakresu pomocy społecznej. Pokazuje ograniczenia prawne w dochodzeniu świadczeń.
“Czy pomoc społeczna zawsze musi zaspokoić wszystkie potrzeby? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.