I OSK 2099/24Umorzenie postępowania nieważnościowego przejęcie nieruchomości
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja ta utrzymała w mocy postanowienie o umorzeniu z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1954 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów materialnych i procesowych, w tym niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (nowelizującej KPA) z Konstytucją RP, argumentując, że przepis ten, wprowadzający 30-letni termin do wszczęcia postępowania nieważnościowego, narusza zasadę zaufania do państwa i prawo do własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa, a także zakończenie z mocy prawa trwających postępowań, nie jest sprzeczne z Konstytucją. Podkreślono, że przepisy te służą realizacji zasad pewności obrotu prawnego i trwałości ostatecznych aktów administracyjnych, mając prymat nad ochroną prawa własności w przypadku historycznych orzeczeń. Sąd dopuścił możliwość ustalania daty doręczenia lub ogłoszenia historycznego orzeczenia na podstawie dowodów pośrednich, zwłaszcza gdy znaczny upływ czasu uniemożliwia odnalezienie pierwotnych dokumentów. W analizowanej sprawie, mimo braku bezpośredniego dowodu ogłoszenia orzeczenia z 1954 r. w dzienniku urzędowym, sąd uznał, że wpis w księdze wieczystej z 1969 r. stanowił wystarczający dowód na jego wejście do obrotu prawnego i wywołanie skutków prawnych, co uzasadniało zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA i umorzenie postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności umorzenia postępowania nieważnościowego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, pomimo znacznego upływu czasu i trudności w ustaleniu daty doręczenia/ogłoszenia historycznych orzeczeń, a także zgodności tej regulacji z Konstytucją RP.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji historycznych orzeczeń wywłaszczeniowych i nowelizacji KPA wprowadzającej ograniczenia czasowe w postępowaniach nieważnościowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający umorzenie z mocy prawa postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od ich doręczenia lub ogłoszenia, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Wprowadzenie ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa i zakończenie z mocy prawa trwających postępowań nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw obywatela. Przepis ten służy realizacji zasad pewności obrotu prawnego i trwałości ostatecznych aktów administracyjnych, mając prymat nad ochroną prawa własności w przypadku historycznych orzeczeń.
Czy w przypadku historycznych orzeczeń administracyjnych, których ogłoszenie w dzienniku urzędowym jest niemożliwe do udowodnienia z powodu znacznego upływu czasu, można ustalić datę doręczenia/ogłoszenia na podstawie dowodów pośrednich, takich jak wpisy w księgach wieczystych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dowody pośrednie mogą być wystarczające do ustalenia daty doręczenia/ogłoszenia, jeśli znaczny upływ czasu uniemożliwia odnalezienie pierwotnych dokumentów.
Uzasadnienie
W przypadku spraw historycznych, gdzie odnalezienie pełnego materiału dowodowego jest utrudnione, wpisy w księgach wieczystych wskazujące na wejście aktu do obrotu prawnego mogą stanowić wystarczającą podstawę do ustalenia daty doręczenia/ogłoszenia, co pozwala na zastosowanie przepisów o terminach.
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wszczęte w 2019 r., podlegało umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie podlegało umorzeniu z mocy prawa.
Uzasadnienie
Wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie 30 lat od daty doręczenia/ogłoszenia orzeczenia z 1954 r. (ustalonej na podstawie dowodów pośrednich), co skutkowało zastosowaniem art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
ustawa o zmianie kpa art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 77
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 193 § zd. drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie z 15 lipca 1948 r. art. 5
Rozporządzenie Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
dekret z 1947 r.
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
dekret z 1949 r.
Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego
rozporządzenie z 1950 r.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany
k.p.c. art. 231
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów materialnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie k.p.a. i Konstytucji RP, dotyczący umorzenia postępowania z mocy prawa. • Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez błędne ustalenie, że od daty doręczenia orzeczenia Prezydium z 1954 r. upłynęło ponad 30 lat, w sytuacji gdy nie ustalono daty jego ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym.
Godne uwagi sformułowania
przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie • naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy • umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżącej z dnia 03 czerwca 2019 r. w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 138 § 1 pkt 1..
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności umorzenia postępowania nieważnościowego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, pomimo znacznego upływu czasu i trudności w ustaleniu daty doręczenia/ogłoszenia historycznych orzeczeń, a także zgodności tej regulacji z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji historycznych orzeczeń wywłaszczeniowych i nowelizacji KPA wprowadzającej ograniczenia czasowe w postępowaniach nieważnościowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nowelizacją KPA i jej wpływem na historyczne sprawy wywłaszczeniowe, co ma znaczenie dla stabilności obrotu prawnego i ochrony praw własności. Interpretacja przepisów dotyczących terminów i dowodów w sprawach historycznych jest istotna dla praktyków.
“Czy 30-letni termin na wzruszenie decyzji z PRL-u jest zgodny z Konstytucją? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.